Δικαιάρχου μαρτυρία ἐν τῷ βίῳ Ἑλλάδος, λέγουσα οὕτως· «ἐντεῦθεν (ἐξ Ἀθηνῶν) εἰς Ὠρωπὸν δι’ Ἀφιδνῶν[1] καὶ τοῦ Ἀμφιαράου Διὸς ἱεροῦ ὁδὸν ἐλευθέρῳ βαδίζοντι ἡμέρας πρόσαντα»· δηλαδὴ ἐξ Ἀθηνῶν πορευόμενοι εἰς Ὠρωπὸν διαβαίνομεν δι’ Ἀφιδνῶν καὶ τοῦ ἱεροῦ τοῦ Ἀμφιαράου· ὁ δεύτερος λόγος εἶνε, ὅτι ἡ ὁδὸς ἡ ἄγουσα εἰς Ὠρωπὸν διά τοῦ Ἀμφιαράου διέρχεται διὰ τοῦ χωρίου τούτου, δηλαδὴ μεταξὺ Κοτρονίου καὶ Καπαδριτίου· ὅστις ἰδῇ τὸν λόφων ἢ βουνὸν τοῦτον τοῦ Κοτρονίου, θέλει πιστεύσῃ ὅτι οὗτος ἦν τὸ φρούριον τῶν Ἀφιδνῶν κατ’ ἐκείνους τοὺς χρόνους τῆς ἀρχαιότητος,
Ἡ Ἀφίδνα δὲν εἷνε ὀλίγον ἱστορική. Ἐκτὸς τοῦ ὅτι ὑπῆρξε μία τῶν δώδεκα πόλεων τοῦ Κέκροπος, εἶδεν ἐν ἑαυτῇ καὶ τὴν περιβόητον Ἑλένην· εἶδε τοὺς μετὰ τοῦ Θησέως γάμους της· ὕμνησε πρώτη τὴν πρώτην ἁρπαγὴν τῆς Ἑλένης, καὶ ἐπειράθη τὰ δι’ αὐτὴν δεινὰ τοῦ πολέμου καὶ τῆς πολιορκήσεώς της, ὡς χρηματίσασα πρῶτον Ἴλιον. Η Ἑλένη ἀπεχαιρέτησε τὰς Ἀφίδνας ἕγκυος, φέρουσα ἐν γαστρὶ τὴν περίφημον Ἰφιγένειαν, ἣν γεννήσασα ἐν Ἄργει παρέδωκε τῇ Κλυταιμνήστρᾳ. Ἰδοὺ σαφῶς διηγεῖται ὁ Παυσανίας τὸ ἱστορικόν. «Πλησίον δὲ τῶν ἀνάκτων Εἰληθυίας ἐστὶν ἱερὸν, ἀνάθημα Ἑλένης, ὅτε οὖν Πειρίθῳ Θησέως ἀπελθόντος ἐς Θεσπρωτοὺς Ἄφιδνά τε ὑπὸ Διοσκούρων ἑάλω, καὶ ἤγετο ἐς Λακεδαίμονα Ἑλένη. Ἔχειν μὲν γὰρ αὐτὴν λέγουσιν ἐν γαστρὶ, τεκοῦσαν δὲ ἐν Ἄργει καὶ τῆς Εἰληθυίας ἱδρυσαμένην ἱερὸν, τὴν μὲν παῖδα, ἣν ἔτεκε, Κλυταιμνήστρᾳ δοῦναι, (συνοικεῖν γὰρ ήδη Κλυταιμνήστραν Ἀγαμέμνονι) αὐτὴν δὲ ὕστερον τούτων Μενελάῳ γήμασθαι· καὶ ἐπὶ τῷ δε Εὐφορίων Χαλκιδεὺς, καὶ Πλευρώνιος Ἀλέξανδρος, ἕπη ποιήσαντες, πρότερον δὲ ἔτι Στησίχορος ὁ Ιμεραῖος, κατὰ ταὐτὰ φασὶν Ἄρ-
- ↑ Ἐξ ἀμαθοῦς ἀντιγραφέως τὸ Ἀφιδνῶν ἐγράφη Δαφνιδὸν, ὅπερ οὔτε κατὰ σύνταξιν, οὔτε κατ’ ἔννοιαν ἔῤῥωται. Εἶνε λοιπὸν προφανέστατον ἁμάρτημα ἀντιγραφέως ἢ τύπου παραδρομή· διότι τὸ «Διὰ Δαφνιδὸν!» δὲν ἐπιδέχεται οὐδεμίαν ἄλλην διόρθωσιν.
