Γεωγραφικά/ΙΕ

Από Βικιθήκη
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Γεωγραφικά
Συγγραφέας: Στράβων
Βιβλίο ΙΕ




βιβλίον ιεʹ


Τὸ πεντεκαιδέκατον περιέχει Ἰνδίαν καὶ Περσίδα.


Κεφάλαιον 1

1.1

Τὰ περιλειπόμενα τῆς Ἀσίας ἐστὶ τὰ ἐκτὸς τοῦ Ταύρου͵ πλὴν Κιλικίας καὶ Παμφυλίας καὶ Λυκίας͵ τὰ ἀπὸ τῆς Ἰνδικῆς μέχρι Νείλου μεταξὺ τοῦ Ταύρου καὶ τῆς ἔξω θαλάττης τῆς νοτίου κείμενα. μετὰ δὲ τὴν Ἀσίαν ἡ Λιβύη ἐστί͵ περὶ ἧς ἐροῦμεν ὕστερον͵ νῦν δ᾽ ἀπὸ τῆς Ἰνδικῆς ἀρκτέον· πρώτη γὰρ ἔκκειται πρὸς ταῖς ἀνατολαῖς καὶ μεγίστη.

1.2

Δεῖ δ᾽ εὐγνωμόνως ἀκούειν περὶ αὐτῆς· καὶ γὰρ ἀπωτάτω ἐστί͵ καὶ οὐ πολλοὶ τῶν ἡμετέρων κατώπτευσαν αὐτήν· οἱ δὲ καὶ ἰδόντες μέρη τινὰ εἶδον͵ τὰ δὲ πλείω λέγουσιν ἐξ ἀκοῆς· καὶ ἃ εἶδον δὲ ἐν παρόδωι στρατιωτικῆι καὶ δρόμωι κατέμαθον· διόπερ οὐδὲ τὰ αὐτὰ περὶ τῶν αὐτῶν ἐξαγγέλλουσι͵ καὶ ταῦτα συγγράψαντες ὡς ἂν πεφροντισμένως ἐξητασμένα͵ τινὲς δ᾽ αὐτῶν καὶ συστρατεύσαντες ἀλλήλοις καὶ συνεπιδημήσαντες͵ καθάπερ οἱ Ἀλεξάνδρωι συγκαταστρεψάμενοι τὴν Ἀσίαν· ἀλλ᾽ ἕκαστος ἑκάστωι τἀναντία λέγει πολλάκις. ὅπου δὲ καὶ περὶ τῶν ὁραθέντων οὕτω διαφέρονται͵ τί δεῖ νομίζειν περὶ τῶν ἐξ ἀκοῆς;

1.3

Καὶ μὴν οὐδ᾽ οἱ πολλοῖς χρόνοις ὕστερον συγγράψαντές τι περὶ τούτων͵ οὐδ᾽ οἱ νῦν πλέοντες ἐκεῖσε͵ ἀποφαίνονταί τι ἀκριβές. Ἀπολλόδωρος γοῦν ὁ τὰ Παρθικὰ ποιήσας͵ μεμνημένος καὶ τῶν τὴν Βακτριανὴν ἀποστησάντων Ἑλλήνων παρὰ τῶν Συριακῶν βασιλέων τῶν ἀπὸ Σελεύκου τοῦ Νικάτορος͵ φησὶ μὲν αὐτοὺς αὐξηθέντας ἐπιθέσθαι καὶ τῆι Ἰνδικῆι· οὐδὲν δὲ προσανακαλύπτει τῶν πρότερον ἐγνωσμένων͵ ἀλλὰ καὶ ἐναντιολογεῖ πλείω τῆς Ἰνδικῆς ἐκείνους ἢ Μακεδόνας καταστρέψασθαι λέγων· Εὐκρατίδαν γοῦν πόλεις χιλίας ὑφ᾽ ἑαυτῶι ἔχειν· ἐκεῖνοι δέ γε αὐτὰ τὰ μεταξὺ ἔθνη τοῦ τε Ὑδάσπου καὶ τοῦ Ὑπάνιος τὸν ἀριθμὸν ἐννέα͵ πόλεις τε σχεῖν πεντακισχιλίας͵ ὧν μηδεμίαν εἶναι Κῶ τῆς Μεροπίδος ἐλάττω· ταύτην δὲ πᾶσαν τὴν χώραν καταστρεψάμενον Ἀλέξανδρον παραδοῦναι Πώρωι.

1.4

Καὶ οἱ νῦν δὲ ἐξ Αἰγύπτου πλέοντες ἐμπορικοὶ τῶι Νείλωι καὶ τῶι Ἀραβίωι κόλπωι μέχρι τῆς Ἰνδικῆς σπάνιοι μὲν καὶ περιπεπλεύκασι μέχρι τοῦ Γάγγου͵ καὶ οὗτοι δ᾽ ἰδιῶται καὶ οὐδὲν πρὸς ἱστορίαν τῶν τόπων χρήσιμοι. κἀκεῖθεν δὲ ἀφ᾽ ἑνὸς τόπου καὶ παρ᾽ ἑνὸς βασιλέως͵ Πανδίονος κατ᾽ ἄλλους Πώρου͵ ἧκεν ὡς Καίσαρα τὸν Σεβαστὸν δῶρα καὶ πρεσβεῖα καὶ ὁ κατακαύσας ἑαυτὸν Ἀθήνησι σοφιστὴς Ἰνδός͵ καθάπερ καὶ ὁ Κάλανος Ἀλεξάνδρωι τὴν τοιαύτην θέαν ἐπιδειξάμενος.

1.5

Εἰ τοίνυν ταῦτ᾽ ἀφείς τις τὴν πρὸ τῆς Ἀλεξάνδρου στρατείας ἐπιβλέποι μνήμην͵ πολὺ ἂν εὕροι τούτων τυφλότερα. Ἀλέξανδρον μὲν οὖν πιστεύειν τοῖς τοιούτοις εἰκός͵ τετυφωμένον ταῖς τοσαύταις εὐτυχίαις. φησὶ γοῦν Νέαρχος φιλονεικῆσαι αὐτὸν διὰ τῆς Γεδρωσίας ἀγαγεῖν τὴν στρατιάν͵ πεπυσμένον διότι καὶ Σεμίραμις ἐστράτευσεν ἐπὶ Ἰνδοὺς καὶ Κῦρος· ἀλλ᾽ ἡ μὲν ἀνέστρεψε φεύγουσα μετὰ εἴκοσιν ἀνθρώπων͵ ἐκεῖνος δὲ μεθ᾽ ἑπτά· ὡς σεμνὸν τὸ ἐκείνων τοσαῦτα παθόντων αὐτὸν καὶ στρατόπεδον διασῶσαι μετὰ νίκης διὰ τῶν αὐτῶν ἐθνῶν τε καὶ τόπων.

1.6

Ἐκεῖνος μὲν δὴ ἐπίστευσεν· ἡμῖν δὲ τίς ἂν δικαία γένοιτο πίστις περὶ τῶν Ἰνδικῶν ἐκ τῆς τοιαύτης στρατείας τοῦ Κύρου ἢ τῆς Σεμιράμιδος; συναποφαίνεται δέ πως καὶ Μεγασθένης τῶι λόγωι τούτωι κελεύων ἀπιστεῖν ταῖς ἀρχαίαις περὶ Ἰνδῶν ἱστορίαις· οὔτε γὰρ παρ᾽ Ἰνδῶν ἔξω σταλῆναί ποτε στρατιάν͵ οὔτ᾽ ἐπελθεῖν ἔξωθεν καὶ κρατῆσαι πλὴν τῆς μεθ᾽ Ἡρακλέους καὶ Διονύσου καὶ τῆς νῦν μετὰ Μακεδόνων. καίτοι Σέσωστριν μὲν τὸν Αἰγύπτιον καὶ Τεάρκωνα τὸν Αἰθίοπα ἕως Εὐρώπης προελθεῖν͵ Ναβοκοδρόσορον δὲ τὸν παρὰ Χαλδαίοις εὐδοκιμήσαντα Ἡρακλέους μᾶλλον καὶ ἕως Στηλῶν ἐλάσαι. μέχρι μὲν δὴ δεῦρο καὶ Τεάρκωνα ἀφικέσθαι͵ ἐκεῖνον δὲ καὶ ἐκ τῆς Ἰβηρίας εἰς τὴν Θράικην καὶ τὸν Πόντον ἀγαγεῖν τὴν στρατιάν· Ἰδάνθυρσον δὲ τὸν Σκύθην ἐπιδραμεῖν τῆς Ἀσίας μέχρι Αἰγύπτου· τῆς δὲ Ἰνδικῆς μηδένα τούτων ἅψασθαι· καὶ Σεμίραμιν δ᾽ ἀποθανεῖν πρὸ τῆς ἐπιχειρήσεως· Πέρσας δὲ μισθοφόρους μὲν ἐκ τῆς Ἰνδικῆς μεταπέμψασθαι Ὑδράκας͵ ἐκεῖ δὲ μὴ στρατεῦσαι͵ ἀλλ᾽ ἐγγὺς ἐλθεῖν μόνον ἡνίκα Κῦρος ἤλαυνεν ἐπὶ Μασσαγέτας.

1.7

Καὶ τὰ περὶ Ἡρακλέους δὲ καὶ Διονύσου Μεγασθένης μὲν μετ᾽ ὀλίγων πιστὰ ἡγεῖται͵ τῶν δ᾽ ἄλλων οἱ πλείους͵ ὧν ἐστι καὶ Ἐρατοσθένης͵ ἄπιστα καὶ μυθώδη͵ καθάπερ καὶ τὰ παρὰ τοῖς Ἕλλησιν. ὁ μὲν γὰρ ἐν ταῖς Βάκχαις ταῖς Εὐριπίδου Διόνυσος τοιαῦτα νεανιεύεται λιπὼν δὲ Λυδῶν τὰς πολυχρύσους γύας Φρυγῶν τε Περσῶν θ᾽ ἡλιοβλήτους πλάκας Βάκτριά τε τείχη τήν τε δύσχειμον χθόνα Μήδων ἐπῆλθον Ἀραβίαν τ᾽ εὐδαίμονα Ἀσίαν τε πᾶσαν. παρὰ Σοφοκλεῖ δέ τίς ἐστι τὴν Νῦσαν καθυμνῶν ὡς τὸ Διονύσωι καθιερωμένον ὄρος ὅθεν κατεῖδον τὴν βεβακχιωμένην βροτοῖσι κλεινὴν Νῦσαν͵ ἣν ὁ βούκερως Ἴακχος * αὐτῶι μαῖαν ἡδίστην νέμει͵ ὅπου τίς ὄρνις οὐχὶ κλαγγάνει; καὶ τὰ ἑξῆς. καὶ ὁ ποιητὴς περὶ Λυκούργου τοῦ Ἠδωνοῦ φησιν οὕτως ὅς ποτε μαινομένοιο Διωνύσοιο τιθήνας σεῦε κατ᾽ ἠγάθεον Νυσήιον. τοιαῦτα μὲν τὰ περὶ Διονύσου. περὶ δὲ Ἡρακλέους οἱ μὲν ἐπὶ τἀναντία μόνον μέχρι τῶν ἑσπερίων περάτων ἱστοροῦσιν͵ οἱ δ᾽ ἐφ᾽ ἑκάτερα.

1.8

Ἐκ δὲ τῶν τοιούτων Νυσαίους δή τινας ἔθνος προσωνόμασαν καὶ πόλιν παρ᾽ αὐτοῖς Νῦσαν Διονύσου κτίσμα͵ καὶ ὄρος τὸ ὑπὲρ τῆς πόλεως Μηρόν͵ αἰτιασάμενοι καὶ τὸν αὐτόθι κισσὸν καὶ ἄμπελον͵ οὐδὲ ταύτην τελεσίκαρπον· ἀπορρεῖ γὰρ ὁ βότρυς πρὶν περκάσαι διὰ τοὺς ὄμβρους τοὺς ἄδην· Διονύσου δ᾽ ἀπογόνους τοὺς Συδράκας ἀπὸ τῆς ἀμπέλου τῆς παρ᾽ αὐτοῖς καὶ τῶν πολυτελῶν ἐξόδων͵ βακχικῶς τάς τε ἐκστρατείας ποιουμένων τῶν βασιλέων καὶ τὰς ἄλλας ἐξόδους μετὰ τυμπανισμοῦ καὶ εὐανθοῦς στολῆς· ὅπερ ἐπιπολάζει καὶ παρὰ τοῖς ἄλλοις Ἰνδοῖς. Ἄορνον δέ τινα πέτραν͵ ἧς τὰς ῥίζας ὁ Ἰνδὸς ὑπορρεῖ πλησίον τῶν πηγῶν͵ Ἀλεξάνδρου κατὰ μίαν προσβολὴν ἑλόντος͵ σεμνύνοντες ἔφασαν τὸν Ἡρακλέα τρὶς μὲν προσβαλεῖν τῆι πέτραι ταύτηι τρὶς δ᾽ ἀποκρουσθῆναι. τῶν δὲ κοινωνησάντων αὐτῶι τῆς στρατείας ἀπογόνους εἶναι τοὺς Σίβας͵ σύμβολα τοῦ γένους σώζοντας τότε δορὰς ἀμπέχεσθαι͵ καθάπερ τὸν Ἡρακλέα͵ καὶ τὸ σκυταληφορεῖν καὶ ἐπικεκαῦσθαι βουσὶ καὶ ἡμιόνοις ῥόπαλον. βεβαιοῦνται δὲ τὸν μῦθον τοῦτον καὶ ἐκ τῶν περὶ τὸν Καύκασον καὶ τὸν Προμηθέα· καὶ γὰρ ταῦτα μετενηνόχασιν ἐκ τοῦ Πόντου δεῦρο ἀπὸ μικρᾶς προφάσεως͵ ἰδόντες σπήλαιον ἐν τοῖς Παροπαμισάδαις ἱερόν· τοῦτο γὰρ ἀνεδείξαντο Προμηθέως δεσμωτήριον͵ καὶ δεῦρο ἀφιγμένον τὸν Ἡρακλέα ἐπὶ τὴν ἐλευθέρωσιν τοῦ Προμηθέως͵ καὶ τοῦτον εἶναι τὸν Καύκασον ὃν Ἕλληνες Προμηθέως δεσμωτήριον ἀπέφηναν.

1.9

Ὅτι δ᾽ ἐστὶ πλάσματα ταῦτα τῶν κολακευόντων Ἀλέξανδρον πρῶτον μὲν ἐκ τοῦ μὴ ὁμολογεῖν ἀλλήλοις τοὺς συγγραφέας δῆλον͵ ἀλλὰ τοὺς μὲν λέγειν τοὺς δὲ μηδ᾽ ἁπλῶς μεμνῆσθαι· οὐ γὰρ εἰκὸς τὰ οὕτως ἔνδοξα καὶ τύφου πλήρη μὴ πεπύσθαι͵ ἢ πεπύσθαι μὲν μὴ ἄξια δὲ μνήμης ὑπολαβεῖν͵ καὶ ταῦτα τοὺς πιστοτάτους αὐτῶν· ἔπειτα ἐκ τοῦ μηδὲ τοὺς μεταξύ͵ δι᾽ ὧν ἐχρῆν τὴν ἐς Ἰνδοὺς ἄφιξιν γενέσθαι τοῖς περὶ τὸν Διόνυσον καὶ τὸν Ἡρακλέα͵ μηδὲν ἔχειν τεκμήριον δεικνύναι τῆς ἐκείνων ὁδοῦ διὰ τῆς σφετέρας γῆς. καὶ ἡ τοῦ Ἡρακλέους δὲ στολὴ ἡ τοιαύτη πολὺ νεωτέρα τῆς Τρωικῆς μνήμης ἐστί͵ πλάσμα τῶν τὴν Ἡράκλειαν ποιησάντων͵ εἴτε Πείσανδρος ἦν εἴτ᾽ ἄλλος τις· τὰ δ᾽ ἀρχαῖα ξόανα οὐχ οὕτω διεσκεύασται.

1.10

Ὡς ἐν τοῖς τοιούτοις οὖν ἀποδέχεσθαι δεῖ πᾶν τὸ ἐγγυτάτω πίστεως. ἐποιησάμεθα δ᾽ ἡμεῖς καὶ ἐν τοῖς πρώτοις λόγοις τοῖς περὶ γεωγραφίας δίαιταν ἣν δυνατὸν ἦν περὶ τούτων͵ καὶ νῦν ἐκείνοις τε ἐξ ἑτοίμου χρησόμεθα καὶ ἕτερα προσθήσομεν͵ ὅσων ἂν δεῖν δόξηι πρὸς τὴν σαφήνειαν. μάλιστα δ᾽ ἐκ τῆς διαίτης ἐδόκει τῆς τότε πιστότατα εἶναι τὰ ὑπὸ τοῦ Ἐρατοσθένους ἐν τῶι τρίτωι τῶν γεωγραφικῶν ἐκτεθέντα κεφαλαιωδῶς περὶ τῆς τότε νομιζομένης Ἰνδικῆς͵ ἡνίκα Ἀλέξανδρος ἐπῆλθε· καὶ ἦν ὁ Ἰνδὸς ὅριον ταύτης τε καὶ τῆς Ἀριανῆς ἣν ἐφεξῆς πρὸς τῆι ἑσπέραι κειμένην Πέρσαι κατεῖχον· ὕστερον γὰρ δὴ καὶ τῆς Ἀριανῆς πολλὴν ἔσχον οἱ Ἰνδοὶ λαβόντες παρὰ τῶν Μακεδόνων. ἔστι δὲ τοιαῦτα ἃ λέγει ὁ Ἐρατοσθένης.

1.11

Τὴν Ἰνδικὴν περιώρικεν ἀπὸ μὲν τῶν ἄρκτων τοῦ Ταύρου τὰ ἔσχατα ἀπὸ τῆς Ἀριανῆς μέχρι τῆς ἑώιας θαλάττης͵ ἅπερ οἱ ἐπιχώριοι κατὰ μέρος Παροπάμισόν τε καὶ Ἠμωδὸν καὶ Ἴμαον καὶ ἄλλα ὀνομάζουσι͵ Μακεδόνες δὲ Καύκασον· ἀπὸ δὲ τῆς ἑσπέρας ὁ Ἰνδὸς ποταμός· τὸ δὲ νότιον καὶ τὸ προσεῶιον πλευρόν͵ πολὺ μείζω τῶν ἑτέρων ὄντα͵ προπέπτωκεν εἰς τὸ Ἀτλαντικὸν πέλαγος͵ καὶ γίνεται ῥομβοειδὲς τὸ τῆς χώρας σχῆμα τῶν μειζόνων πλευρῶν ἑκατέρου πλεονεκτοῦντος παρὰ τὸ ἀπεναντίον πλευρὸν καὶ τρισχιλίοις σταδίοις͵ ὅσων ἐστὶ τὸ κοινὸν ἄκρον τῆς τε ἑωθινῆς παραλίας καὶ τῆς μεσημβρινῆς͵ ἔξω προπεπτωκὸς ἐξ ἴσης ἐφ᾽ ἑκάτερον παρὰ τὴν ἄλλην ἠιόνα. τῆς μὲν οὖν ἑσπερίου πλευρᾶς ἀπὸ τῶν Καυκασίων ὀρῶν ἐπὶ τὴν νότιον θάλατταν στάδιοι μάλιστα λέγονται μύριοι τρισχίλιοι παρὰ τὸν Ἰνδὸν ποταμὸν μέχρι τῶν ἐκβολῶν αὐτοῦ͵ ὥστ᾽ ἀπεναντίον ἡ ἑωθινὴ προσλαβοῦσα τοὺς τῆς ἄκρας τρισχιλίους ἔσται μυρίων καὶ ἑξακισχιλίων σταδίων. τοῦτο μὲν οὖν πλάτος τῆς χώρας τό τ᾽ ἐλάχιστον καὶ τὸ μέγιστον. μῆκος δὲ τὸ ἀπὸ τῆς ἑσπέρας ἐπὶ τὴν ἕω· τούτου δὲ τὸ μὲν μέχρι Παλιβόθρων ἔχοι τις ἂν βεβαιοτέρως εἰπεῖν· καταμεμέτρηται γὰρ σχοινίοις καὶ ἔστιν ὁδὸς βασιλικὴ σταδίων μυρίων· τὰ δ᾽ ἐπέκεινα στοχασμῶι λαμβάνεται διὰ τῶν ἀνάπλων τῶν ἐκ θαλάττης διὰ τοῦ Γάγγου ποταμοῦ μέχρι Παλιβόθρων· εἴη δ᾽ ἄν τι σταδίων ἑξακισχιλίων. ἔσται δὲ τὸ πᾶν ἧι βραχύτατον μυρίων ἑξακισχιλίων͵ ὡς ἔκ τε τῆς ἀναγραφῆς τῶν σταθμῶν τῆς πεπιστευμένης μάλιστα λαβεῖν Ἐρατοσθένης φησί͵ καὶ ὁ Μεγασθένης οὕτω συναποφαίνεται͵ Πατροκλῆς δὲ χιλίοις ἔλαττον φησί. τούτωι δὴ πάλιν τῶι διαστήματι προστεθὲν τὸ τῆς ἄκρας διάστημα τὸ προπῖπτον ἐπὶ πλέον πρὸς τὰς ἀνατολάς͵ οἱ τρισχίλιοι στάδιοι ποιήσουσι τὸ μέγιστον μῆκος· ἔστι δὲ τοῦτο τὸ ἀπὸ τῶν ἐκβολῶν τοῦ Ἰνδοῦ ποταμοῦ παρὰ τὴν ἑξῆς ἠιόνα μέχρι τῆς λεχθείσης ἄκρας καὶ τῶν ἀνατολικῶν αὐτῆς τερμόνων· οἰκοῦσι δ᾽ ἐνταῦθα οἱ Κωνιακοὶ καλούμενοι.

1.12

Ἐκ δὲ τούτων πάρεστιν ὁρᾶν ὅσον διαφέρουσιν αἱ τῶν ἄλλων ἀποφάσεις͵ Κτησίου μὲν οὐκ ἐλάττω τῆς ἄλλης Ἀσίας τὴν Ἰνδικὴν λέγοντος͵ Ὀνησικρίτου δὲ τρίτον μέρος τῆς οἰκουμένης͵ Νεάρχου δὲ μηνῶν ὁδὸν τεττάρων τὴν διὰ τοῦ πεδίου͵ Μεγασθένους δὲ καὶ Δηιμάχου μετριασάντων μᾶλλον· ὑπὲρ γὰρ δισμυρίους τιθέασι σταδίους τὸ ἀπὸ τῆς νοτίου θαλάττης ἐπὶ τὸν Καύκασον͵ Δηίμαχος δ᾽ ὑπὲρ τοὺς τρισμυρίους κατ᾽ ἐνίους τόπους· πρὸς οὓς ἐν τοῖς πρώτοις λόγοις εἴρηται͵ νῦν δὲ τοσοῦτον εἰπεῖν ἱκανόν͵ ὅτι καὶ ταῦτα συνηγορεῖ τοῖς αἰτουμένοις συγγνώμην͵ ἐάν τι περὶ τῶν Ἰνδικῶν λέγοντες μὴ διισχυρίζωνται.

1.13

Ἅπασα δ᾽ ἐστὶ κατάρρυτος ποταμοῖς ἡ Ἰνδική͵ τοῖς μὲν εἰς δύο τοὺς μεγίστους συρρηγνυμένοις τόν τε Ἰνδὸν καὶ τὸν Γάγγην͵ τοῖς δὲ κατ᾽ ἴδια στόματα ἐκδιδοῦσιν εἰς τὴν θάλατταν· ἅπαντες δ᾽ ἀπὸ τοῦ Καυκάσου τὴν ἀρχὴν ἔχουσι καὶ φέρονται μὲν ἐπὶ τὴν μεσημβρίαν τὸ πρῶτον͵ εἶθ᾽ οἱ μὲν μένουσιν ἐπὶ τῆς αὐτῆς φορᾶς καὶ μάλιστα οἱ εἰς τὸν Ἰνδὸν συμβάλλοντες͵ οἱ δ᾽ ἐπιστρέφονται πρὸς ἕω͵ καθάπερ καὶ ὁ Γάγγης ποταμός. οὗτος μὲν οὖν καταβὰς ἐκ τῆς ὀρεινῆς͵ ἐπειδὰν ἅψηται τῶν πεδίων ἐπιστρέψας πρὸς ἕω καὶ ῥυεὶς παρὰ τὰ Παλίβοθρα μεγίστην πόλιν πρόεισιν ἐπὶ τὴν ταύτηι θάλατταν καὶ μίαν ἐκβολὴν ποιεῖται͵ μέγιστος ὢν τῶν κατὰ τὴν Ἰνδικὴν ποταμῶν· ὁ δὲ Ἰνδὸς δυσὶ στόμασιν εἰς τὴν μεσημβρινὴν ἐκπίπτει θάλατταν͵ ἐμπεριλαμβάνων τὴν Παταληνὴν καλουμένην χώραν παραπλησίαν τῶι κατ᾽ Αἴγυπτον Δέλτα. ἐκ δὲ τῆς ἀναθυμιάσεως τῶν τοσούτων ποταμῶν καὶ ἐκ τῶν ἐτησίων͵ ὡς Ἐρατοσθένης φησί͵ βρέχεται τοῖς θερινοῖς ὄμβροις ἡ Ἰνδική͵ καὶ λιμνάζει τὰ πεδία· ἐν μὲν οὖν τούτοις τοῖς ὄμβροις λίνον σπείρεται καὶ κέγχρος͵ πρὸς τούτοις σήσαμον ὄρυζα βόσμορον· τοῖς δὲ χειμερινοῖς καιροῖς πυροὶ κριθαὶ ὄσπρια καὶ ἄλλοι καρποὶ ἐδώδιμοι͵ ὧν ἡμεῖς ἄπειροι. σχεδὸν δέ τι τοῖς ἐν Αἰθιοπίαι καὶ κατ᾽ Αἴγυπτον ... τὰ αὐτὰ φύεται καὶ ἐν τῆι Ἰνδικῆι͵ καὶ τῶν ἐν τοῖς ποταμοῖς πλὴν ἵππου ποταμίου τὰ ἄλλα φέρουσι καὶ οἱ Ἰνδικοί· Ὀνησίκριτος δὲ καὶ τοὺς ἵππους γίνεσθαί φησι. τῶν δ᾽ ἀνθρώπων οἱ μὲν μεσημβρινοὶ τοῖς Αἰθίοψίν εἰσιν ὅμοιοι κατὰ τὴν χροιάν͵ κατὰ δὲ τὴν ὄψιν καὶ τὴν τρίχωσιν τοῖς ἄλλοις (οὐδὲ γὰρ οὐλοτριχοῦσι διὰ τὴν ὑγρότητα τοῦ ἀέρος)͵ οἱ δὲ βόρειοι τοῖς Αἰγυπτίοις.

1.14

Τὴν δὲ Ταπροβάνην πελαγίαν εἶναί φασι νῆσον ἀπέχουσαν τῶν νοτιωτάτων τῆς Ἰνδικῆς τῶν κατὰ τοὺς Κωνιακοὺς πρὸς μεσημβρίαν ἡμερῶν ἑπτὰ πλοῦν͵ μῆκος μὲν ὡς πεντακισχιλίων σταδίων ἐπὶ τὴν Αἰθιοπίαν· ἔχειν δὲ καὶ ἐλέφαντας.

1.15

Τοιαῦται μὲν αἱ τοῦ Ἐρατοσθένους ἀποφάσεις. προστεθεῖσαι δὲ καὶ αἱ τῶν ἄλλων͵ εἴπού τι προσακριβοῦσιν͵ εἰδοποιήσουσι τὴν γραφήν. οἷον περὶ τῆς Ταπροβάνης Ὀνησίκριτός φησι μέγεθος μὲν εἶναι πεντακισχιλίων σταδίων͵ οὐ διορίσας μῆκος οὐδὲ πλάτος͵ διέχειν δὲ τῆς ἠπείρου πλοῦν ἡμερῶν εἴκοσιν· ἀλλὰ κακοπλοεῖν τὰς ναῦς͵ φαύλως μὲν ἱστιοπεποιημένας κατεσκευασμένας δὲ ἀμφοτέρωθεν [πρώιραις] ἐγκοιλίων μητρῶν χωρίς. εἶναι δὲ καὶ ἄλλας νήσους αὐτῆς μεταξὺ καὶ τῆς Ἰνδικῆς͵ νοτιωτάτην δ᾽ ἐκείνην. κήτη δ᾽ ἀμφίβια περὶ αὐτὴν γίνεσθαι͵ τὰ μὲν βουσὶ τὰ δ᾽ ἵπποις τὰ δ᾽ ἄλλοις χερσαίοις ἐοικότα.

1.16

Νέαρχος δὲ περὶ τῆς ἐκ τῶν ποταμῶν ἐπιχοῆς παραδείγματα φέρει τὰ τοιαῦτα͵ ὅτι καὶ τὸ Ἕρμου καὶ Καΰστρου πεδίον καὶ Μαιάνδρου καὶ Καΐκου παραπλησίως εἴρηται διὰ [τὸ] τὴν ἐπιφορουμένην τοῖς πεδίοις χοῦν αὔξειν αὐτά͵ μᾶλλον δὲ γεννᾶν͵ ἐκ τῶν ὀρῶν καταφερομένην͵ ὅση εὔγεως καὶ μαλακή· καταφέρειν δὲ τοὺς ποταμούς͵ ὥστε τούτων ὡς ἂν γεννήματα ὑπάρχειν τὰ πεδία· καὶ εὖλέγεσθαι ὅτι τούτων ἐστι τὰ πεδία. τοῦτο δὲ ταὐτόν ἐστι τῶι ὑπὸ τοῦ Ἡροδότου λεχθέντι ἐπὶ τοῦ Νείλου καὶ τῆς ἐπ᾽ αὐτῶι γῆς ὅτι ἐκείνου δῶρόν ἐστι· διὰ τοῦτο δ᾽ ὀρθῶς καὶ ὁμώνυμον τῆι Αἰγύπτωι φησὶ λεχθῆναι τὸν Νεῖλον ὁ Νέαρχος.

1.17

Ἀριστόβουλος δὲ μόνα καὶ ὕεσθαι καὶ νίφεσθαι τὰ ὄρη καὶ τὰς ὑπωρείας φησί͵ τὰ πεδία δὲ καὶ ὄμβρων ὁμοίως ἀπηλλάχθαι καὶ νιφετῶν͵ ἐπικλύζεσθαι δὲ μόνον κατὰ τὰς ἀναβάσεις τῶν ποταμῶν· νίφεσθαι μὲν οὖν τὰ ὄρη κατὰ χειμῶνα͵ τοῦ δὲ ἔαρος ἀρχομένου καὶ τοὺς ὄμβρους ἐνάρχεσθαι καὶ ἀεὶ καὶ μᾶλλον λαμβάνειν ἐπίδοσιν· τοῖς δ᾽ ἐτησίαις καὶ ἀδιαλείπτως νύκτωρ καὶ μεθ᾽ ἡμέραν ἐκχεῖσθαι καὶ λάβρους ἕως ἐπιτολῆς ἀρκτούρου· ἔκ τε δὴ τῶν χιόνων καὶ τῶν ὑετῶν πληρουμένους [ποταμοὺς] ποτίζειν τὰ πεδία. κατανοηθῆναι δὲ ταῦτα καὶ ὑφ᾽ ἑαυτοῦ καὶ ὑπὸ τῶν ἄλλων φησίν͵ ὡρμηκότων μὲν εἰς τὴν Ἰνδικὴν ἀπὸ Παροπαμισαδῶν͵ μετὰ δὲ δυσμὰς πληιάδων͵ καὶ διατριψάντων κατὰ τὴν ὀρεινὴν ἔν τε τῆι Ὑπασίων καὶ τῆι Ἀσσακανοῦ γῆι τὸν χειμῶνα͵ τοῦ δ᾽ ἔαρος ἀρχομένου καταβεβηκότων εἰς τὰ πεδία καὶ πόλιν Τάξιλα εὐμεγέθη͵ ἐντεῦθεν δ᾽ ἐπὶ Ὑδάσπην καὶ τὴν Πώρου χώραν· τοῦ μὲν οὖν χειμῶνος ὕδωρ οὐκ ἰδεῖν ἀλλὰ χιόνας μόνον· ἐν δὲ τοῖς Ταξίλοις πρῶτον ὑσθῆναι͵ καὶ ἐπειδὴ καταβᾶσιν ἐπὶ τὸν Ὑδάσπην καὶ νικήσασι Πῶρον ὁδὸς ἦν ἐπὶ τὸν Ὕπανιν πρὸς ἕω κἀκεῖθεν ἐπὶ τὸν Ὑδάσπην πάλιν͵ ὕεσθαι συνεχῶς καὶ μάλιστα τοῖς ἐτησίαις͵ ἐπιτείλαντος δὲ ἀρκτούρου γενέσθαι παῦλαν· διατρίψαντας δὲ περὶ τὴν ναυπηγίαν ἐπὶ τῶι Ὑδάσπηι καὶ πλεῖν ἀρξαμένους πρὸ δύσεως πληιάδος οὐ πολλαῖς ἡμέραις͵ καὶ τὸ φθινόπωρον πᾶν καὶ τὸν χειμῶνα καὶ τὸ ἐπιὸν ἔαρ καὶ θέρος ἐν τῶι κατάπλωι πραγματευθέντας ἐλθεῖν εἰς τὴν Παταληνὴν περὶ κυνὸς ἐπιτολήν· δέκα μὲν δὴ τοῦ κατάπλου γενέσθαι μῆνας͵ οὐδαμοῦ δ᾽ ὑετῶν αἰσθέσθαι οὐδ᾽ ὅτε ἐπήκμασαν οἱ ἐτησίαι͵ τῶν δὲ ποταμῶν πληρουμένων τὰ πεδία κλύζεσθαι· τὴν δὲ θάλατταν ἄπλουν εἶναι τῶν ἀνέμων ἀντιπνεόντων͵ ἀπογαίας δὲ μηδεμιᾶς πνοῆς ἐκδεξαμένης.

1.18

Τοῦτο μὲν οὖν αὐτὸ καὶ ὁ Νέαρχος λέγει͵ περὶ δὲ τῶν θερινῶν ὄμβρων οὐχ ὁμολογεῖ͵ ἀλλά φησιν ὕεσθαι τὰ πεδία θέρους͵ χειμῶνος δ᾽ ἄνομβρα εἶναι. λέγουσι δ᾽ ἀμφότεροι καὶ τὰς ἀναβάσεις τῶν ποταμῶν. ὁ μέν γε Νέαρχος τοῦ Ἀκεσίνου πλησίον στρατοπεδεύοντάς φησιν ἀναγκασθῆναι μεταλαβεῖν τόπον ἄλλον ὑπερδέξιον κατὰ τὴν ἀνάβασιν͵ γενέσθαι δὲ τοῦτο κατὰ θερινὰς τροπάς. ὁ δ᾽ Ἀριστόβουλος καὶ μέτρα τῆς ἀναβάσεως ἐκτίθεται τετταράκοντα πήχεις͵ ὧν τοὺς μὲν εἴκοσιν ὑπὲρ τὸ προϋπάρχον βάθος πληροῦν μέχρι χείλους τὸ ῥεῖθρον͵ τοῖς δ᾽ εἴκοσιν ὑπέρχυσιν εἶναι εἰς τὰ πεδία. ὁμολογοῦσι δὲ καὶ διότι συμβαίνει νησίζειν τὰς πόλεις ἐπάνω χωμάτων ἱδρυμένας͵ καθάπερ καὶ ἐν Αἰγύπτωι καὶ Αἰθιοπίαι· μετὰ δὲ ἀρκτοῦρον παύεσθαι τὴν πλήμμυραν ἀποβαίνοντος τοῦ ὕδατος· ἔτι δ᾽ ἡμίψυκτον σπείρεσθαι τὴν γῆν ὑπὸ τοῦ τυχόντος ὀρύκτου χαραχθεῖσαν͵ καὶ ὅμως φύεσθαι τὸν καρπὸν τέλειον καὶ καλόν. τὴν δ᾽ ὄρυζάν φησιν ὁ Ἀριστόβουλος ἑστάναι ἐν ὕδατι κλειστῶι͵ πρασιὰς δ᾽ εἶναι τὰς ἐχούσας αὐτήν· ὕψος δὲ τοῦ φυτοῦ τετράπηχυ πολύσταχύ τε καὶ πολύκαρπον· θερίζεσθαι δὲ περὶ δύσιν πληιάδος καὶ πτίσσεσθαι ὡς τὰς ζειάς· φύεσθαι δὲ καὶ ἐν τῆι Βακτριανῆι καὶ Βαβυλωνίαι καὶ Σουσίδι· καὶ ἡ κάτω δὲ Συρία φύει. Μέγιλλος δὲ τὴν ὄρυζαν σπείρεσθαι μὲν πρὸ τῶν ὄμβρων φησίν͵ ἀρδείας δὲ καὶ φυτείας [μὴ] δεῖσθαι ἀπὸ τῶν κλειστῶν ποτιζομένην ὑδάτων. περὶ δὲ τοῦ βοσμόρου φησὶν Ὀνησίκριτος διότι σῖτός ἐστι μικρότερος τοῦ πυροῦ͵ γεννᾶται δ᾽ ἐν ταῖς μεσοποταμίαις͵ φρύγεται δ᾽ ἐπὰν ἀλοηθῆι͵ προομνύντων μὴ ἀποίσειν ἄπυρον ἐκ τῆς ἅλω τοῦ μὴ ἐξάγεσθαι σπέρμα.

1.19

Τὴν δ᾽ ὁμοιότητα τῆς χώρας ταύτης πρός τε τὴν Αἴγυπτον καὶ τὴν Αἰθιοπίαν καὶ πάλιν τὴν ἐναντιότητα παραθεὶς ὁ Ἀριστόβουλος͵ διότι τῶι Νείλωι μὲν ἐκ τῶν νοτίων ὄμβρων ἐστὶν ἡ πλήρωσις τοῖς Ἰνδικοῖς δὲ ποταμοῖς ἀπὸ τῶν ἀρκτικῶν͵ ζητεῖ πῶς οἱ μεταξὺ τόποι οὐ κατομβροῦνται· οὔτε γὰρ ἡ Θηβαῒς μέχρι Συήνης καὶ τῶν ἐγγὺς Μερόης οὔτε τῆς Ἰνδικῆς τὰ ἀπὸ τῆς Παταληνῆς μέχρι τοῦ Ὑδάσπου· τὴν δ᾽ ὑπὲρ ταῦτα τὰ μέρη χώραν ἐν ἧι καὶ ὄμβροι καὶ νιφετοί͵ παραπλησίως ἔφη γεωργεῖσθαι τῆι ἄλληι τῆι ἔξω τῆς Ἰνδικῆς χώραι· ποτίζεσθαι γὰρ ἐκ τῶν ὄμβρων καὶ χιόνων. εἰκὸς δ᾽ οἷς εἴρηκεν οὗτος καὶ εὔσειστον εἶναι τὴν γῆν͵ χαυνουμένην ὑπὸ τῆς πολλῆς ὑγρασίας καὶ ἐκρήγματα λαμβάνουσαν ὥστε καὶ ῥεῖθρα ποταμῶν ἀλλάττεσθαι. πεμφθεὶς γοῦν ἐπί τινα χρείαν ἰδεῖν φησιν ἐρημωθεῖσαν χώραν πλειόνων ἢ χιλίων πόλεων σὺν κώμαις͵ ἐκλιπόντος τοῦ Ἰνδοῦ τὸ οἰκεῖον ῥεῖθρον ἐκτραπομένου δ᾽ εἰς τὸ ἕτερον ἐν ἀριστερᾶι κοιλότερον πολύ͵ καὶ οἷον καταρράξαντος͵ ὡς τὴν ἀπολειφθεῖσαν ἐν δεξιᾶι χώραν μηκέτι ποτίζεσθαι ταῖς ὑπερχύσεσι͵ μετεωροτέραν οὖσαν οὐ τοῦ ῥείθρου τοῦ καινοῦ μόνον ἀλλὰ καὶ τῶν ὑπερχύσεων.

1.20

Ταῖς δὲ τῶν ποταμῶν πληρώσεσι καὶ τῶι τοὺς ἀπογαίους μὴ πνεῖν ὁμολογεῖ καὶ τὸ λεχθὲν ὑπὸ τοῦ Ὀνησικρίτου· τεναγώδη γάρ φησιν εἶναι τὴν παραλίαν καὶ μάλιστα κατὰ τὰ στόματα τῶν ποταμῶν͵ διά τε τὴν χοῦν καὶ τὰς πλημμυρίδας καὶ τὴν τῶν πελαγίων ἀνέμων ἐπικράτειαν. Μεγασθένης δὲ τὴν εὐδαιμονίαν τῆς Ἰνδικῆς ἐπισημαίνεται τῶι δίκαρπον εἶναι καὶ δίφορον· καθάπερ καὶ Ἐρατοσθένης ἔφη͵ τὸν μὲν εἰπὼν σπόρον χειμερινὸν τὸν δὲ θερινόν͵ καὶ ὄμβρον ὁμοίως· οὐδὲν γὰρ ἔτος εὑρίσκεσθαί φησι πρὸς ἀμφοτέρους καιροὺς ἄνομβρον· ὥστ᾽ εὐετηρίαν ἐκ τούτου συμβαίνειν ἀφόρου μηδέποτε τῆς γῆς οὔσης· τούς τε ξυλίνους καρποὺς γεννᾶσθαι πολλοὺς καὶ τὰς ῥίζας τῶν φυτῶν καὶ μάλιστα τῶν μεγάλων καλάμων͵ γλυκείας καὶ φύσει καὶ ἑψήσει χλιαινομένου τοῦ ὕδατος τοῖς ἡλίοις τοῦ τ᾽ ἐκπίπτοντος ἐκ Διὸς καὶ τοῦ ποταμίου. τρόπον δή τινα λέγειν βούλεται διότι ἡ παρὰ τοῖς ἄλλοις λεγομένη πέψις καὶ καρπῶν καὶ χυμῶν παρ᾽ ἐκείνοις ἕψησίς ἐστι͵ καὶ κατεργάζεται τοσοῦτον εἰς εὐστομίαν ὅσον καὶ ἡ διὰ πυρός· διὸ καὶ τοὺς κλάδους φησὶν εὐκαμπεῖς εἶναι τῶν δένδρων ἐξ ὧν οἱ τροχοί· ἐκ δὲ τῆς αὐτῆς αἰτίας ἐνίοις καὶ ἐπανθεῖν ἔριον. ἐκ τούτου δὲ Νέαρχός φησι τὰς εὐητρίους ὑφαίνεσθαι σινδόνας͵ τοὺς δὲ Μακεδόνας ἀντὶ κναφάλλων αὐτοῖς χρῆσθαι καὶ τοῖς σάγμασι σάγης· τοιαῦτα δὲ καὶ τὰ Σηρικὰ ἔκ τινων φλοιῶν ξαινομένης βύσσου. εἴρηκε δὲ καὶ περὶ τῶν καλάμων ὅτι ποιοῦσι μέλι μελισσῶν μὴ οὐσῶν· καὶ γὰρ δένδρον εἶναι καρποφόρον͵ ἐκ δὲ τοῦ καρποῦ συντίθεσθαι μέλι͵ τοὺς δὲ φαγόντας ὠμοῦ τοῦ καρποῦ μεθύειν.

1.21

Πολλὰ γὰρ δὴ δένδρα παράδοξα ἡ Ἰνδικὴ τρέφει͵ ὧν ἐστι καὶ τὸ κάτω νεύοντας ἔχον τοὺς κλάδους τὰ δὲ φύλλα ἀσπίδος οὐκ ἐλάττω. Ὀνησίκριτος δὲ καὶ περιεργότερον τὰ ἐν τῆι Μουσικανοῦ διεξιών͵ ἅφησι νοτιώτατα εἶναι τῆς Ἰνδικῆς͵ διηγεῖται μεγάλα δένδρα τινά͵ ὧν τοὺς κλάδους αὐξηθέντας ἐπὶ πήχεις καὶ δώδεκα͵ ἔπειτα τὴν λοιπὴν αὔξησιν καταφερῆ λαμβάνειν ὡς ἂν κατακαμπτομένους͵ ἕως ἂν ἅψωνται τῆς γῆς· ἔπειτα κατὰ γῆς διαδοθέντας ῥιζοῦσθαι ὁμοίως ταῖς κατώρυξιν͵ εἶτ᾽ ἀναδοθέντας στελεχοῦσθαι· ἐξ οὗ πάλιν ὁμοίως τῆι αὐξήσει κατακαμφθέντας ἄλλην κατώρυγα ποιεῖν͵ εἶτ᾽ ἄλλην͵ καὶ οὕτως ἐφεξῆς͵ ὥστ᾽ ἀφ᾽ ἑνὸς δένδρου σκιάδιον γίνεσθαι μακρὸν πολυστύλωι σκηνῆι ὅμοιον. λέγει δὲ καὶ μεγέθη δένδρων ὥστε πέντε ἀνθρώποις δυσπερίληπτα εἶναι τὰ στελέχη. κατὰ δὲ τὸν Ἀκεσίνην καὶ τὴν συμβολὴν τὴν πρὸς Ὑάρωτιν καὶ Ἀριστόβουλος εἴρηκε περὶ τῶν κατακαμπτομένους ἐχόντων τοὺς κλάδους καὶ περὶ τοῦ μεγέθους ὥσθ᾽ ὑφ᾽ ἑνὶ δένδρωι μεσημβρίζειν σκιαζομένους ἱππέας πεντήκοντα· οὗτος δὲ τετρακοσίους. λέγει δὲ ὁ Ἀριστόβουλος καὶ ἄλλο δένδρον οὐ μέγα͵ λοποὺς ἔχον ὡς ὁ κύαμος δεκαδακτύλους τὸ μῆκος πλήρεις μέλιτος͵ τοὺς δὲ φαγόντας οὐ ῥαιδίως σώζεσθαι. ἅπαντας δ᾽ ὑπερβέβληνται περὶ τοῦ μεγέθους τῶν δένδρων οἱ φήσαντες ἑωρᾶσθαι πέραν τοῦ Ὑαρώτιδος τῶν δένδρων οἱ φήσαντες ταῖς μεσημβρίαις πενταστάδιον. καὶ τῶν ἐριοφόρων δένδρων φησὶν οὗτος τὸ ἄνθος ἔχειν πυρῆνα· ἐξαιρεθέντος δὲ τούτου ξαίνεσθαι τὸ λοιπὸν ὁμοίως ταῖς ἐρέαις.

1.22

Ἐν δὲ τῆι Μουσικανοῦ καὶ σῖτον αὐτοφυῆ λέγει πυρῶι παραπλήσιον καὶ ἄμπελον͵ ὥστ᾽ οἰνοφορεῖν τῶν ἄλλων ἄοινον λεγόντων τὴν Ἰνδικήν· ὥστε μηδ᾽ αὐλὸν εἶναι κατὰ τὸν Ἀνάχαρσιν μηδ᾽ ἄλλο τῶν μουσικῶν ὀργάνων μηδὲν πλὴν κυμβάλων καὶ τυμπάνων καὶ κροτάλων ἃ τοὺς θαυματοποιοὺς κεκτῆσθαι. καὶ πολυφάρμακον δὲ καὶ πολύρριζον τῶν τε σωτηρίων καὶ τῶν ἐναντίων͵ ὥσπερ καὶ πολυχρώματον͵ καὶ οὗτος εἴρηκε καὶ ἄλλοι γε· προστίθησι δ᾽ οὗτος ὅτι καὶ νόμος εἴη τὸν ἀνευρόντα τι τῶν ὀλεθρίων͵ ἐὰν μὴ προσανεύρηι καὶ τὸ ἄκος αὐτοῦ͵ θανατοῦσθαι· ἀνευρόντα δὲ τιμῆς τυγχάνειν παρὰ τοῖς βασιλεῦσιν. ἔχειν δὲ καὶ κιννάμωμον καὶ νάρδον καὶ τὰ ἄλλα ἀρώματα τὴν νότιον γῆν τὴν Ἰνδικὴν ὁμοίως ὥσπερ τὴν Ἀραβίαν καὶ τὴν Αἰθιοπίαν ἔχουσάν τι ἐμφερὰς ἐκείναις κατὰ τοὺς ἡλίους· διαφέρειν δὲ τῶι πλεονασμῶι τῶν ὑδάτων ὥστ᾽ ἔνικμον εἶναι τὸν ἀέρα καὶ τροφιμώτερον παρὰ τοῦτο καὶ γόνιμον μᾶλλον͵ ὡς δ᾽ αὕτως καὶ τὴν γῆν καὶ τὸ ὕδωρ͵ ἧι δὴ καὶ μείζω τά τε χερσαῖα τῶν ζώιων καὶ τὰ καθ᾽ ὕδατος τὰ ἐν Ἰνδοῖς τῶν παρ᾽ ἄλλοις εὑρίσκεσθαι. καὶ τὸν Νεῖλον δ᾽ εἶναι γόνιμον μᾶλλον ἑτέρων καὶ μεγαλοφυῆ γεννᾶν καὶ τἆλλα καὶ τὰ ἀμφίβια͵ τάς τε γυναῖκας ἔσθ᾽ ὅτε καὶ τετράδυμα τίκτειν τὰς Αἰγυπτίας· Ἀριστοτέλης δέ τινα καὶ ἑπτάδυμα ἱστορεῖ τετοκέναι͵ καὶ αὐτὸς πολύγονον καλῶν τὸν Νεῖλον καὶ τρόφιμον διὰ τὴν ἐκ τῶν ἡλίων μετρίαν ἕψησιν αὐτὸ καταλειπόντων τὸ τρόφιμον τὸ δὲ περιττὸν ἐκθυμιώντων.

1.23

Ἀπὸ δὲ τῆς αὐτῆς αἰτίας καὶ τοῦτο συμβαίνειν εἰκὸς ὅπερ φησὶν οὗτος͵ ὅτι τῶι ἡμίσει πυρὶ ἕψει τὸ τοῦ Νείλου ὕδωρ ἢ τὰ ἄλλα. ὅσωι δέ γε φησὶ τὸ μὲν τοῦ Νείλου ὕδωρ δι᾽ εὐθείας ἔπεισι πολλὴν χώραν καὶ στενὴν καὶ μεταβάλλει πολλὰ κλίματα καὶ πολλοὺς ἀέρας͵ τὰ δ᾽ Ἰνδικὰ ῥεύματα ἐς πεδία ἀναχεῖται μείζω καὶ πλατύτερα ἐνδιατρίβοντα πολὺν χρόνον τοῖς αὐτοῖς κλίμασι͵ τοσῶιδε ἐκεῖνα τούτου τροφιμώτερα͵ διότι καὶ τὰ κήτη μείζω τε καὶ πλείω· καὶ ἐκ τῶν νεφῶν δὲ ἑφθὸν ἤδη χεῖσθαι τὸ ὕδωρ.

1.24

Τοῦτο δ᾽ οἱ μὲν περὶ Ἀριστόβουλον οὐκ ἂν συγχωροῖεν οἱ φάσκοντες μὴ ὕεσθαι τὰ πεδία. Ὀνησικρίτωι δὲ δοκεῖ τόδε τὸ ὕδωρ αἴτιον εἶναι τῶν ἐν τοῖς ζώιοις ἰδιωμάτων͵ καὶ φέρει σημεῖον τὸ καὶ τὰς χρόας τῶν πινόντων βοσκημάτων ξενικῶν ἀλλάττεσθαι πρὸς τὸ ἐπιχώριον. τοῦτο μὲν οὖν εὖ͵ οὐκέτι δὲ καὶ [τὸ] τοῦ μέλανας εἶναι καὶ οὐλότριχας τοὺς Αἰθίοπας ἐν ψιλοῖς τοῖς ὕδασι τὴν αἰτίαν τιθέναι͵ μέμφεσθαι δὲ τὸν Θεοδέκτην εἰς αὐτὸν τὸν ἥλιον ἀναφέροντα τὸ αἴτιον͵ ὅς φησιν οὕτως οἷς ἀγχιτέρμων ἥλιος διφρηλατῶν σκοτεινὸν ἄνθος ἐξέχρωσε λιγνύος εἰς σώματ᾽ ἀνδρῶν͵ καὶ συνέστρεψεν κόμας μορφαῖς ἀναυξήτοισι συντήξας πυρός. ἔχοι δ᾽ ἄν τινα λόγον· φησὶ γὰρ μήτε ἐγγυτέρω τοῖς Αἰθίοψιν εἶναι τὸν ἥλιον ἢ τοῖς ἄλλοις͵ ἀλλὰ μᾶλλον κατὰ κάθετον εἶναι͵ καὶ διὰ τοῦτο ἐπικαίεσθαι πλέον͵ ὥστ᾽ οὐκ εὖ λέγεσθαι ἀγχιτέρμονα αὐτοῖς τὸν ἥλιον ἴσον πάντων διέχοντα· μήτε τὸ θάλπος εἶναι τοῦ τοιούτου πάθους αἴτιον· μηδὲ γὰρ τοῖς ἐν γαστρί͵ ὧν οὐχ ἅπτεται ἥλιος. βελτίους δὲ οἱ τὸν ἥλιον αἰτιώμενοι καὶ τὴν ἐξ αὐτοῦ ἐπίκαυσιν κατ᾽ ἐπίλειψιν σφοδρὰν τῆς ἐπιπολῆς ἰκμάδος· καθ᾽ ὃ καὶ τοὺς Ἰνδοὺς μὴ οὐλοτριχεῖν φαμεν͵ μηδ᾽ οὕτως ἀπεφεισμένως ἐπικεκαῦσθαι τὴν χρόαν͵ ὅτι ὑγροῦ κοινωνοῦσιν ἀέρος. ἐν δὲ τῆι γαστρὶ ἤδη κατὰ σπερματικὴν διάδοσιν τοιαῦτα γίνεται οἷα τὰ γεννῶντα· καὶ γὰρ πάθη συγγενικὰ οὕτω λέγεται καὶ ἄλλαι ὁμοιότητες. καὶ τὸ πάντων δ᾽ ἴσον ἀπέχειν τὸν ἥλιον πρὸς αἴσθησιν λέγεται͵ οὐ πρὸς λόγον· καὶ πρὸς αἴσθησιν͵ οὐχ ὡς ἔτυχεν ἀλλ᾽ ὥς φαμεν σημείου λόγον ἔχειν τὴν γῆν πρὸς τὴν τοῦ ἡλίου σφαῖραν· ἐπεὶ πρός γε τὴν τοιαύτην αἴσθησιν καθ᾽ ἣν θάλπους ἀντιλαμβανόμεθα͵ ἐγγύθεν μὲν μᾶλλον πόρρωθεν δὲ ἧττον͵ οὐκ ἴσον· οὕτω δ᾽ ἀγχιτέρμων ὁ ἥλιος λέγεται τοῖς Αἰθίοψιν͵ οὐχ ὡς Ὀνησικρίτωι δέδοκται.

1.25

Καὶ τοῦτο δὲ τῶν ὁμολογουμένων ἐστὶ καὶ τῶν σωζόντων τὴν πρὸς τὴν Αἴγυπτον ὁμοιότητα καὶ τὴν Αἰθιοπίαν͵ ὅτι τῶν πεδίων ὅσα μὴ ἐπίκλυστα͵ ἄκαρπά ἐστι διὰ τὴν ἀνυδρίαν. Νέαρχος δὲ τὸ ζητούμενον πρότερον ἐπὶ τοῦ Νείλου πόθεν ἡ πλήρωσις αὐτοῦ͵ διδάσκειν ἔφη τοὺς Ἰνδικοὺς ποταμοὺς ὅτι ἐκ τῶν θερινῶν ὄμβρων συμβαίνει· Ἀλέξανδρον δ᾽ ἐν μὲν τῶι Ὑδάσπηι κροκοδείλους ἰδόντα͵ ἐν δὲ τῶι Ἀκεσίνηι κυάμους Αἰγυπτίους͵ εὑρηκέναι δόξαι τὰς τοῦ Νείλου πηγάς͵ καὶ παρασκευάζεσθαι στόλον εἰς τὴν Αἴγυπτον ὡς τῶι ποταμῶι τούτωι μέχρι ἐκεῖσε πλευσόμενον· μικρὸν δ᾽ ὕστερον γνῶναι διότι οὐ δύναται ὃ ἤλπισε· μέσσωι γὰρ μεγάλοι ποταμοὶ καὶ δεινὰ ῥέεθρα͵ Ὠκεανὸς μὲν πρῶτον͵ εἰς ὃν ἐκδιδόασιν οἱ Ἰνδικοὶ πάντες ποταμοί͵ ἔπειτα ἡ Ἀριανὴ καὶ ὁ Περσικὸς κόλπος καὶ ὁ Ἀράβιος καὶ αὐτὴ ἡ Ἀραβία καὶ ἡ Τρωγλοδυτική. τὰ μὲν οὖν περὶ τῶν ἀνέμων καὶ τῶν ὄμβρων τοιαῦτα λέγεται καὶ τῆς πληρώσεως τῶν ποταμῶν καὶ τῆς ἐπικλύσεως τῶν πεδίων.

1.26

Δεῖ δὲ καὶ τὰ καθ᾽ ἕκαστα περὶ τῶν ποταμῶν εἰπεῖν ὅσα πρὸς τὴν γεωγραφίαν χρήσιμα καὶ ὅσων ἱστορίαν παρειλήφαμεν. ἄλλως τε γὰρ οἱ ποταμοὶ φυσικοί τινες ὅροι καὶ μεγεθῶν καὶ σχημάτων τῆς χώρας ὄντες ἐπιτηδειότητα πολλὴν παρέχουσι πρὸς ὅλην τὴν νῦν ὑπόθεσιν. ὁ δὲ Νεῖλος καὶ οἱ κατὰ τὴν Ἰνδικὴν πλεονέκτημά τι ἔχουσι παρὰ τοὺς ἄλλους διὰ τὸ τὴν χώραν ἀοίκητον εἶναι χωρὶς αὐτῶν͵ πλωτὴν ἅμα καὶ γεωργήσιμον οὖσαν͵ καὶ μήτ᾽ ἐφοδεύεσθαι δυναμένην ἄλλως μήτ᾽ οἰκεῖσθαι τὸ παράπαν. τοὺς μὲν οὖν εἰς τὸν Ἰνδὸν καταφερομένους ἱστοροῦμεν τοὺς ἀξίους μνήμης καὶ τὰς χώρας͵ δι᾽ ὧν ἡ φορά͵ τῶν δ᾽ ἄλλων ἐστὶν ἄγνοια πλείων ἢ γνῶσις. Ἀλέξανδρος γὰρ ὁ μάλιστα ταῦτ᾽ ἀνακαλύψας κατ᾽ ἀρχὰς μέν͵ ἡνίκα οἱ Δαρεῖον δολοφονήσαντες ὥρμησαν ἐπὶ τὴν τῆς Βακτριανῆς ἀπόστασιν͵ ἔγνω προυργιαίτατον ὂν διώκειν καὶ καταλύειν ἐκείνους. ἧκε μὲν οὖν τῆς Ἰνδικῆς πλησίον δι᾽ Ἀριανῶν͵ ἀφεὶς δ᾽ αὐτὴν ἐν δεξιᾶι ὑπερέβη τὸν Παροπάμισον εἰς τὰ προσάρκτια μέρη καὶ τὴν Βακτριανήν· καταστρεψάμενος δὲ τἀκεῖ πάντα ὅσα ἦν ὑπὸ Πέρσαις καὶ ἔτι πλείω͵ τότ᾽ ἤδη καὶ τῆς Ἰνδικῆς ὠρέχθη͵ λεγόντων μὲν περὶ αὐτῆς πολλῶν οὐ σαφῶς δέ. ἀνέστρεψε δ᾽ οὖν ὑπερθεὶς τὰ αὐτὰ ὄρη κατ᾽ ἄλλας ὁδοὺς ἐπιτομωτέρας ἐν ἀριστερᾶι ἔχων τὴν Ἰνδικήν͵ εἶτ᾽ ἐπέστρεψεν εὐθὺς ἐπ᾽ αὐτὴν καὶ τοὺς ὅρους τοὺς ἑσπερίους αὐτῆς καὶ τὸν Κώφην ποταμὸν καὶ τὸν Χοάσπην͵ ὃς εἰς τὸν Κώφην ἐμβάλλει ποταμὸν κατὰ Πλημύριον πόλιν͵ ῥυεὶς παρὰ Γώρυδι ἄλλην πόλιν͵ καὶ διεξιὼν τήν τε Βανδοβηνὴν καὶ τὴν Γανδαρῖτιν. ἐπυνθάνετο δ᾽ οἰκήσιμον εἶναι μάλιστα καὶ εὔκαρπον τὴν ὀρεινὴν καὶ προσάρκτιον· τὴν δὲ νότιον τὴν μὲν ἄνυδρον τὴν δὲ ποταμόκλυστον καὶ τελέως ἔκπυρον͵ θηρίοις τε μᾶλλον ἢ ἀνθρώποις σύμμετρον. ὥρμησεν οὖν τὴν ἐπαινουμένην κατακτᾶσθαι πρότερον͵ ἅμα καὶ τοὺς ποταμοὺς εὐπερατοτέρους νομίσας τῶν πηγῶν πλησίον͵ οὓς ἀναγκαῖον ἦν διαβαίνειν͵ ἐπικαρσίους ὄντας καὶ τέμνοντας ἣν ἐπήιει γῆν. ἅμα δὲ καὶ ἤκουσεν εἰς ἓν πλείους συνιόντας ῥεῖν͵ καὶ τοῦτ᾽ ἀεὶ καὶ μᾶλλον συμβαῖνον ὅσωι πλεῖον εἰς τὸ πρόσθεν προΐοιεν͵ ὥστ᾽ εἶναι δυσπερατοτέραν͵ καὶ ταῦτα ἐν πλοίων ἀπορίαι. δεδιὼς οὖν τοῦτο διέβη τὸν Κώφην͵ καὶ κατεστρέφετο τὴν ὀρεινὴν ὅση ἐτέτραπτο πρὸς ἕω.

1.27

῏Ην δὲ μετὰ τὸν Κώφην ὁ Ἰνδός͵ εἶθ᾽ ὁ Ὑδάσπης͵ εἶθ᾽ ὁ Ἀκεσίνης καὶ ὁ Ὑάρωτις͵ ὕστατος δ᾽ ὁ Ὕπανις. περαιτέρω γὰρ προελθεῖν ἐκωλύθη͵ τοῦτο μὲν μαντείοις τισὶ προσέχων τοῦτο δ᾽ ὑπὸ τῆς στρατιᾶς ἀπηγορευκυίας ἤδη πρὸς τοὺς πόνους ἀναγκασθείς· μάλιστα δ᾽ ἐκ τῶν ὑδάτων ἔκαμνον συνεχῶς ὑόμενοι. ταῦτ᾽ οὖν ἐγένετο γνώριμα ἡμῖν τῶν ἑωθινῶν τῆς Ἰνδικῆς μερῶν͵ ὅσα ἐντὸς τοῦ Ὑπάνιος͵ καὶ εἴτινα προσιστόρησαν οἱ μετ᾽ ἐκεῖνον περαιτέρω τοῦ Ὑπάνιος προελθόντες μέχρι τοῦ Γάγγου καὶ Παλιβόθρων. μετὰ μὲν οὖν τὸν Κώφην ὁ Ἰνδὸς ῥεῖ· τὰ δὲ μεταξὺ τούτων τῶν δυεῖν ποταμῶν ἔχουσιν Ἀστακηνοί τε καὶ Μασιανοὶ καὶ Νυσαῖοι καὶ Ὑπάσιοι· εἶθ᾽ ἡ Ἀσσακανοῦ͵ ὅπου Μασόγα πόλις͵ τὸ βασίλειον τῆς χώρας. ἤδη δὲ πρὸς τῶι Ἰνδῶι πάλιν ἄλλη πόλις Πευκολαῖτις͵ πρὸς ἧι ζεῦγμα γενηθὲν ἐπεραίωσε τὴν στρατιάν.

1.28

Μεταξὺ δὲ τοῦ Ἰνδοῦ καὶ τοῦ Ὑδάσπου Τάξιλα ἔστι πόλις μεγάλη καὶ εὐνομωτάτη͵ καὶ ἡ περικειμένη χώρα συχνὴ καὶ σφόδρα εὐδαίμων͵ ἤδη συνάπτουσα καὶ τοῖς πεδίοις. ἐδέξαντό τε δὴ φιλανθρώπως τὸν Ἀλέξανδρον οἱ ἄνθρωποι καὶ ὁ βασιλεὺς αὐτῶν Ταξίλης· ἔτυχόν τε πλειόνων ἢ αὐτοὶ παρέσχον͵ ὥστε φθονεῖν τοὺς Μακεδόνας καὶ λέγειν ὡς οὐκ εἶχεν͵ ὡς ἔοικεν͵ Ἀλέξανδρος οὓς εὐεργετήσει πρὶν ἢ διέβη τὸν Ἰνδόν. φασὶ δ᾽ εἶναί τινες τὴν χώραν ταύτην Αἰγύπτου μείζονα. ὑπὲρ δὲ ταύτης ἐν τοῖς ὄρεσιν ἡ τοῦ Ἀβισάρου χώρα͵ παρ᾽ ὧι δύο δράκοντας ἀπήγγελλον οἱ παρ᾽ αὐτοῦ πρέσβεις τρέφεσθαι͵ τὸν μὲν ὀγδοήκοντα πηχῶν τὸν δὲ τετταράκοντα πρὸς τοῖς ἑκατόν͵ ὡς εἴρηκεν Ὀνησίκριτος͵ ὃν οὐκ Ἀλεξάνδρου μᾶλλον ἢ τῶν παραδόξων ἀρχικυβερνήτην προσείποιτις ἄν. πάντες μὲν γὰρ οἱ περὶ Ἀλέξανδρον τὸ θαυμαστὸν ἀντὶ τἀληθοῦς ἀπεδέχοντο μᾶλλον͵ ὑπερβάλλεσθαι δὲ δοκεῖ τοὺς τοσούτους ἐκεῖνος τῆι τερατολογίαι· λέγει δ᾽ οὖν τινα καὶ πιθανὰ καὶ μνήμης ἄξια ὥστε καὶ ἀπιστοῦντα μὴ παρελθεῖν αὐτά. περὶ δ᾽ οὖν τῶν δρακόντων καὶ ἄλλοι λέγουσιν ὅτι ἐν τοῖς Ἠμωδοῖς ὄρεσι θηρεύουσι καὶ τρέφουσιν ἐν σπηλαίοις.

1.29

Μεταξὺ δὲ τοῦ Ὑδάσπου καὶ τοῦ Ἀκεσίνου ἥ τε τοῦ Πώρου ἐστί͵ πολλὴ καὶ ἀγαθή͵ σχεδόν τι καὶ τριακοσίων πόλεων͵ καὶ ἡ πρὸς τοῖς Ἠμωδοῖς ὄρεσιν ὕλη͵ ἐξ ἧς Ἀλέξανδρος κατήγαγε τῶι Ὑδάσπηι κόψας ἐλάτην τε πολλὴν καὶ πεύκην καὶ κέδρον καὶ ἄλλα παντοῖα στελέχη ναυπηγήσιμα͵ ἐξ ὧν στόλον κατεσκευάσατο ἐπὶ τῶι Ὑδάσπηι πρὸς ταῖς ἐκτισμέναις ὑπ᾽ αὐτοῦ πόλεσιν ἐφ᾽ ἑκάτερα τοῦ ποταμοῦ͵ ὅπου τὸν Πῶρον ἐνίκαδιαβάς· ὧν τὴν μὲν Βουκεφαλίαν ὠνόμασεν ἀπὸ τοῦ πεσόντος ἵππου κατὰ τὴν μάχην τὴν πρὸς τὸν Πῶρον (ἐκαλεῖτο δὲ Βουκεφάλας ἀπὸ τοῦ πλάτους τοῦ μετώπου· πολεμιστὴς δ᾽ ἦν ἀγαθός͵ καὶ ἀεὶ τούτωι ἐκέχρητο κατὰ τοὺς ἀγῶνας)͵ τὴν δὲ Νίκαιαν ἀπὸ τῆς νίκης ἐκάλεσεν. ἐν δὲ τῆι λεχθείσηι ὕληι καὶ τὸ τῶν κερκοπιθήκων διηγοῦνται πλῆθος ὑπερβάλλον καὶ τὸ μέγεθος ὁμοίως· ὥστε τοὺς Μακεδόνας ποτὲ ἰδόντας ἔν τισιν ἀκρολοφίαις ψιλαῖς ἑστῶτας ἐν τάξει κατὰ μέτωπον πολλοὺς (καὶ γὰρ ἀνθρωπονούστατον εἶναι τὸ ζῶιον͵ οὐχ ἧττον τῶν ἐλεφάντων) στρατοπέδου λαβεῖν φαντασίαν καὶ ὁρμῆσαι μὲν ἐπ᾽ αὐτοὺς ὡς πολεμίους͵ μαθόντας δὲ παρὰ Ταξίλου συνόντος τότε τῶι βασιλεῖ τὴν ἀλήθειαν παύσασθαι. ἡ δὲ θήρα τοῦ ζώιου διττή· μιμητικὸν δὲ καὶ ἐπὶ τὰ δένδρα ἀναφευκτικόν· οἱ οὖν θηρεύοντες͵ ἐπὰν ἴδωσιν ἐπὶ δένδρων ἱδρυμένον͵ ἐν ὄψει θέντες τρύβλιον ὕδωρ ἔχον τοὺς ἑαυτῶν ὀφθαλμοὺς ἐναλείφουσιν ἐξ αὐτοῦ· εἶτ᾽ ἀντὶ τοῦ ὕδατος ἰξοῦ τρύβλιον θέντες ἀπίασι καὶ λοχῶσι πόρρωθεν· ἐπὰν δὲ καταπηδῆσαν τὸ θηρίον ἐγχρίσηται τοῦ ἰξοῦ, * καταμύσαντος δ᾽ ἀποληφθῆι τὰ βλέφαρα͵ ἐπιόντες ζωγροῦσιν. εἷς μὲν οὖν τρόπος οὗτος͵ ἄλλος δέ· ὑποδυσάμενοι θυλάκους ὡς ἀναξυρίδας ἀπίασιν͵ ἄλλους καταλιπόντες δασεῖς τὰ ἐντὸς κεχρισμένους ἰξῶι· ἐνδύντας δὲ εἰς αὐτοὺς ῥαιδίως αἱροῦσι.

1.30

Καὶ τὴν Κάθαιαν δέ τινες [καὶ] τὴν Σωπείθους͵ τῶν νομαρχῶν τινος͵ κατὰ τήνδε τὴν μεσοποταμίαν τιθέασιν· ἄλλοι δὲ καὶ τοῦ Ἀκεσίνου πέραν καὶ τοῦ Ὑαρώτιδος͵ ὅμορον τῆι Πώρου τοῦ ἑτέρου͵ ὃς ἦν ἀνεψιὸς τοῦ ὑπ᾽ Ἀλεξάνδρου ἁλόντος· καλοῦσι δὲ Γανδαρίδα τὴν ὑπὸ τούτωι χώραν. ἐν δὲ τῆι Καθαίαι καινότατον ἱστορεῖται τὸ περὶ τοῦ κάλλους ὅτι τιμᾶται διαφερόντως͵ ὡς ἵππων καὶ κυνῶν· βασιλέα τε γὰρ τὸν κάλλιστον αἱρεῖσθαί φησιν Ὀνησίκριτος͵ γενόμενόν τε παιδίον μετὰ δίμηνον κρίνεσθαι δημοσίαι πότερον ἔχοι τὴν ἔννομον μορφὴν καὶ τοῦ ζῆν ἀξίαν ἢ οὔ͵ κριθέντα δ᾽ ὑπὸ τοῦ ἀποδειχθέντος ἄρχοντος ζῆν ἢ θανατοῦσθαι· βάπτεσθαί τε πολλοῖς εὐανθεστάτοις χρώμασι τοὺς πώγωνας αὐτοῦ τούτου χάριν καλλωπιζομένους· τοῦτο δὲ καὶ ἄλλους ποιεῖν ἐπιμελῶς συχνοὺς τῶν Ἰνδῶν (καὶ γὰρ δὴ φέρειν τὴν χώραν χρόας θαυμαστάς) καὶ θριξὶ καὶ ἐσθῆσι· τοὺς δ᾽ ἀνθρώπους τὰ ἄλλα μὲν εὐτελεῖς εἶναι φιλοκόσμους δέ. ἴδιον δὲ τῶν Καθαίων καὶ τοῦτο ἱστορεῖται τὸ αἱρεῖσθαι νυμφίον καὶ νύμφην ἀλλήλους καὶ τὸ συγκατακαίεσθαι τεθνεῶσι τοῖς ἀνδράσι τὰς γυναῖκας κατὰ τοιαύτην αἰτίαν͵ ὅτι ἐρῶσαί ποτε τῶν νέων ἀφίσταιντο τῶν ἀνδρῶν ἢ φαρμακεύοιεν αὐτούς· νόμον οὖν θέσθαι τοῦτον ὡς παυσομένης τῆς φαρμακείας· οὐ πιθανῶς μὲν οὖν ὁ νόμος οὐδ᾽ ἡ αἰτία λέγεται. φασὶ δ᾽ ἐν τῆι Σωπείθους χώραι ὀρυκτῶν ἁλῶν ὄρος εἶναι ἀρκεῖν δυνάμενον ὅληι τῆι Ἰνδικῆι· καὶ χρυσεῖα δὲ καὶ ἀργυρεῖα οὐ πολὺ ἄπωθεν ἐν ἄλλοις ὄρεσιν ἱστορεῖται καλά͵ ὡς ἐδήλωσε Γόργος ὁ μεταλλευτής. οἱ δ᾽ Ἰνδοὶ μεταλλείας καὶ χωνείας ἀπείρως ἔχοντες οὐδ᾽ ὧν εὐποροῦσιν ἴσασιν͵ ἀλλ᾽ ἁπλούστερον μεταχειρίζονται τὸ πρᾶγμα.

1.31

Ἐν δὲ τῆι Σωπείθους καὶ τὰς τῶν κυνῶν ἀρετὰς διηγοῦνται θαυμαστάς· λαβεῖν γοῦν τὸν Ἀλέξανδρον παρὰ τοῦ Σωπείθους κύνας πεντήκοντα καὶ ἑκατόν· διαπείρας δὲ χάριν λέοντι προσαφέντας δύο͵ κρατουμένων αὐτῶν͵ δύο ἄλλους ἐπαφεῖναι· τότε δ᾽ ἤδη καθεστώτων εἰς ἀντίπαλα τὸν μὲν Σωπείθη κελεῦσαι τῶν κυνῶν ἕνα ἀποσπᾶν τοῦ σκέλους τινὰ λαβόμενον͵ ἐὰν δὲ μὴ ὑπακούηι ἀποτεμεῖν· τὸν Ἀλέξανδρον δὲ κατ᾽ ἀρχὰς μὲν οὐ συγχωρεῖν ἀποτεμεῖν φειδόμενον τοῦ κυνός͵ εἰπόντος δ᾽ ὅτι τέτταρας ἀντιδώσω σοι͵ συγχωρῆσαι καὶ τὸν κύνα περιιδεῖν ἀποτμηθέντα τὸ σκέλος βραδείαι τομῆι πρὶν ἀνεῖναι τὸ δῆγμα.

1.32

Ἡ μὲν οὖν μέχρι τοῦ Ὑδάσπου ὁδὸς τὸ πλέον ἦν ἐπὶ μεσημβρίαν͵ ἡ δ᾽ ἐνθένδε πρὸς ἕω μᾶλλον μέχρι τοῦ Ὑπάνιος͵ ἅπασα δὲ τῆς ὑπωρείας μᾶλλον ἢ τῶν πεδίων ἐχομένη. ὁ δ᾽ οὖν Ἀλέξανδρος ἀπὸ τοῦ Ὑπάνιος ἀναστρέψας ἐπὶ τὸν Ὑδάσπην καὶ τὸν ναύσταθμον ἠρτικρότει τὸν στόλον͵ εἶτ᾽ ἔπλει τῶι Ὑδάσπηι. πάντες δ᾽ οἱ λεχθέντες ποταμοὶ συμβάλλουσιν εἰς ἕνα τὸν Ἰνδόν͵ ὕστατος δ᾽ ὁ Ὕπανις· πεντεκαίδεκα δὲ τοὺς σύμπαντας συρρεῖν φασι τούς γε ἀξιολόγους· πληρωθεὶς δ᾽ ἐκ πάντων ὥστε καὶ ἐφ᾽ ἑκατὸν σταδίους͵ ὡς οἱ μὴ μετριάζοντές φασιν͵ εὐρύνεσθαι κατά τινας τόπους͵ ὡς δ᾽ οἱ μετριώτεροι͵ πεντήκοντα τὸ πλεῖστον ἐλάχιστον δὲ ἑπτά͵ ἔπειτα δυσὶ στόμασιν εἰς τὴν νοτίαν ἐκδίδωσι θάλατταν καὶ τὴν Παταληνὴν προσαγορευομένην ποιεῖ νῆσον. ταύτην δ᾽ ἔσχε τὴν διάνοιαν Ἀλέξανδρος͵ ἀφεὶς τὰ πρὸς ἕω μέρη πρῶτον μὲν διὰ τὸ κωλυθῆναι διαβῆναι τὸν Ὕπανιν͵ ἔπειτα καὶ ψευδῆ καταμαθὼν τῆι πείραι τὸν προκατέχοντα λόγον ὡς ἔκπυρα εἴη καὶ θηρίοις μᾶλλον οἰκήσιμα τὰ ἐν τοῖς πεδίοις ἢ ἀνθρωπείωι γένει· διόπερ ὥρμησεν ἐπὶ ταῦτα ἀφεὶς ἐκεῖνα͵ ὥστε καὶ ἐγνώσθη ταῦτα ἀντ᾽ ἐκείνων ἐπὶ πλέον.

1.33

Ἡ μὲν οὖν μεταξὺ τοῦ Ὑπάνιος καὶ τοῦ Ὑδάσπου λέγεται ἐννέα ἔχειν ἔθνη͵ πόλεις δὲ εἰς πεντακισχιλίας οὐκ ἐλάττους Κῶ τῆς Μεροπίδος· δοκεῖ δὲ πρὸς ὑπερβολὴν εἰρῆσθαι τὸ πλῆθος· ἡ δὲ μεταξὺ τοῦ Ἰνδοῦ καὶ τοῦ Ὑδάσπου εἴρηται σχεδόν τι ὑφ᾽ ὧν οἰκεῖται τῶν ἀξίων μνήμης. κάτω δ᾽ ἑξῆς εἰσιν οἵ τε Σίβαι λεγόμενοι͵ περὶ ὧν καὶ πρότερον ἐμνήσθημεν͵ καὶ Μαλλοὶ καὶ Συδράκαι μεγάλα ἔθνη· καὶ Μαλλοὶ μὲν παρ᾽ οἷς ἀποθανεῖν ἐκινδύνευσεν Ἀλέξανδρος τρωθεὶς ἐν ἁλώσει πολίχνης τινός͵ Συδράκαι δὲ οὓς τοῦ Διονύσου συγγενεῖς ἔφαμεν μεμυθεῦσθαι. πρὸς αὐτῆι δ᾽ ἤδη τῆι Παταληνῆι τήν τε τοῦ Μουσικανοῦ λέγουσι καὶ τὴν Σάβου͵ τὰ Σινδόμανα͵ καὶ ἔτι τὴν Πορτικανοῦ καὶ ἄλλων ὧν ἐκράτησεν ἁπάντων Ἀλέξανδρος͵ τὴν τοῦ Ἰνδοῦ παροικούντων ποταμίαν͵ ὑστάτης δὲ τῆς Παταληνῆς ἣν ὁ Ἰνδὸς ποιεῖ σχισθεὶς εἰς δύο προχοάς. Ἀριστόβουλος μὲν οὖν εἰς χιλίους σταδίους διέχειν ἀλλήλων φησὶν αὐτάς͵ Νέαρχος δ᾽ ὀκτακοσίους προστίθησιν͵ Ὀνησίκριτος δὲ τὴν πλευρὰν ἑκάστην τῆς ἀπολαμβανομένης νήσου τριγώνου τὸ σχῆμα δισχιλίων͵ τοῦ δὲ ποταμοῦ τὸ πλάτος καθ᾽ ὃ σχίζεται εἰς τὰ στόματα ὅσον διακοσίων· καλεῖ δὲ τὴν νῆσον Δέλτα καί φησιν ἴσην εἶναι τοῦ κατ᾽ Αἴγυπτον Δέλτα͵ οὐκ ἀληθὲς τοῦτο λέγων. τὸ γὰρ κατ᾽ Αἴγυπτον Δέλτα χιλίων καὶ τριακοσίων λέγεται σταδίων ἔχειν τὴν βάσιν͵ τὰς δὲ πλευρὰς ἑκατέραν ἐλάττω τῆς βάσεως. ἐν δὲ τῆι Παταληνῆι πόλις ἐστὶν ἀξιόλογος τὰ Πάταλα͵ ἀφ᾽ ἧς καὶ ἡ νῆσος καλεῖται.

1.34

Φησὶ δ᾽ Ὀνησίκριτος τὴν πλείστην παραλίαν τὴν ταύτηι πολὺ τὸ τεναγῶδες ἔχειν καὶ μάλιστα κατὰ τὰ στόματα τῶν ποταμῶν διά τε τὴν χοῦν καὶ τὰς πλημμυρίδας καὶ τὸ μὴ πνεῖν ἀπογαίους ἀλλ᾽ ὑπὸ τῶν πελαγίων ἀνέμων κατέχεσθαι τούτους τοὺς τόπους τὸ πλέον. λέγει δὲ καὶ περὶ τῆς Μουσικανοῦ χώρας ἐπὶ πλέον ἐγκωμιάζων αὐτήν͵ ὧν τινα κοινὰ καὶ ἄλλοις Ἰνδοῖς ἱστόρηται͵ ὡς τὸ μακρόβιον ὥστε καὶ τριάκοντα ἐπὶ τοῖς ἑκατὸν προσλαμβάνειν (καὶ γὰρ τοὺς Σῆρας ἔτι τούτων μακροβιωτέρους τινές φασι) καὶ τὸ λιτόβιον καὶ τὸ ὑγιεινόν͵ καίπερ τῆς χώρας ἀφθονίαν ἁπάντων ἐχούσης. ἴδιον δὲ τὸ συσσίτιά τινα Λακωνικὰ αὐτοῖς εἶναι δημοσίαι σιτουμένων ὄψα δ᾽ ἐκ θήρας ἐχόντων͵ καὶ τὸ χρυσῶι μὴ χρῆσθαι μηδ᾽ ἀργύρωι μετάλλων ὄντων͵ καὶ τὸ ἀντὶ δούλων τοῖς ἐν ἀκμῆι χρῆσθαι νέοις͵ ὡς Κρῆτες μὲν τοῖς Ἀφαμιώταις Λάκωνες δὲ τοῖς Εἴλωσι· μὴ ἀκριβοῦν δὲ τὰς ἐπιστήμας πλὴν ἰατρικῆς· ἐπί τινων γὰρ κακουργίαν εἶναι τὴν ἐπὶ πλέον ἄσκησιν͵ οἷον ἐπὶ τῆς πολεμικῆς καὶ τῶν ὁμοίων· δίκην δὲ μὴ εἶναι πλὴν φόνου καὶ ὕβρεως· οὐκ ἐπ᾽ αὐτῶι γὰρ τὸ μὴ παθεῖν ταῦτα͵ τὰ δ᾽ ἐν τοῖς συμβολαίοις ἐπ᾽ αὐτῶι ἑκάστωι͵ ὥστε ἀνέχεσθαι δεῖ ἐάν τις παραβῆι τὴν πίστιν͵ ἀλλὰ καὶ προσέχειν ὅτωι πιστευτέον͵ καὶ μὴ δικῶν πληροῦν τὴν πόλιν.

1.35

Ταῦτα μὲν οἱ μετ᾽ Ἀλεξάνδρου στρατεύσαντες λέγουσιν. ἐκδέδοται δέ τις καὶ Κρατεροῦ πρὸς τὴν μητέρα Ἀριστοπάτραν ἐπιστολὴ πολλά τε ἄλλα παράδοξα φράζουσα καὶ οὐχ ὁμολογοῦσα οὐδενὶ καὶ δὴ καὶ τὸ μέχρι τοῦ Γάγγου προελθεῖν τὸν Ἀλέξανδρον· αὐτός τέ φησιν ἰδεῖν τὸν ποταμὸν καὶ κήτη τὰ ἐπ᾽ αὐτῶι καὶ μέγεθος καὶ πλάτους καὶ βάθους πόρρω πίστεως μᾶλλον ἢ ἐγγύς. ὅτι μὲν γὰρ μέγιστος τῶν μνημονευομένων κατὰ τὰς τρεῖς ἠπείρους καὶ μετ᾽ αὐτὸν ὁ Ἰνδός͵ τρίτος δὲ καὶ τέταρτος ὁ Ἴστρος καὶ ὁ Νεῖλος͵ ἱκανῶς συμφωνεῖται· τὰ καθ᾽ ἕκαστα δ᾽ ἄλλοι ἄλλως περὶ αὐτοῦ λέγουσιν͵ οἱ μὲν τριάκοντα σταδίων τοὐλάχιστον πλάτος οἱ δὲ καὶ τριῶν͵ Μεγασθένης δέ͵ ὅταν ἦι μέτριος͵ καὶ εἰς ἑκατὸν εὐρύνεσθαι͵ βάθος δὲ εἴκοσιν ὀργυιῶν τοὐλάχιστον.

1.36

Ἐπὶ δὲ τῆι συμβολῆι τούτου τε καὶ τοῦ ἄλλου ποταμοῦ [Ἐραννοβόα] τὰ Παλίβοθρα ἱδρῦσθαι σταδίων ὀγδοήκοντα τὸ μῆκος πλάτος δὲ πεντεκαίδεκα ἐν παραλληλογράμμωι σχήματι͵ ξύλινον περίβολον ἔχουσαν κατατετρημένον ὥστε διὰ τῶν ὀπῶν τοξεύειν· προκεῖσθαι δὲ καὶ τάφρον φυλακῆς τε χάριν καὶ ὑποδοχῆς τῶν ἐκ τῆς πόλεως ἀπορροιῶν. τὸ δ᾽ ἔθνος ἐν ὧι ἡ πόλις αὕτη καλεῖσθαι Πρασίους͵ διαφορώτατον τῶν πάντων· τὸν δὲ βασιλεύοντα ἐπώνυμον δεῖν τῆς πόλεως εἶναι͵ Παλίβοθρον καλούμενον πρὸς τῶι ἰδίωι τῶι ἐκ γενετῆς ὀνόματι͵ καθάπερ τὸν Σανδρόκοττον͵ πρὸς ὃν ἧκεν ὁ Μεγασθένης πεμφθείς. τοιοῦτο δὲ καὶ τὸ παρὰ τοῖς Παρθυαίοις· Ἀρσάκαι γὰρ καλοῦνται πάντες͵ ἰδίαι δὲ ὁ μὲν Ὀρώδης ὁ δὲ Φραάτης ὁ δ᾽ ἄλλο τι.

1.37

Ἀρίστη δ᾽ ὁμολογεῖται πᾶσα ἡ τοῦ Ὑπάνιος πέραν· οὐκ ἀκριβοῦνται δέ͵ ἀλλὰ διὰ τὴν ἄγνοιαν καὶ τὸν ἐκτοπισμὸν λέγεται πάντ᾽ ἐπὶ τὸ μεῖζον ἢ τὸ τερατωδέστερον· οἷα τὰ τῶν χρυσωρύχων μυρμήκων καὶ ἄλλων θηρίων τε καὶ ἀνθρώπων ἰδιομόρφων καὶ δυνάμεσί τισιν ἐξηλλαγμένων͵ ὡς τοὺς Σῆρας μακροβίους φασὶ πέρα καὶ διακοσίων ἐτῶν παρατείνοντας. λέγουσι δὲ καὶ ἀριστοκρατικήν τινα σύνταξιν πολιτείας αὐτόθι ἐκ πεντακισχιλίων βουλευτῶν συνεστῶσαν͵ ὧν ἕκαστον παρέχεσθαι τῶι κοινῶι ἐλέφαντα. καὶ τίγρεις δ᾽ ἐν τοῖς Πρασίοις φησὶν ὁ Μεγασθένης μεγίστους γίνεσθαι͵ σχεδὸν δέ τι καὶ διπλασίους λεόντων͵ δυνατοὺς δὲ ὥστε τῶν ἡμέρων τινὰ ἀγόμενον ὑπὸ τεττάρων τῶι ὀπισθίωι σκέλει δραξάμενον ἡμιόνου βιάσασθαι καὶ ἑλκύσαι πρὸς ἑαυτόν. κερκοπιθήκους δὲ μείζους τῶν μεγίστων κυνῶν͵ λευκοὺς πλὴν τοῦ προσώπου͵ τοῦτο δ᾽ εἶναι μέλαν͵ παρ᾽ ἄλλοις δ᾽ ἀνάπαλιν· τὰς δὲ κέρκους μείζους δυεῖν πηχέων· ἡμερωτάτους δὲ καὶ οὐ κακοήθεις περὶ ἐπιθέσεις καὶ κλοπάς. λίθους δ᾽ ὀρύττεσθαι λιβανόχρους γλυκυτέρους σύκων ἢ μέλιτος. ἀλλαχοῦ δὲ διπήχεις ὄφεις ὑμενοπτέρους ὥσπερ αἱ νυκτερίδες· καὶ τούτους δὲ νύκτωρ πέτεσθαι͵ σταλαγμοὺς ἀφιέντας οὔρων͵ τοὺς δὲ ἱδρώτων͵ διασήποντας τὸν χρῶτα τοῦ μὴ φυλαξαμένου· καὶ σκορπίους εἶναι πτηνούς͵ ὑπερβάλλοντας μεγέθεσι· φύεσθαι δὲ καὶ ἔβενον· εἶναι δὲ καὶ κύνας ἀλκίμους͵ οὐ πρότερον μεθιέντας τὸ δηχθὲν πρὶν εἰς τοὺς ῥώθωνας ὕδωρ καταχυθῆναι· ἐνίους δ᾽ ὑπὸ προθυμίας ἐν τῶι δήγματι διαστρέφεσθαι τοὺς ὀφθαλμούς͵ τοῖς δὲ καὶ ἐκπίπτειν͵ κατασχεθῆναι δὲ καὶ λέοντα ὑπὸ κυνὸς καὶ ταῦρον͵ τὸν δὲ ταῦρον καὶ ἀποθανεῖν κρατούμενον τοῦ ῥύγχους πρότερον ἢ ἀφεθῆναι.

1.38

Ἐν δὲ τῆι ὀρεινῆι Σίλαν ποταμὸν εἶναι ὧι μηδὲν ἐπιπλεῖ· Δημόκριτον μὲν οὖν ἀπιστεῖν ἅτε πολλὴν τῆς Ἀσίας πεπλανημένον· καὶ Ἀριστοτέλης δὲ ἀπιστεῖ͵ καίπερ ἀέρων ὄντων λεπτῶν οἷς οὐδὲν ἐποχεῖται πτηνόν· ἔτι δὲ τῶν ἀναφερομένων ἀτμῶν ἐπισπαστικοί τινές εἰσι πρὸς ἑαυτοὺς καὶ οἷον ῥοφητικοὶ τοῦ ὑπερπετοῦς͵ ὡς τὸ ἤλεκτρον τοῦ ἀχύρου καὶ ἡ σιδηρῖτις τοῦ σιδήρου· τάχα δὲ καὶ καθ᾽ ὕδατος τοιαῦταί τινες εἶεν ἂν δυνάμεις. ταῦτα μὲν οὖν φυσιολογίας ἔχεταί τινος καὶ τῆς περὶ τῶν ὀχουμένων πραγματείας͵ ὥστε ἐν ἐκείνοις ἐπισκεπτέον· νυνὶ δ᾽ ἔτι καὶ ταῦτα προσληπτέον καὶ ὅσα ἄλλα τῆς γεωγραφίας ἐγγυτέρω.

1.39

Φησὶ δὴ τὸ τῶν Ἰνδῶν πλῆθος εἰς ἑπτὰ μέρη διηιρῆσθαι͵ καὶ πρώτους μὲν τοὺς φιλοσόφους εἶναι κατὰ τιμήν͵ ἐλαχίστους δὲ κατ᾽ ἀριθμόν· χρῆσθαι δ᾽ αὐτοῖς ἰδίαι μὲν ἑκάστωι τοὺς θύοντας ἢ τοὺς ἐναγίζοντας͵ κοινῆι δὲ τοὺς βασιλέας κατὰ τὴν μεγάλην λεγομένην σύνοδον͵ καθ᾽ ἣν τοῦ νέου ἔτους ἅπαντες οἱ φιλόσοφοι τῶι βασιλεῖ συνελθόντες ἐπὶ θύρας ὅ τι ἂν αὐτῶν ἕκαστος συντάξηι τῶν χρησίμων ἢ τηρήσηι πρὸς εὐετηρίαν καρπῶν τε καὶ ζώιων καὶ περὶ πολιτείας͵ προσφέρει τοῦτ᾽ εἰς τὸ μέσον· ὃς δ᾽ ἂν τρὶς ἐψευσμένος ἁλῶι͵ νόμος ἐστὶ σιγᾶν διὰ βίου· τὸν δὲ κατορθώσαντα ἄφορον καὶ ἀτελῆ κρίνουσι.

1.40

Δεύτερον δὲ μέρος εἶναι τὸ τῶν γεωργῶν͵ οἳ πλεῖστοί τέ εἰσι καὶ ἐπιεικέστατοι ἀστρατείαι καὶ ἀδείαι τοῦ ἐργάζεσθαι͵ πόλει μὴ προσιόντες μηδ᾽ ἄλληι χρείαι μηδ᾽ ὀχλήσει κοινῆι· πολλάκις γοῦν ἐν τῶι αὐτῶι χρόνωι καὶ τόπωι τοῖς μὲν παρατετάχθαι συμβαίνει καὶ διακινδυνεύειν πρὸς τοὺς πολεμίους͵ οἱ δ᾽ ἀροῦσιν ἢ σκάπτουσιν ἀκινδύνως͵ προμάχους ἔχοντες ἐκείνους. ἔστι δ᾽ ἡ χώρα βασιλικὴ πᾶσα· μισθοῦ δ᾽ αὐτὴν ἐπὶ τετάρταις ἐργάζονται τῶν καρπῶν.

1.41

Τρίτον τὸ τῶν ποιμένων καὶ θηρευτῶν͵ οἷς μόνοις ἔξεστι θηρεύειν καὶ θρεμματοτροφεῖν ὤνιά τε παρέχειν καὶ μισθοῦ ζεύγη· ἀντὶ δὲ τοῦ τὴν γῆν ἐλευθεροῦν θηρίων καὶ τῶν σπερμολόγων ὀρνέων μετροῦνται παρὰ τοῦ βασιλέως σῖτον͵ πλάνητα καὶ σκηνίτην νεμόμενοι βίον. ἵππον δὲ καὶ ἐλέφαντα τρέφειν οὐκ ἔξεστιν ἰδιώτηι· βασιλικὸν δ᾽ ἑκάτερον νενόμισται τὸ κτῆμα͵ καὶ εἰσὶν αὐτῶν ἐπιμεληταί.

1.42

Θήρα δὲ τῶν θηρίων τούτων τοιάδε. χωρίον ψιλὸν ὅσον τεττάρων ἢ πέντε σταδίων τάφρωι περιχαράξαντες βαθείαι γεφυροῦσι τὴν εἴσοδον στενωτάτηι γεφύραι· εἶτ᾽ εἰσαφιᾶσι θηλείας τὰς ἡμερωτάτας τρεῖς ἢ τέτταρας͵ αὐτοὶ δ᾽ ἐν καλυβίοις κρυπτοῖς ὑποκάθηνται λοχῶντες· ἡμέρας μὲν οὖν οὐ προσίασιν οἱ ἄγριοι͵ νύκτωρ δ᾽ ἐφ᾽ ἕνα ποιοῦνται τὴν εἴσοδον· εἰσιόντων δὲ κλείουσι τὴν εἴσοδον λάθραι͵ εἶτα τῶν ἡμέρων ἀθλητῶν τοὺς ἀλκιμωτάτους εἰσάγοντες διαμάχονται πρὸς αὐτούς͵ ἅμα καὶ λιμῶι καταπονοῦντες· ἤδη δὲ καμνόντων οἱ εὐθαρσέστατοι τῶν ἡνιόχων λάθραι καταβαίνοντες ὑποδύνουσιν ἕκαστος τῆι γαστρὶ τοῦ οἰκείου ὀχήματος· ὁρμώμενος δ᾽ ἐνθένδε ὑποδύνει τῶι ἀγρίωι καὶ σύμποδα δεσμεῖ· γενομένου δὲ τούτου κελεύουσι τοῖς τιθασοῖς τύπτειν τοὺς συμποδισθέντας ἕως ἂν πέσωσιν εἰς τὴν γῆν͵ πεσόντων δ᾽ ὠμοβοΐνοις ἱμᾶσι προσλαμβάνονται τοὺς αὐχένας αὐτῶν πρὸς τοὺς τῶν τιθασῶν· ἵνα δὲ μὴ σειόμενοι τοὺς ἀναβαίνειν ἐπ᾽ αὐτοὺς ἐπιχειροῦντας ἀποσείοιντο͵ τοῖς τραχήλοις αὐτῶν ἐμβάλλονται κύκλωι τομὰς καὶ κατ᾽ αὐτὰς τοὺς ἱμάντας περιτιθέασιν ὥσθ᾽ ὑπ᾽ ἀλγηδόνων εἴκειν τοῖς δεσμοῖς καὶ ἡσυχάζειν· τῶν δ᾽ ἁλόντων ἀπολέξαντες τοὺς πρεσβυτέρους ἢ νεωτέρους τῆς χρείας τοὺς λοιποὺς ἀπάγουσιν εἰς τοὺς σταθμούς͵ δήσαντες δὲ τοὺς μὲν πόδας πρὸς ἀλλήλους τοὺς δὲ αὐχένας πρὸς κίονα εὖ πεπηγότα͵ δαμάζουσι λιμῶι· ἔπειτα χλόηι καλάμου καὶ πόας ἀναλαμβάνουσι· μετὰ δὲ ταῦτα πειθαρχεῖν διδάσκουσι͵ τοὺς μὲν διὰ λόγου τοὺς δὲ μελισμῶι τινι καὶ τυμπανισμῶι κηλοῦντες· σπάνιοι δ᾽ οἱ δυστιθάσευτοι· φύσει γὰρ διάκεινται πράως καὶ ἡμέρως͵ ὥστ᾽ ἐγγὺς εἶναι λογικῶι ζώιωι· οἱ δὲ καὶ ἐξαίμους τοὺς ἡνιόχους ἐν τοῖς ἀγῶσι πεσόντας ἀνελόμενοι σώζουσιν ἐκ τῆς μάχης͵ τοὺς δὲ ὑποδύντας μεταξὺ τῶν προσθίων ποδῶν ὑπερμαχόμενοι διέσωσαν· τῶν δὲ χορτοφόρων καὶ διδασκάλων εἴ τινα παρὰ θυμὸν ἀπέκτειναν͵ οὕτως ἐπιποθοῦσιν ὥσθ᾽ ὑπ᾽ ἀνίας ἀπέχεσθαι τροφῆς͵ ἔστι δ᾽ ὅτε καὶ ἀποκαρτερεῖν.

1.43

Βιβάζονται δὲ καὶ τίκτουσιν ὡς ἵπποι τοῦ ἔαρος μάλιστα· καιρὸς δ᾽ ἐστὶ τῶι μὲν ἄρρενι͵ ἐπειδὰν οἴστρωι κατέχηται καὶ ἀγριαίνηι· τότε δὴ καὶ λίπους τι διὰ τῆς ἀναπνοῆς ἀνίησιν͵ ἣν ἴσχει παρὰ τοὺς κροτάφους· ταῖς δὲ θηλείαις͵ ὅταν ὁ αὐτὸς οὗτος πόρος ἀνεωιγὼς τυγχάνηι. κύουσι δὲ τοὺς μὲν πλείστους ὀκτωκαίδεκα μῆνας ἐλαχίστους δ᾽ ἑκκαίδεκα· τρέφει δ᾽ ἡ μήτηρ ἓξ ἔτη· ζῶσι δ᾽ ὅσον μακροβιώτατοι ἄνθρωποι οἱ πολλοί͵ τινὲς δὲ καὶ ἐπὶ διακόσια διατείνουσιν ἔτη· πολύνοσοι δὲ καὶ δυσίατοι. ἄκος δὲ πρὸς ὀφθαλμίαν μὲν βόειον γάλα προσκλυζόμενον͵ τοῖς πλείστοις δὲ τῶν νοσημάτων ὁ μέλας οἶνος πινόμενος͵ τραύμασι δὲ ποτὸν μὲν βούτυρον (ἐξάγει γὰρ τὰ σιδήρια)͵ τὰ δ᾽ ἕλκη σαρξὶν ὑείαις πυριῶσιν. Ὀνησίκριτος δὲ καὶ ἕως τριακοσίων ἐτῶν ζῆν φησι͵ σπάνιον δὲ καὶ ἕως πεντακοσίων͵ κρατίστους δ᾽ εἶναι περὶ τὰ διακόσια ἔτη͵ κυΐσκεσθαι δὲ δεκαετίαν. μείζους δὲ τῶν Λιβυκῶν καὶ ἐρρωμενεστέρους ἐκεῖνός τε εἴρηκε καὶ ἄλλοι· ταῖς γοῦν προβοσκίσιν ἐπάλξεις καθαιρεῖν καὶ δένδρα ἀνασπᾶν πρόρριζα διανισταμένους εἰς τοὺς ὀπισθίους πόδας. Νέαρχος δὲ καὶ ποδάγρας ἐν ταῖς θήραις τίθεσθαι κατά τινας συνδρόμους φησί͵ συνελαύνεσθαι δ᾽ ὑπὸ τῶν τιθασῶν τοὺς ἀγρίους εἰς ταύτας͵ κρειττόνων ὄντων καὶ ἡνιοχουμένων. οὕτως δ᾽ εὐτιθασεύτους εἶναι͵ ὥστε καὶ λιθάζειν ἐπὶ σκοπὸν μανθάνειν καὶ ὅπλοις χρῆσθαι νεῖν τε κάλλιστα· μέγιστόν τε νομίζεσθαι κτῆμα ἐλεφάντων ἅρμα· ἄγεσθαι δ᾽ ὑπὸ ζυγὸν καὶ καμήλους· γυναῖκα δ᾽ εὐδοκιμεῖν εἰ λάβοι παρὰ ἐραστοῦ δῶρον ἐλέφαντα. οὗτος [δ᾽] ὁ λόγος οὐχ ὁμολογεῖ τῶι φήσαντι μόνων βασιλέων εἶναι κτῆμα ἵππον καὶ ἐλέφαντα.

1.44

Τῶν δὲ μυρμήκων τῶν χρυσωρύχων δέρματα ἰδεῖν φησιν οὗτος παρδαλέαις ὅμοια. Μεγασθένης δὲ περὶ τῶν μυρμήκων οὕτω φησὶν ὅτι ἐν Δέρδαις͵ ἔθνει μεγάλωι τῶν προσεώιων καὶ ὀρεινῶν Ἰνδῶν͵ ὀροπέδιον εἴη τρισχιλίων πως τὸν κύκλον σταδίων· ὑποκειμένων δὲ τούτωι χρυσωρυχείων οἱ μεταλλεύοντες εἶεν μύρμηκες͵ θηρία ἀλωπέκων οὐκ ἐλάττω͵ τάχος ὑπερφυὲς ἔχοντα καὶ ζῶντα ἀπὸ θήρας· ὀρύττει δὲ χειμῶνι τὴν γῆν͵ σωρεύει τε πρὸς τοῖς στομίοις͵ καθάπερ οἱ ἀσφάλακες· ψῆγμα δ᾽ ἐστὶ χρυσοῦ μικρᾶς ἑψήσεως δεόμενον· τοῦθ᾽ ὑποζυγίοις μετίασιν οἱ πλησιόχωροι λάθραι· φανερῶς γὰρ διαμάχονται καὶ διώκουσι φεύγοντας͵ καταλαβόντες δὲ διαχρῶνται καὶ αὐτοὺς καὶ τὰ ὑποζύγια. πρὸς δὲ τὸ λαθεῖν κρέα θήρεια προτιθέασι κατὰ μέρη· περισπασθέντων δ᾽ ἀναιροῦνται τὸ ψῆγμα καὶ τοῦ τυχόντος τοῖς ἐμπόροις ἀργὸν διατίθενται͵ χωνεύειν οὐκ εἰδότες.

1.45

Ἐπεὶ δ᾽ ἐν τῶι περὶ τῶν θηρευτῶν λόγωι καὶ περὶ τῶν θηρίων ἐμνήσθημεν ὧν τε Μεγασθένης εἶπε καὶ ἄλλοι͵ προσθετέον καὶ ταῦτα. ὁ μὲν γὰρ Νέαρχος τὸ τῶν ἑρπετῶν θαυμάζει πλῆθος καὶ τὴν κακίαν· ἀναφεύγειν γὰρ ἐκ τῶν πεδίων εἰς τὰς κατοικίας τὰς διαλανθανούσας ἐν ταῖς ἐπικλύσεσι καὶ πληροῦν τοὺς οἴκους· διὰ δὴ τοῦτο καὶ ὑψηλὰς ποιεῖσθαι τὰς κλίνας͵ ἔστι δ᾽ ὅτε καὶ ἐξοικίζεσθαι πλεονασάντων· εἰ δὲ μὴ τὸ πολὺ τοῦ πλήθους ὑπὸ τῶν ὑδάτων διεφθείρετο͵ κἂν ἐρημωθῆναι τὴν χώραν. καὶ τὴν μικρότητα δ᾽ αὐτῶν εἶναι χαλεπὴν καὶ τὴν ὑπερβολὴν τοῦ μεγέθους͵ τὴν μὲν διὰ τὸ δυσφύλακτον τὴν δὲ δι᾽ ἰσχύν͵ ὅπου καὶ ἑκκαιδεκαπήχεις ἐχίδνας ὁρᾶσθαι· ἐπωιδοὺς δὲ περιφοιτᾶν ἰᾶσθαι πεπιστευμένους͵ καὶ εἶναι σχεδόν τι μόνην ταύτην ἰατρικήν· μηδὲ γὰρ νόσους εἶναι πολλὰς διὰ τὴν λιτότητα τῆς διαίτης καὶ τὴν ἀοινίαν· εἰ δὲ γένοιντο͵ ἰᾶσθαι τοὺς σοφιστάς. Ἀριστόβουλος δὲ τῶν θρυλουμένων μεγεθῶν οὐδὲν ἰδεῖν φησιν͵ ἔχιδναν δὲ μόνον ἐννέα πηχῶν καὶ σπιθαμῆς. καὶ ἡμεῖς δ᾽ ἐν Αἰγύπτωι κομισθεῖσαν ἐκεῖθεν τηλικαύτην πως εἴδομεν. ἔχεις δὲ πολλούς φησι πολὺ ἐλάττους καὶ ἀσπίδας͵ σκορπίους δὲ μεγάλους. οὐδὲν δὲ τούτων οὕτως ὀχλεῖν ὡς τὰ λεπτὰ ὀφείδια οὐ μείζω σπιθαμιαίων· εὑρίσκεσθαι γὰρ ἐν σκηναῖς͵ ἐν σκεύεσιν͵ ἐν θριγγοῖς ἐγκεκρυμμένα· τοὺς δὲ πληγέντας αἱμορροεῖν ἐκ παντὸς πόρου μετὰ ἐπωδυνίας͵ ἔπειτα ἀποθνήσκειν͵ εἰ μὴ βοηθήσει τις εὐθύς· τὴν δὲ βοήθειαν ῥαιδίαν εἶναι διὰ τὴν ἀρετὴν τῶν Ἰνδικῶν ῥιζῶν καὶ φαρμάκων. κροκοδείλους τε οὔτε πολλοὺς οὔτε βλαπτικοὺς ἀνθρώπων ἐν τῶι Ἰνδῶι φησιν εὑρίσκεσθαι͵ καὶ τὰ ἄλλα δὲ ζῶια τὰ πλεῖστα τὰ αὐτὰ ἅπερ ἐν τῶι Νείλωι γεννᾶσθαι πλὴν ἵππου ποταμίου· Ὀνησίκριτος δὲ καὶ τοῦτόν φησι γεννᾶσθαι. τῶν δ᾽ ἐκ θαλάττης φησὶν ὁ Ἀριστόβουλος εἰς μὲν τὸν Νεῖλον ἀνατρέχειν μηδὲν ἔξω θρίσσης καὶ κεστρέως καὶ δελφῖνος διὰ τοὺς κροκοδείλους͵ ἐν δὲ τῶι Ἰνδῶι πλῆθος· τῶν δὲ καρίδων τὰς μὲν μικρὰς μέχρι ὄρους ἀναθεῖν͵ τὰς δὲ μεγάλας μέχρι τῶν συμβολῶν τοῦ τε Ἰνδοῦ καὶ τοῦ Ἀκεσίνου. περὶ μὲν οὖν τῶν θηρίων τοσαῦτα λέγεται· ἐπανιόντες δ᾽ ἐπὶ τὸν Μεγασθένη λέγωμεν τὰ ἑξῆς ὧν ἀπελίπομεν.

1.46

Μετὰ γὰρ τοὺς θηρευτὰς καὶ τοὺς ποιμένας τέταρτόν φησιν εἶναι μέρος τοὺς ἐργαζομένους τὰς τέχνας καὶ τοὺς καπηλικοὺς καὶ οἷς ἀπὸ τοῦ σώματος ἡ ἐργασία· ὧν οἱ μὲν φόρον τελοῦσι καὶ λειτουργίας παρέχονται τακτάς͵ τοῖς δ᾽ ὁπλοποιοῖς καὶ ναυπηγοῖς μισθοὶ καὶ τροφαὶ παρὰ βασιλέως ἔκκεινται· μόνωι γὰρ ἐργάζονται· παρέχει δὲ τὰ μὲν ὅπλα τοῖς στρατιώταις ὁ στρατοφύλαξ͵ τὰς δὲ ναῦς μισθοῦ τοῖς πλέουσιν ὁ ναύαρχος καὶ τοῖς ἐμπόροις.

1.47

Πέμπτον [δ᾽] ἐστὶ τὸ τῶν πολεμιστῶν͵ οἷς τὸν ἄλλον χρόνον ἐν σχολῆι καὶ πότοις ὁ βίος ἐστὶν ἐκ τοῦ βασιλικοῦ διαιτωμένοις͵ ὥστε τὰς ἐξόδους ὅταν ἦι χρεία ταχέως ποιεῖσθαι͵ πλὴν τῶν σωμάτων μηδὲν ἄλλο κομίζοντας παρ᾽ ἑαυτῶν.

1.48

Ἕκτοι δ᾽ εἰσὶν οἱ ἔφοροι· τούτοις δ᾽ ἐποπτεύειν δέδοται τὰ πραττόμενα καὶ ἀναγγέλλειν λάθραι τῶι βασιλεῖ συνεργοὺς ποιουμένοις τὰς ἑταίρας͵ τοῖς μὲν ἐν τῆι πόλει τὰς ἐν τῆι πόλει τοῖς δὲ ἐν στρατοπέδωι τὰς αὐτόθι· καθίστανται δ᾽ οἱ ἄριστοι καὶ πιστότατοι.

1.49

Ἕβδομοι δ᾽ οἱ σύμβουλοι καὶ σύνεδροι τοῦ βασιλέως͵ ἐξ ὧν τὰ ἀρχεῖα καὶ δικαστήρια καὶ ἡ διοίκησις τῶν ὅλων. οὐκ ἔστι δ᾽ οὔτε γαμεῖν ἐξ ἄλλου γένους οὔτ᾽ ἐπιτήδευμα οὔτ᾽ ἐργασίαν μεταλαμβάνειν ἄλλην ἐξ ἄλλης͵ οὐδὲ πλείους μεταχειρίζεσθαι τὸν αὐτὸν πλὴν εἰ τῶν φιλοσόφων τις εἴη· ἐᾶσθαι γὰρ τοῦτον δι᾽ ἀρετήν.

1.50

Τῶν δ᾽ ἀρχόντων οἱ μέν εἰσιν ἀγορανόμοι οἱ δ᾽ ἀστυνόμοι οἱ δ᾽ ἐπὶ τῶν στρατιωτῶν· ὧν οἱ μὲν ποταμοὺς ἐξεργάζονται καὶ ἀναμετροῦσι τὴν γῆν ὡς ἐν Αἰγύπτωι͵ καὶ τὰς κλειστὰς διώρυγας͵ ἀφ᾽ ὧν εἰς τὰς ὀχετείας ταμιεύεται τὸ ὕδωρ͵ ἐπισκοποῦσιν ὅπως ἐξ ἴσης πᾶσιν ἡ τῶν ὑδάτων παρείη χρῆσις. οἱ δ᾽ αὐτοὶ καὶ τῶν θηρευτῶν ἐπιμελοῦνται καὶ τιμῆς καὶ κολάσεώς εἰσικύριοι τοῖς ἐπαξίοις· καὶ φορολογοῦσι δὲ καὶ τὰς τέχνας τὰς περὶ τὴν γῆν ἐπιβλέπουσιν ὑλοτόμων τεκτόνων χαλκέων μεταλλευτῶν· ὁδοποιοῦσι δὲ καὶ κατὰ δέκα στάδια στήλην τιθέασι τὰς ἐκτροπὰς καὶ τὰ διαστήματα δηλοῦσαν.

1.51

Οἱ δ᾽ ἀστυνόμοι εἰς ἓξ πεντάδας διήιρηνται· καὶ οἱ μὲν τὰ δημιουργικὰ σκοποῦσιν οἱ δὲ ξενοδοχοῦσιν· καὶ γὰρ καταγωγὰς νέμουσι καὶ τοῖς βίοις παρακολουθοῦσι παρέδρους δόντες͵ καὶ προπέμπουσιν ἢ αὐτοὺς ἢ τὰ χρήματα τῶν ἀποθανόντων͵ νοσούντων τε ἐπιμελοῦνται καὶ ἀποθανόντας θάπτουσι. τρίτοι δ᾽ εἰσὶν οἳ τὰς γενέσεις καὶ θανάτους ἐξετάζουσι πότε καὶ πῶς͵ τῶν τε φόρων χάριν καὶ ὅπως μὴ ἀφανεῖς εἶεν αἱ κρείττους καὶ χείρους γοναὶ καὶ θάνατοι. τέταρτοι [δ᾽] οἱ περὶ τὰς καπηλείας καὶ μεταβολάς͵ οἷς μέτρων μέλει καὶ τῶν ὡραίων͵ ὅπως ἀπὸ συσσήμου πωλοῖτο. οὐκ ἔστι δὲ πλείω τὸν αὐτὸν μεταβάλλεσθαι πλὴν εἰ διττοὺς ὑποτελοίη φόρους. πέμπτοι δ᾽ οἱ προεστῶτες τῶν δημιουργουμένων καὶ πωλοῦντες ταῦτ᾽ ἀπὸ συσσήμου͵ χωρὶς μὲν τὰ καινὰ χωρὶς δὲ τὰ παλαιά· τῶι μιγνύντι δὲ ζημία. ἕκτοι δὲ καὶ ὕστατοι οἱ τὰς δεκάτας ἐκλέγοντες τῶν πωλουμένων· θάνατος δὲ τῶι κλέψαντι τὸ τέλος. ἰδίαι μὲν ἕκαστοι ταῦτα͵ κοινῆι δ᾽ ἐπιμελοῦνται τῶν τε ἰδίων καὶ τῶν πολιτικῶν καὶ τῆς τῶν δημοσίων ἐπισκευῆς͵ τειχῶν τε καὶ ἀγορᾶς καὶ λιμένων καὶ ἱερῶν.

1.52

Μετὰ δὲ τοὺς ἀστυνόμους τρίτη ἐστὶ συναρχία ἡ περὶ τὰ στρατιωτικά͵ καὶ αὕτη ταῖς πεντάσιν ἑξαχῆι διωρισμένη· ὧν τὴν μὲν μετὰ τοῦ ναυάρχου τάττουσι τὴν δὲ μετὰ τοῦ ἐπὶ τῶν βοϊκῶν ζευγῶν͵ δι᾽ ὧν ὄργανα κομίζεται καὶ τροφὴ αὐτοῖς τε καὶ κτήνεσι καὶ τὰ ἄλλα τὰ χρήσιμα τῆι στρατιᾶι. οὗτοι δὲ καὶ τοὺς διακόνους παρέχουσι͵ τυμπανιστάς͵ κωδωνοφόρους͵ ἔτι δὲ καὶ ἱπποκόμους καὶ μηχανοποιοὺς καὶ τοὺς τούτων ὑπηρέτας· ἐκπέμπουσί τε πρὸς κώδωνα τοὺς χορτολόγους͵ τιμῆι καὶ κολάσει τὸ τάχος κατασκευαζόμενοι καὶ τὴν ἀσφάλειαν. τρίτοι δέ εἰσιν οἱ τῶν πεζῶν ἐπιμελούμενοι· τέταρτοι δ᾽ οἱ τῶν ἵππων· πέμπτοι δ᾽ ἁρμάτων· ἕκτοι δὲ ἐλεφάντων· βασιλικοί τε σταθμοὶ καὶ ἵπποις καὶ θηρίοις͵ βασιλικὸν δὲ καὶ ὁπλοφυλάκιον· παραδίδωσι γὰρ ὁ στρατιώτης τήν τε σκευὴν εἰς τὸ ὁπλοφυλάκιον καὶ τὸν ἵππον εἰς τὸν ἱππῶνα καὶ τὸ θηρίον ὁμοίως· χρῶνται δ᾽ ἀχαλινώτοις· τὰ δ᾽ ἅρματα ἐν ταῖς ὁδοῖς βόες ἕλκουσιν͵ οἱ δὲ ἵπποι ἀπὸ φορβειᾶς ἄγονται τοῦ μὴ παρεμπίπρασθαι τὰ σκέλη͵ μηδὲ τὸ πρόθυμον αὐτῶν τὸ ὑπὸ τοῖς ἅρμασιν ἀμβλύνεσθαι. δύο δ᾽ εἰσὶν ἐπὶ τῶι ἅρματι παραβάται πρὸς τῶι ἡνιόχωι· ὁ δὲ τοῦ ἐλέφαντος ἡνίοχος τέταρτος͵ τρεῖς δ᾽ οἱ ἀπ᾽ αὐτοῦ τοξεύοντες.

1.53

Εὐτελεῖς δὲ κατὰ τὴν δίαιταν Ἰνδοὶ πάντες͵ μᾶλλον δ᾽ ἐν ταῖς στρατείαις· οὐδ᾽ ὄχλωι περιττῶι χαίρουσι͵ διόπερ εὐκοσμοῦσι. πλείστη δ᾽ ἐκεχειρία περὶ τὰς κλοπάς· γενόμενος γοῦν ἐν τῶι Σανδροκόττου στρατοπέδωι φησὶν ὁ Μεγασθένης͵ τετταράκοντα μυριάδων πλήθους ἱδρυμένου μηδεμίαν ἡμέραν ἰδεῖν ἀνηνεγμένα κλέμματα πλειόνων ἢ διακοσίων δραχμῶν ἄξια͵ ἀγράφοις καὶ ταῦτα νόμοις χρωμένοις. οὐδὲ γὰρ γράμματα εἰδέναι αὐτούς͵ ἀλλ᾽ ἀπὸ μνήμης ἕκαστα διοικεῖσθαι· εὐπραγεῖν δ᾽ ὅμως διὰ τὴν ἁπλότητα καὶ τὴν εὐτέλειαν· οἶνόν τε γὰρ οὐ πίνειν ἀλλ᾽ ἐν θυσίαις μόνον͵ πίνειν δ᾽ ἀπ᾽ ὀρύζης ἀντὶ κριθίνων συντιθέντας· καὶ σιτία δὲ τὸ πλέον ὄρυζαν εἶναι ῥοφητήν. καὶ ἐν τοῖς νόμοις δὲ καὶ συμβολαίοις τὴν ἁπλότητα ἐλέγχεσθαι ἐκ τοῦ μὴ πολυδίκους εἶναι· οὔτε γὰρ ὑποθήκης οὔτε παρακαταθήκης εἶναι δίκας͵ οὐδὲ μαρτύρων οὐδὲ σφραγίδων αὐτοῖς δεῖν͵ ἀλλὰ πιστεύειν παραβαλλομένους· καὶ τὰ οἴκοι δὲ τὸ πλέον ἀφρουρεῖν. ταῦτα μὲν δὴ σωφρονικά͵ τἆλλα δ᾽ οὐκ ἄν τις ἀποδέξαιτο͵ τὸ μόνους διαιτᾶσθαι ἀεὶ καὶ τὸ μὴ μίαν εἶναι πᾶσιν ὥραν κοινὴν δείπνου τε καὶ ἀρίστου͵ ἀλλ᾽ ὅπως ἑκάστωι φίλον· πρὸς γὰρ τὸν κοινωνικὸν καὶ τὸν πολιτικὸν βίον ἐκείνως κρεῖττον.

1.54

Γυμνασίων δὲ μάλιστα τρῖψιν δοκιμάζουσι καὶ ἄλλως καὶ διὰ σκυταλίδων ἐβενίνων λείων ἐξομαλίζονται τὰ σώματα. λιταὶ δὲ καὶ αἱ ταφαὶ καὶ μικρὰ χώματα· ὑπεναντίως δὲ τῆι ἄλληι λιτότητι κοσμοῦνται· χρυσοφοροῦσι γὰρ καὶ διαλίθωι κόσμωι χρῶνται σινδόνας τε φοροῦσιν εὐανθεῖς͵ καὶ σκιάδια αὐτοῖς ἕπεται· τὸ γὰρ κάλλος τιμῶντες ἀσκοῦσιν ὅσα καλλωπίζει τὴν ὄψιν· ἀλήθειάν τε ὁμοίως καὶ ἀρετὴν ἀποδέχονται͵ διόπερ οὐδὲ τῆι ἡλικίαι τῶν γερόντων προνομίαν διδόασιν ἂν μὴ καὶ τῶι φρονεῖν πλεονεκτῶσι. πολλὰς δὲ γαμοῦσιν ὠνητὰς παρὰ τῶν γονέων͵ λαμβάνουσί τε ἀντιδιδόντες ζεῦγος βοῶν͵ ὧν τὰς μὲν εὐπειθείας χάριν τὰς δ᾽ ἄλλας ἡδονῆς καὶ πολυτεκνίας· εἰ δὲ μὴ σωφρονεῖν ἀναγκάσαιεν͵ πορνεύειν ἔξεστι. θύει δὲ οὐδεὶς ἐστεφανωμένος οὐδὲ θυμιᾶι οὐδὲ σπένδει͵ οὐδὲ σφάττουσι τὸ ἱερεῖον ἀλλὰ πνίγουσιν͵ ἵνα μὴ λελωβημένον ἀλλ᾽ ὁλόκληρον διδῶται τῶι θεῶι· ψευδομαρτυρίας δ᾽ ὁ ἁλοὺς ἀκρωτηριάζεται͵ ὅ τε πηρώσας οὐ τὰ αὐτὰ μόνον ἀντιπάσχει ἀλλὰ καὶ χειροκοπεῖται· ἐὰν δὲ καὶ τεχνίτου χεῖρα ἢ ὀφθαλμὸν ἀφέληται͵ θανατοῦται. δούλοις δὲ οὗτος μέν φησι μηδένα Ἰνδῶν χρῆσθαι͵ Ὀνησίκριτος δὲ τῶν ἐν τῆι Μουσικανοῦ τοῦτ᾽ ἴδιον ἀποφαίνει καὶ ὡς κατόρθωμά γε· καθάπερ καὶ ἄλλα πολλὰ λέγει τῆς χώρας ταύτης κατορθώματα ὡς εὐνομωτάτης.

1.55

Τῶι βασιλεῖ δ᾽ ἡ μὲν τοῦ σώματος θεραπεία διὰ γυναικῶν ἐστιν͵ ὠνητῶν καὶ αὐτῶν παρὰ τῶν πατέρων· ἔξω δὲ τῶν θυρῶν οἱ σωματοφύλακες καὶ τὸ λοιπὸν στρατιωτικόν· μεθύοντα δὲ κτείνασα γυνὴ βασιλέα γέρας ἔχει συνεῖναι τῶι ἐκεῖνον διαδεξαμένωι· διαδέχονται δ᾽ οἱ παῖδες· οὐδ᾽ ὑπνοῖ μεθ᾽ ἡμέραν ὁ βασιλεύς· καὶ νύκτωρ δὲ καθ᾽ ὥραν ἀναγκάζεται τὴν κοίτην ἀλλάττειν διὰ τὰς ἐπιβουλάς. τῶν τε μὴ κατὰ πόλεμον ἐξόδων μία μέν ἐστιν ἡ ἐπὶ τὰς κρίσεις͵ ἐν αἷς διημερεύει διακούων οὐδὲν ἧττον κἂν ὥρα γένηται τῆς τοῦ σώματος θεραπείας· αὕτη δ᾽ ἐστὶν ἡ διὰ τῶν σκυταλίδων τρῖψις· ἅμα γὰρ καὶ διακούει καὶ τρίβεται τεττάρων περιστάντων τριβέων· ἑτέρα δ᾽ ἐστὶν ἡ ἐπὶ τὰς θυσίας ἔξοδος· τρίτη δ᾽ ἐπὶ θήραν βακχική τις κύκλωι γυναικῶν περικεχυμένων͵ ἔξωθεν δὲ τῶν δορυφόρων· παρεσχοίνισται δ᾽ ἡ ὁδός͵ τῶι δὲ παρελθόντι ἐντὸς μέχρι γυναικῶν θάνατος· προηγοῦνται δὲ τυμπανισταὶ καὶ κωδωνοφόροι. κυνηγετεῖ δ᾽ ἐν μὲν τοῖς περιφράγμασιν ἀπὸ βήματος τοξεύων (παρεστᾶσι δ᾽ ἔνοπλοι δύο ἢ τρεῖς γυναῖκες)͵ ἐν δὲ ταῖς ἀφράκτοις θήραις ἀπ᾽ ἐλέφαντος· αἱ δὲ γυναῖκες αἱ μὲν ἐφ᾽ ἁρμάτων͵ αἱ δ᾽ ἐφ᾽ ἵππων αἱ δὲ καὶ ἐπ᾽ ἐλεφάντων͵ ὡς καὶ συστρατεύουσιν͵ ἠσκημέναι παντὶ ὅπλωι.

1.56

Ἔχει μὲν οὖν καὶ ταῦτα πολλὴν ἀήθειαν πρὸς τὰ παρ᾽ ἡμῖν͵ ἔτι μέντοι μᾶλλον τὰ τοιάδε. φησὶ γὰρ τοὺς τὸν Καύκασον οἰκοῦντας ἐν τῶι φανερῶι γυναιξὶ μίσγεσθαι καὶ σαρκοφαγεῖν τὰ τῶν συγγενῶν σώματα· πετροκυλιστὰς δ᾽ εἶναι κερκοπιθήκους͵ οἳ λίθους κατακυλίουσι κρημνοβατοῦντες ἐπὶ τοὺς διώκοντας· τά τε παρ᾽ ἡμῖν ἥμερα ζῶια τὰ πλεῖστα παρ᾽ ἐκείνοις ἄγρια εἶναι· ἵππους τε λέγει μονοκέρωτας ἐλαφοκράνους· καλάμους δέ͵ μῆκος μὲν τριάκοντα ὀργυιῶν τοὺς ὀρθίους͵ τοὺς δὲ χαμαικλινεῖς πεντήκοντα͵ πάχος δὲ ὥστε τὴν διάμετρον τοῖς μὲν εἶναι τρίπηχυν τοῖς δὲ διπλασίαν.

1.57

Ὑπερεκπίπτων δ᾽ ἐπὶ τὸ μυθῶδες πεντασπιθάμους ἀνθρώπους λέγει καὶ τρισπιθάμους͵ ὧν τινὰς ἀμύκτηρας͵ ἀναπνοὰς ἔχοντας μόνον δύο ὑπὲρ τοῦ στόματος· πρὸς δὲ τοὺς τρισπιθάμους πόλεμον εἶναι ταῖς γεράνοις (ὃν καὶ Ὅμηρον δηλοῦν) καὶ τοῖς πέρδιξιν͵ οὓς χηνομεγέθεις εἶναι· τούτους δ᾽ ἐκλέγειν αὐτῶν τὰ ὠιὰ καὶ φθείρειν· ἐκεῖ γὰρ ὠιοτοκεῖν τὰς γεράνους· διόπερ μηδαμοῦ μήτ᾽ ὠιὰ εὑρίσκεσθαι γεράνων͵ μήτ᾽ οὖν νεόττια· πλειστάκις δ᾽ ἐκπίπτειν γέρανον χαλκῆν ἔχουσαν ἀκίδα ἀπὸ τῶν ἐκεῖθεν πληγμάτων. ὅμοια δὲ καὶ τὰ περὶ τῶν ἐνωτοκοιτῶν καὶ τῶν ἀγρίων ἀνθρώπων καὶ ἄλλων τερατωδῶν. τοὺς μὲν οὖν ἀγρίους μὴ κομισθῆναι παρὰ Σανδρόκοττον· ἀποκαρτερεῖν γάρ· ἔχειν δὲ τὰς μὲν πτέρνας πρόσθεν͵ τοὺς δὲ ταρσοὺς ὄπισθεν καὶ τοὺς δακτύλους. ἀστόμους δέ τινας ἀχθῆναι ἡμέρους ἀνθρώπους· οἰκεῖν δὲ περὶ τὰς πηγὰς τοῦ Γάγγου͵ τρέφεσθαι δ᾽ ἀτμοῖς ὀπτῶν κρεῶν καὶ καρπῶν καὶ ἀνθέων ὀσμαῖς͵ ἀντὶ τῶν στομάτων ἔχοντας ἀναπνοάς͵ χαλεπαίνειν δὲ τοῖς δυσώδεσι͵ καὶ διὰ τοῦτο περιγίνεσθαι μόλις καὶ μάλιστα ἐν στρατοπέδωι. περὶ δὲ τῶν ἄλλων διηγεῖσθαι τοὺς φιλοσόφους͵ ὠκύποδάς τε ἱστοροῦντας ἵππων μᾶλλον ἀπιόντας͵ ἐνωτοκοίτας τε ποδήρη τὰ ὦτα ἔχοντας ὡς ἐγκαθεύδειν͵ ἰσχυροὺς δ᾽ ὥστ᾽ ἀνασπᾶν δένδρα καὶ ῥήττειν νευράν͵ μονομμάτους τε ἄλλους ὦτα μὲν ἔχοντας κυνὸς ἐν μέσωι δὲ τῶι μετώπωι τὸν ὀφθαλμόν͵ ὀρθοχαίτας͵ λασίους τὰ στήθη· τοὺς δὲ ἀμύκτηρας εἶναι παμφάγους ὠμοφάγους ὀλιγοχρονίους πρὸ γήρως θνήσκοντας· τοῦ δὲ στόματος τὸ ἄνω προχειλότερον εἶναι πολύ. περὶ δὲ τῶν χιλιετῶν Ὑπερβορέων τὰ αὐτὰ λέγει Σιμωνίδηι καὶ Πινδάρωι καὶ ἄλλοις μυθολόγοις. μῦθος δὲ καὶ τὸ ὑπὸ Τιμαγένους λεχθὲν ὅτι χαλκὸς ὕοιτο σταλαγμοῖς χαλκοῖς καὶ σύροιτο. ἐγγυτέρω δὲ πίστεώς φησιν ὁ Μεγασθένης ὅτι οἱ ποταμοὶ καταφέροιεν ψῆγμα χρυσοῦ καὶ ἀπ᾽ αὐτοῦ φόρος ἀπάγοιτο τῶι βασιλεῖ· τοῦτο γὰρ καὶ ἐν Ἰβηρίαι συμβαίνει.

1.58

Περὶ δὲ τῶν φιλοσόφων λέγων τοὺς μὲν ὀρεινοὺς αὐτῶν φησὶν ὑμνητὰς εἶναι τοῦ Διονύσου͵ δεικνύντας τεκμήρια τὴν ἀγρίαν ἄμπελον παρὰ μόνοις φυομένην καὶ κιττὸν καὶ δάφνην καὶ μυρρίνην καὶ πύξον καὶ ἄλλα τῶν ἀειθαλῶν͵ ὧν μηδὲν εἶναι πέραν Εὐφράτου πλὴν ἐν παραδείσοις σπάνια καὶ μετὰ πολλῆς ἐπιμελείας σωζόμενα. Διονυσιακὸν δὲ καὶ τὸ σινδονοφορεῖν καὶ τὸ μιτροῦσθαι καὶ μυροῦσθαι καὶ βάπτεσθαι ἄνθινα καὶ τοὺς βασιλέας κωδωνοφορεῖσθαι καὶ τυμπανίζεσθαι κατὰ τὰς ἐξόδους. τοὺς δὲ πεδιασίους τὸν Ἡρακλέα τιμᾶν. ταῦτα μὲν οὖν μυθώδη καὶ ὑπὸ πολλῶν ἐλεγχόμενα͵ καὶ μάλιστα [τὰ] περὶ τῆς ἀμπέλου καὶ τοῦ οἴνου· πέραν γὰρ τοῦ Εὐφράτου καὶ τῆς Ἀρμενίας ἐστὶ πολλὴ καὶ ἡ Μεσοποταμία ὅλη καὶ ἡ Μηδία ἑξῆς μέχρι καὶ Περσίδος καὶ Καρμανίας· τούτων δὲ τῶν ἐθνῶν ἑκάστου πολὺ μέρος εὐάμπελον καὶ εὔοινον λέγεται.

1.59

Ἄλλην δὲ διαίρεσιν ποιεῖται * περὶ τῶν φιλοσόφων͵ δύο γένη φάσκων͵ ὧν τοὺς μὲν Βραχμᾶνας καλεῖ τοὺς δὲ Γαρμᾶνας. τοὺς μὲν οὖν Βραχμᾶνας εὐδοκιμεῖν [μᾶλλον]· μᾶλλον γὰρ καὶ ὁμολογεῖν ἐν τοῖς δόγμασιν· ἤδη δ᾽ εὐθὺς καὶ κυομένους ἔχειν ἐπιμελητὰς λογίους ἄνδρας͵ οὓς προσιόντας λόγωι μὲν ἐπάιδειν δοκεῖν καὶ τὴν μητέρα καὶ τὸν κυόμενον εἰς εὐτεκνίαν͵ τὸ δ᾽ ἀληθὲς σωφρονικάς τινας παραινέσεις καὶ ὑποθήκας διδόναι· τὰς δ᾽ ἥδιστα ἀκροωμένας μάλιστα εὐτέκνους εἶναι νομίζεσθαι. μετὰ δὲ τὴν γένεσιν ἄλλους καὶ ἄλλους διαδέχεσθαι τὴν ἐπιμέλειαν͵ ἀεὶ τῆς μείζονος ἡλικίας χαριεστέρων τυγχανούσης διδασκάλων. διατρίβειν δὲ τοὺς φιλοσόφους ἐν ἄλσει πρὸ τῆς πόλεως ὑπὸ περιβόλωι συμμέτρωι͵ λιτῶς ζῶντας ἐν στιβάσι καὶ δοραῖς͵ ἀπεχομένους ἐμψύχων καὶ ἀφροδισίων͵ ἀκροωμένους λόγων σπουδαίων͵ μεταδιδόντας καὶ τοῖς ἐθέλουσι· τὸν δ᾽ ἀκροώμενον οὔτε λαλῆσαι θέμις οὔτε χρέμψασθαι ἀλλ᾽ οὐδὲ πτύσαι͵ ἢ ἐκβάλλεσθαι τῆς συνουσίας τὴν ἡμέραν ἐκείνην ὡς ἀκολασταίνοντα. ἔτη δ᾽ ἑπτὰ καὶ τριάκοντα οὕτως ζήσαντα ἀναχωρεῖν εἰς τὴν ἑαυτοῦ κτῆσιν ἕκαστον καὶ ζῆν ἀδεῶς καὶ ἀνειμένως μᾶλλον͵ σινδονοφοροῦντα καὶ χρυσοφοροῦντα μετρίως ἐν τοῖς ὠσὶ καὶ ταῖς χερσί͵ προσφερόμενον σάρκας τῶν μὴ πρὸς τὴν χρείαν συνεργῶν ζώιων͵ δριμέων καὶ ἀρτυτῶν ἀπεχόμενον· γαμεῖν δ᾽ ὅτι πλείστας εἰς πολυτεκνίαν· ἐκ πολλῶν γὰρ καὶ τὰ σπουδαῖα πλείω γίνεσθαι ἄν͵ ἀδουλοῦσί τε τὴν ἐκ τέκνων ὑπηρεσίαν ἐγγυτάτω οὖσαν πλείω δεῖν παρασκευάζεσθαι. ταῖς δὲ γυναιξὶ ταῖς γαμεταῖς μὴ συμφιλοσοφεῖν τοὺς Βραχμᾶνας͵ εἰ μὲν μοχθηραὶ γένοιντο͵ ἵνα μή τι τῶν οὐ θεμιτῶν ἐκφέροιεν εἰς τοὺς βεβήλους εἰ δὲ σπουδαῖαι͵ μὴ καταλείποιεν αὐτούς. οὐδένα γὰρ ἡδονῆς καὶ πόνου καταφρονοῦντα͵ ὡς δ᾽ αὕτως ζωῆς καὶ θανάτου͵ ἐθέλειν ὑφ᾽ ἑτέρωι εἶναι· τοιοῦτον δ᾽ εἶναι τὸν σπουδαῖον καὶ τὴν σπουδαίαν. πλείστους δ᾽ αὐτοῖς εἶναι λόγους περὶ τοῦ θανάτου· νομίζειν γὰρ δὴ τὸν μὲν ἐνθάδε βίον ὡς ἂν ἀκμὴν κυομένων εἶναι͵ τὸν δὲ θάνατον γένεσιν εἰς τὸν ὄντως βίον καὶ τὸν εὐδαίμονα τοῖς φιλοσοφήσασι· διὸ τῆι ἀσκήσει πλείστηι χρῆσθαι πρὸς τὸ ἑτοιμοθάνατον· ἀγαθὸν δὲ ἢ κακὸν μηδὲν εἶναι τῶν συμβαινόντων ἀνθρώποις· οὐ γὰρ ἂν τοῖς αὐτοῖς τοὺς μὲν ἄχθεσθαι τοὺς δὲ χαίρειν ἐνυπνιώδεις ὑπολήψεις ἔχοντας͵ καὶ τοὺς αὐτοὺς τοῖς αὐτοῖς τοτὲ μὲν ἄχθεσθαι τοτὲ δ᾽ αὖ χαίρειν μεταβαλλομένους. τὰ δὲ περὶ φύσιν τὰ μὲν εὐήθειαν ἐμφαίνειν φησίν· ἐν ἔργοις γὰρ αὐτοὺς κρείττους ἢ λόγοις εἶναι͵ διὰ μύθων τὰ πολλὰ πιστουμένους· περὶ πολλῶν δὲ τοῖς Ἕλλησιν ὁμοδοξεῖν· ὅτι γὰρ γενητὸς ὁ κόσμος καὶ φθαρτὸς λέγειν κἀκείνους͵ καὶ ὅτι σφαιροειδὴς ὅ τε διοικῶν αὐτὸν καὶ ποιῶν θεὸς δι᾽ ὅλου διαπεφοίτηκεν αὐτοῦ· ἀρχαὶ δὲ τῶν μὲν συμπάντων ἕτεραι͵ τῆς δὲ κοσμοποιίας τὸ ὕδωρ· πρὸς δὲ τοῖς τέτταρσι στοιχείοις πέμπτη τις ἐστὶ φύσις͵ ἐξ ἧς ὁ οὐρανὸς καὶ τὰ ἄστρα· γῆ δ᾽ ἐν μέσωι ἵδρυται τοῦ παντός· καὶ περὶ σπέρματος δὲ καὶ ψυχῆς ὅμοια λέγεται καὶ ἄλλα πλείω· παραπλέκουσι δὲ καὶ μύθους͵ ὥσπερ καὶ Πλάτων περί τε ἀφθαρσίας ψυχῆς καὶ τῶν καθ᾽ ἅιδου κρίσεων καὶ ἄλλα τοιαῦτα. περὶ μὲν τῶν Βραχμάνων ταῦτα λέγει.

1.60

Τοὺς δὲ Γαρμᾶνας τοὺς μὲν ἐντιμοτάτους ὑλοβίους φησὶν ὀνομάζεσθαι͵ ζῶντας ἐν ταῖς ὕλαις ἀπὸ φύλλων καὶ καρπῶν ἀγρίων͵ ἐσθῆτος φλοιῶν δενδρείων͵ ἀφροδισίων χωρὶς καὶ οἴνου· τοῖς δὲ βασιλεῦσι συνεῖναι͵ δι᾽ ἀγγέλων πυνθανομένοις περὶ τῶν αἰτίων καὶ δι᾽ ἐκείνων θεραπεύουσι καὶ λιτανεύουσι τὸ θεῖον. μετὰ δὲ τοὺς ὑλοβίους δευτερεύειν κατὰ τιμὴν τοὺς ἰατρικοὺς καὶ ὡς περὶ τὸν ἄνθρωπον φιλοσόφους͵ λιτοὺς μὲν μὴ ἀγραύλους δέ͵ ὀρύζηι καὶ ἀλφίτοις τρεφομένους͵ ἃ παρέχειν αὐτοῖς πάντα τὸν αἰτηθέντα καὶ ὑποδεξάμενον ξενίαι· δύνασθαι δὲ καὶ πολυγόνους ποιεῖν καὶ ἀρρενογόνους καὶ θηλυγόνους διὰ φαρμακευτικῆς· τὴν δὲ ἰατρείαν διὰ σιτίων τὸ πλέον͵ οὐ διὰ φαρμάκων ἐπιτελεῖσθαι· τῶν φαρμάκων δὲ μάλιστα εὐδοκιμεῖν τὰ ἐπίχριστα καὶ τὰ καταπλάσματα͵ τἆλλα δὲ κακουργίας πολὺ μετέχειν. ἀσκεῖν δὲ καὶ τούτους κἀκείνους καρτερίαν τήν τε ἐν πόνοις καὶ τὴν ἐν ταῖς ἐπιμοναῖς͵ ὥστ᾽ ἐφ᾽ ἑνὸς σχήματος ἀκίνητον διατελέσαι τὴν ἡμέραν ὅλην. ἄλλους δ᾽ εἶναι τοὺς μὲν μαντικοὺς καὶ ἐπωιδοὺς καὶ τῶν περὶ τοὺς κατοιχομένους λόγων καὶ νομίμων ἐμπείρους͵ ἐπαιτοῦντας κατὰ κώμας καὶ πόλεις͵ τοὺς δὲ χαριεστέρους μὲν τούτων καὶ ἀστειοτέρους͵ οὐδ᾽ αὐτοὺς δὲ ἀπεχομένους τῶν καθ᾽ ἅιδην θρυλουμένων ὅσα δοκεῖ πρὸς εὐσέβειαν καὶ ὁσιότητα· συμφιλοσοφεῖν δ᾽ ἐνίοις καὶ γυναῖκας ἀπεχομένας καὶ αὐτὰς ἀφροδισίων.

1.61

Ἀριστόβουλος δὲ τῶν ἐν Ταξίλοις σοφιστῶν ἰδεῖν δύο φησί͵ Βραχμᾶνας ἀμφοτέρους͵ τὸν μὲν πρεσβύτερον ἐξυρημένον τὸν δὲ νεώτερον κομήτην͵ ἀμφοτέροις δ᾽ ἀκολουθεῖν μαθητάς· τὸν μὲν οὖν ἄλλον χρόνον κατ᾽ ἀγορὰν διατρίβειν͵ τιμωμένους ἀντὶ συμβούλων͵ ἐξουσίαν ἔχοντας ὅ τι βούλονται τῶν ὠνίων φέρεσθαι δωρεάν· ὅτωι δ᾽ ἂν προσίωσι͵ καταχεῖν αὐτῶν τοῦ σησαμίνου λίπους ὥστε καὶ κατὰ τῶν ὀμμάτων ῥεῖν· τοῦ τε μέλιτος πολλοῦ προκειμένου καὶ τοῦ σησάμου μάζας ποιουμένους τρέφεσθαι δωρεάν· παρερχομένους δὲ καὶ πρὸς τὴν Ἀλεξάνδρου τράπεζαν͵ παραστάντας δειπνεῖν [καὶ] καρτερίαν διδάσκειν͵ παραχωροῦντας εἴς τινα τόπον πλησίον͵ ὅπου τὸν μὲν πρεσβύτερον πεσόντα ὕπτιον ἀνέχεσθαι τῶν ἡλίων καὶ τῶν ὄμβρων (ἤδη γὰρ ὕειν ἀρχομένου τοῦ ἔαρος)͵ τὸν δ᾽ ἑστάναι μονοσκελῆ ξύλον ἐπηρμένον ἀμφοτέραις ταῖς χερσὶν ὅσον τρίπηχυ͵ κάμνοντος δὲ τοῦ σκέλους ἐπὶ θάτερον μεταφέρειν τὴν βάσιν καὶ διατελεῖν οὕτως τὴν ἡμέραν ὅλην· φανῆναι δ᾽ ἐγκρατέστερον μακρῶι τὸν νεώτερον· συνακολουθήσαντα γὰρ μικρὰ τῶι βασιλεῖ ταχὺ ἀναστρέψαι πάλιν ἐπ᾽ οἴκου͵ μετιόντος τε αὐτὸν κελεῦσαι ἥκειν εἴτου βούλεται τυγχάνειν· τὸν δὲ συναπᾶραι μέχρι τέλους καὶ μεταμφιάσασθαι καὶ μεταθέσθαι τὴν δίαιταν συνόντα τῶι βασιλεῖ· ἐπιτιμώμενον δ᾽ ὑπό τινων λέγειν ὡς ἐκπληρώσειε τὰ τετταράκοντα ἔτη τῆς ἀσκήσεως͵ ἃ ὑπέσχετο͵ Ἀλέξανδρον δὲ τοῖς παισὶν αὐτοῦ δοῦναι δωρεάν.

1.62

Τῶν δ᾽ ἐν Ταξίλοις νομίμων καινὰ καὶ ἀήθη λέγει τό τε τοὺς μὴ δυναμένους ἐκδιδόναι τὰς παῖδας ὑπὸ πενίας προάγειν εἰς ἀγορὰν ἐν ἀκμῆι τῆς ὥρας͵ κόχλωι τε καὶ τυμπάνοις οἷσπερ καὶ τὸ πολεμικὸν σημαίνουσιν ὄχλου προσκληθέντος͵ τῶι δὲ προσελθόντι τὰ ὀπίσθια πρῶτον ἀνασύρεσθαι μέχρι τῶν ὤμων εἶτα τὰ πρόσθεν͵ ἀρέσασαν δὲ καὶ συμπεισθεῖσαν ἐφ᾽ οἷς ἂν δοκῆι συνοικεῖν· καὶ τὸ γυψὶ ῥίπτεσθαι τὸν τετελευτηκότα. τὸ δὲ πλείους ἔχειν γυναῖκας κοινὸν καὶ ἄλλων. παρά τισι δ᾽ ἀκούειν φησὶ καὶ συγκατακαιομένας τὰς γυναῖκας τοῖς ἀνδράσιν ἀσμένας͵ τὰς δὲ μὴ ὑπομενούσας ἀδοξεῖν. εἴρηται καὶ ἄλλοις ταῦτα.

1.63

Ὀνησίκριτος δὲ πεμφθῆναί φησιν αὐτὸς διαλεξόμενος τοῖς σοφισταῖς τούτοις· ἀκούειν γὰρ τὸν Ἀλέξανδρον ὡς γυμνοὶ διατελοῖεν καὶ καρτερίας ἐπιμελοῖντο οἱ ἄνθρωποι ἐν τιμῆι τε ἄγοιντο πλείστηι͵ παρ᾽ ἄλλους δὲ μὴ βαδίζοιεν κληθέντες͵ ἀλλὰ κελεύοιεν ἐκείνους φοιτᾶν παρ᾽ αὐτούς͵ εἴ του μετασχεῖν ἐθέλοιεν τῶν πραττομένων ἢ λεγομένων ὑπ᾽ αὐτῶν· τοιούτων δὴ ὄντων͵ ἐπειδὴ οὔτε αὐτῶι πρέπειν ἐδόκει παρ᾽ ἐκείνους φοιτᾶν οὔτε ἐκείνους βιάζεσθαι παρὰ τὰ πάτρια ποιεῖν τι ἄκοντας͵ αὐτὸς ἔφη πεμφθῆναι. καταλαβεῖν δὲ ἄνδρας πεντεκαίδεκα ἀπὸ σταδίων εἴκοσι τῆς πόλεως͵ ἄλλον ἐν ἄλλωι σχήματι ἑστῶτα ἢ καθήμενον ἢ κείμενον γυμνὸν ἀκίνητον ἕως ἑσπέρας͵ εἶτ᾽ ἀπερχόμενον εἰς τὴν πόλιν· χαλεπώτατον δ᾽ εἶναι τὸ τὸν ἥλιον ὑπομεῖναι οὕτω θερμὸν ὥστε τῶν ἄλλων μηδένα ὑπομένειν γυμνοῖς ἐπιβῆναι τοῖς ποσὶ τῆς γῆς ῥαιδίως κατὰ μεσημβρίαν.

1.64

Διαλεχθῆναι δ᾽ ἑνὶ τούτων Καλάνωι͵ ὃν καὶ συνακολουθῆσαι τῶι βασιλεῖ μέχρι Περσίδος καὶ ἀποθανεῖν τῶι πατρίωι νόμωι τεθέντα ἐπὶ πυρκαϊάν· τότε δ᾽ ἐπὶ λίθων τυχεῖν κείμενον. προσιὼν οὖν καὶ προσαγορεύσας εἰπεῖν ἔφη͵ διότι πεμφθείη παρὰ τοῦ βασιλέως ἀκροασόμενος τῆς σοφίας αὐτῶν καὶ ἀπαγγελῶν πρὸς αὐτόν· εἰ οὖν μηδεὶς εἴη φθόνος͵ ἕτοιμος εἴη μετασχεῖν τῆς ἀκροάσεως. ἰδόντα δ᾽ ἐκεῖνον χλαμύδα καὶ καυσίαν φοροῦντα καὶ κρηπῖδα͵ καταγελάσαντα τὸ παλαιόν φάναι πάντ᾽ ἦν ἀλφίτων καὶ ἀλεύρων πλήρη καθάπερ νῦν κόνεως· καὶ κρῆναι δ᾽ ἔρρεον αἱ μὲν ὕδατος γάλακτος δ᾽ ἄλλαι καὶ ὁμοίως μέλιτος͵ αἱ δ᾽ οἴνου τινὲς δ᾽ ἐλαίου· ὑπὸ πλησμονῆς δ᾽ οἱ ἄνθρωποι καὶ τρυφῆς εἰς ὕβριν ἐξέπεσον. Ζεὺς δὲ μισήσας τὴν κατάστασιν ἠφάνισε πάντα καὶ διὰ πόνου τὸν βίον ἀπέδειξε· σωφροσύνης δὲ καὶ τῆς ἄλλης ἀρετῆς παρελθούσης εἰς μέσον πάλιν εὐπορία τῶν ἀγαθῶν ὑπῆρξεν· ἐγγὺς δ᾽ ἐστὶν ἤδη νυνὶ κόρου καὶ ὕβρεως τὸ πρᾶγμα͵ κινδυνεύει τε ἀφανισμὸς τῶν ὄντων γενέσθαι. ταῦτα εἰπόντα κελεύειν͵ εἰ βούλοιτο ἀκροάσασθαι͵ καταθέμενον τὴν σκευὴν γυμνὸν ἐπὶ τῶν αὐτῶν λίθων κείμενον μετέχειν τῶν λόγων. ἀπορουμένου δὲ αὐτοῦ͵ Μάνδανιν ὅσπερ ἦν πρεσβύτατος καὶ σοφώτατος αὐτῶν͵ τὸν μὲν ἐπιπλῆξαι ὡς ὑβριστήν͵ καὶ ταῦτα ὕβρεως κατηγορήσαντα͵ αὐτὸν δὲ προσκαλέσασθαι καὶ εἰπεῖν ὡς τὸν μὲν βασιλέα ἐπαινοίη͵ διότι ἀρχὴν τοσαύτην διοικῶν ἐπιθυμοίη σοφίας· μόνον γὰρ ἴδοι αὐτὸν ἐν ὅπλοις φιλοσοφοῦντα· ὠφελιμώτατον δ᾽ εἴη τῶν ἁπάντων͵ εἰ οἱ τοιοῦτοι φρονοῖεν οἷς πάρεστι δύναμις τοὺς μὲν ἑκουσίους πείθειν σωφρονεῖν τοὺς δ᾽ ἀκουσίους ἀναγκάζειν· αὐτῶι δὲ συγγνώμη εἴη͵ εἰ δι᾽ ἑρμηνέων τριῶν διαλεγόμενος πλὴν φωνῆς μηδὲν συνιέντων πλέον ἢ οἱ πολλοί͵ μηδὲν ἰσχύσει τῆς ὠφελείας ἐπίδειξιν ποιήσασθαι· ὅμοιον γὰρ ὡς ἂν εἰ διὰ βορβόρου καθαρὸν ἀξιοῖ τις ὕδωρ ῥεῖν.

1.65

Τὰ γοῦν λεχθέντα εἰς τοῦτ᾽ ἔφη συντείνειν ὡς εἴη λόγος ἄριστος͵ ὃς ἡδονὴν καὶ λύπην ψυχῆς ἀφαιρήσεται· καὶ ὅτι λύπη καὶ πόνος διαφέροι· τὸ μὲν γὰρ πολέμιον τὸ δὲ φίλιον αὐτοῖς τά γε σώματα ἀσκοῦσι πρὸς πόνον͵ ἵν᾽ αἱ γνῶμαι ῥωννύοιντο͵ ἀφ᾽ ὧν καὶ στάσεις παύοιεν καὶ σύμβουλοι πᾶσιν ἀγαθῶν παρεῖεν καὶ κοινῆι καὶ ἰδίαι· καὶ δὴ καὶ Ταξίληι νῦν συμβουλεύσειε δέχεσθαι τὸν Ἀλέξανδρον· κρείττω μὲν γὰρ αὐτοῦ δεξάμενον εὖ πείσεσθαι͵ χείρω δὲ εὖ διαθήσειν. ταῦτ᾽ εἰπόντα ἐξερέσθαι εἰ καὶ ἐν τοῖς Ἕλλησι λόγοι τοιοῦτοι λέγοιντο͵ εἰπόντος δ᾽ ὅτι καὶ Πυθαγόρας τοιαῦτα λέγοι κελεύοι τε ἐμψύχων ἀπέχεσθαι͵ καὶ Σωκράτης καὶ Διογένης οὗ καὶ αὐτὸς ἀκροάσαιτο͵ ἀποκρίνασθαι ὅτι τἆλλα μὲν νομίζοι φρονίμως αὐτοῖς δοκεῖν͵ ἓν δ᾽ ἁμαρτάνειν νόμον πρὸ τῆς φύσεως τιθεμένους· οὐ γὰρ [ἂν] αἰσχύνεσθαι γυμνοὺς ὥσπερ αὐτὸν διάγειν ἀπὸ λιτῶν ζῶντας· καὶ γὰρ οἰκίαν ἀρίστην εἶναι ἥτις ἂν ἐπισκευῆς ἐλαχίστης δέηται· ἔφη δ᾽ αὐτοὺς καὶ τῶν περὶ φύσιν πολλὰ ἐξετάσαι καὶ προσημασιῶν͵ ὄμβρων αὐχμῶν νόσων· ἀπιόντας δ᾽ εἰς τὴν πόλιν κατὰ τὰς ἀγορὰς σκεδάννυσθαι· ὅτωι δ᾽ ἂν κομίζοντι σῦκα ἢ βότρυς παρατύχωσι͵ λαμβάνειν δωρεὰν παρέχοντος· εἰ δ᾽ ἔλαιον εἴη͵ καταχεῖσθαι αὐτῶν καὶ ἀλείφεσθαι· ἅπασαν δὲ πλουσίαν οἰκίαν ἀνεῖσθαι αὐτοῖς μέχρι γυναικωνίτιδος͵ εἰσιόντας δὲ δείπνου κοινωνεῖν καὶ λόγων. αἴσχιστον δ᾽ αὐτοῖς νομίζεσθαι νόσον σωματικήν· τὸν δ᾽ ὑπονοήσαντα καθ᾽ αὑτοῦ τοῦτο͵ ἐξάγειν ἑαυτὸν διὰ πυρὸς νήσαντα πυράν͵ ὑπαλειψάμενον δὲ καὶ καθίσαντα ἐπὶ τὴν πυρὰν ὑφάψαι κελεύειν͵ ἀκίνητον δὲ καίεσθαι.

1.66

Νέαρχος δὲ περὶ τῶν σοφιστῶν οὕτω λέγει· τοὺς μὲν Βραχμᾶνας πολιτεύεσθαι καὶ παρακολουθεῖν τοῖς βασιλεῦσι συμβούλους͵ τοὺς δ᾽ ἄλλους σκοπεῖν τὰ περὶ τὴν φύσιν͵ τούτων δ᾽ εἶναι καὶ Κάλανον· συμφιλοσοφεῖν δ᾽ αὐτοῖς καὶ γυναῖκας͵ τὰς δὲ διαίτας ἁπάντων σκληράς. περὶ δὲ τῶν κατὰ τοὺς ἄλλους νομίμων τοιαῦτα ἀποφαίνεται· τοὺς μὲν νόμους ἀγράφους εἶναι͵ τοὺς μὲν κοινοὺς τοὺς δ᾽ ἰδίους͵ ἀήθειαν ἔχοντας πρὸς τοὺς τῶν ἄλλων͵ οἷον τὸ τὰς παρθένους ἆθλον παρά τισι προκεῖσθαι τῶι πυγμὴν νικήσαντι ὥστ᾽ ἀπροίκους συνεῖναι· παρ᾽ ἄλλοις δὲ κατὰ συγγένειαν κοινῆι τοὺς καρποὺς ἐργασαμένους͵ ἐπὰν συγκομίσωσιν͵ αἴρεσθαι φορτίον ἕκαστον εἰς διατροφὴν τοῦ ἔτους͵ τὸν δ᾽ ἄλλον ἐμπιπράναι τοῦ ἔχειν εἰσαῦθις ἐργάζεσθαι καὶ μὴ ἀργὸν εἶναι. ὁπλισμὸν δ᾽ εἶναι τόξον καὶ οἰστοὺς τριπήχεις͵ ἢ σαύνιον͵ καὶ πέλτην καὶ μάχαιραν πλατεῖαν τρίπηχυν· ἀντὶ δὲ χαλινῶν φιμοῖς χρῆσθαι κημῶν μικρὸν διαφέρουσιν· ἥλοις δὲ τὰ χείλη διαπεπάρθαι.

1.67

Τὴν δὲ φιλοτεχνίαν τῶν Ἰνδῶν ἐμφανίζων σπόγγους φησὶν ἰδόντας παρὰ τοῖς Μακεδόσι μιμήσασθαι͵ τρίχας καὶ σχοινία λεπτὰ καὶ ἁρπεδόνας διαρράψαντας εἰς ἔρια͵ καὶ μετὰ τὸ πιλῆσαι τὰ μὲν ἐξελκύσαντας τὰ δὲ βάψαντας χροιαῖς· στλεγγιδοποιούς τε καὶ ληκυθοποιοὺς ταχὺ γενέσθαι πολλούς· ἐπιστολὰς δὲ γράφειν ἐν σινδόσι λίαν κεκροτημέναις͵ τῶν ἄλλων γράμμασιν αὐτοὺς μὴ χρῆσθαι φαμένων· χαλκῶι δὲ χρῆσθαι χυτῶι͵ τῶι δ᾽ ἐλατῶι μή· τὴν δ᾽ αἰτίαν οὐκ εἶπε͵ καίτοι τὴν ἀτοπίαν εἰπὼν τὴν παρακολουθοῦσαν͵ ὅτι θραύεται κεράμου δίκην τὰ σκεύη πεσόντα. τῶν δὲ περὶ τῆς Ἰνδικῆς λεγομένων καὶ τοῦτ᾽ ἐστίν͵ ὅτι ἀντὶ τοῦ προσκυνεῖν προσεύχεσθαι τοῖς βασιλεῦσι καὶ πᾶσι τοῖς ἐν ἐξουσίαι καὶ ὑπεροχῆι νόμος. φέρει δὲ καὶ λιθείαν ἡ χώρα πολυτελῆ κρυστάλλων καὶ ἀνθράκων παντοίων͵ καθάπερ τῶν μαργαριτῶν.

1.68

Τῆς δ᾽ ἀνομολογίας τῶν συγγραφέων ἔστω παράδειγμα καὶ ὁ περὶ τοῦ Καλάνου λόγος· ὅτι μὲν γὰρ συνῆλθεν Ἀλεξάνδρωι καὶ ἀπέθανεν ἑκὼν παρ᾽ αὐτῶι διὰ πυρὸς ὁμολογοῦσι· τὸν δὲ τρόπον οὐ τὸν αὐτόν φασιν οὐδὲ κατὰ τὰς αὐτὰς αἰτίας͵ ἀλλ᾽ οἱ μὲν οὕτως εἰρήκασι· συνακολουθῆσαι γὰρ ὡς ἐγκωμιαστὴν τοῦ βασιλέως ἔξω τῶν τῆς Ἰνδικῆς ὅρων παρὰ τὸ κοινὸν ἔθος τῶν ἐκεῖ φιλοσόφων· ἐκείνους γὰρ τοῖς αὐτόθι συνεῖναι βασιλεῦσιν ὑφηγουμένους τὰ περὶ τοὺς θεούς͵ ὡς τοὺς μάγους τοῖς Πέρσαις. ἐν Πασαργάδαις δὲ νοσήσαντα͵ τότε πρῶτον αὐτῶι νόσου γενομένης͵ ἐξαγαγεῖν ἑαυτόν͵ ἄγοντα ἔτος ἑβδομηκοστὸν καὶ τρίτον͵ μὴ προσέχοντα ταῖς τοῦ βασιλέως δεήσεσι· γενομένης δὲ πυρᾶς καὶ τεθείσης ἐπ᾽ αὐτῆς χρυσῆς κλίνης͵ κατακλιθέντα εἰς αὐτήν͵ ἐγκαλυψάμενον ἐμπρησθῆναι· οἱ δὲ ξύλινον οἶκον γενέσθαι͵ φυλλάδος δ᾽ ἐμπλησθέντος καὶ ἐπὶ τῆς στέγης πυρᾶς γενομένης ἐγκλεισθέντα͵ ὥσπερ ἐκέλευσε͵ μετὰ τὴν πομπὴν μεθ᾽ ἧς ἧκε͵ ῥίψαντα ἑαυτὸν ὡς ἂν δοκὸν συνεμπρησθῆναι τῶι οἴκωι. Μεγασθένης δ᾽ ἐν τοῖς μὲν φιλοσόφοις οὐκ εἶναι δόγμα φησὶν ἑαυτοὺς ἐξάγειν· τοὺς δὲ ποιοῦντας τοῦτο νεανικοὺς κρίνεσθαι͵ τοὺς μὲν σκληροὺς τῆι φύσει φερομένους ἐπὶ πληγὴν ἢ κρημνόν͵ τοὺς δ᾽ ἀπόνους ἐπὶ βυθόν͵ τοὺς δὲ πολυπόνους ἀπαγχομένους͵ τοὺς δὲ πυρώδεις εἰς· πῦρ ὠθουμένους· οἷος ἦν καὶ ὁ Κάλανος͵ ἀκόλαστος ἄνθρωπος καὶ ταῖς Ἀλεξάνδρου τραπέζαις δεδουλωμένος· τοῦτον μὲν οὖν ψέγεσθαι͵ τὸν δὲ Μάνδανιν ἐπαινεῖσθαι͵ ὃς τῶν τοῦ Ἀλεξάνδρου ἀγγέλων καλούντων πρὸς τὸν Διὸς υἱὸν πειθομένωι τε δῶρα ἔσεσθαι ὑπισχνουμένων ἀπειθοῦντι δὲ κόλασιν μήτ᾽ ἐκεῖνον φαίη Διὸς υἱὸν ὅν γε ἄρχειν μηδὲ πολλοστοῦ μέρους τῆς γῆς͵ μήτε αὐτῶι δεῖν τῶν παρ᾽ ἐκείνου δωρεῶν ὧν οὐδεὶς κόρος͵ μήτε δὲ ἀπειλῆς εἶναι φόβον ὧι ζῶντι μὲν ἀρκοῦσα εἴη τροφὸς ἡ Ἰνδική͵ ἀποθανὼν δὲ ἀπαλλάξαιτο τῆς τετρυχωμένης ὑπὸ γήρως σαρκός͵ μεταστὰς εἰς βελτίω καὶ καθαρώτερον βίον· ὥστ᾽ ἐπαινέσαι τὸν Ἀλέξανδρον καὶ συγχωρῆσαι.

1.69

Λέγεται δὲ καὶ ταῦτα παρὰ τῶν συγγραφέων͵ ὅτι σέβονται μὲν τὸν ὄμβριον Δία Ἰνδοὶ καὶ τὸν Γάγγην ποταμὸν καὶ τοὺς ἐγχωρίους δαίμονας. ὅταν δὲ βασιλεὺς λούηι τὴν τρίχα͵ μεγάλην ἑορτὴν ἄγουσι καὶ μεγάλα δῶρα πέμπουσι τὸν ἑαυτοῦ πλοῦτον ἕκαστος ἐπιδεικνύμενος κατὰ ἅμιλλαν. τῶν τε μυρμήκων τινὰς καὶ πτερωτοὺς λέγουσι τῶν χρυσωρύχων· ψήγματά τε χρυσοῦ καταφέρειν τοὺς ποταμούς͵ καθάπερ τοὺς Ἰβηρικούς· ἐν δὲ ταῖς κατὰ τὰς ἑορτὰς πομπαῖς πολλοὶ μὲν ἐλέφαντες πέμπονται χρυσῶι κεκοσμημένοι καὶ ἀργύρωι͵ πολλὰ δὲ τέθριππα καὶ βοϊκὰ ζεύγη· εἶθ᾽ ἡ στρατιὰ κεκοσμημένη· καὶ χρυσώματα δὲ τῶν μεγάλων λεβήτων καὶ κρατήρων ὀργυιαίων· καὶ τοῦ Ἰνδικοῦ χαλκοῦ τράπεζαί τε καὶ θρόνοι καὶ ἐκπώματα καὶ λουτῆρες͵ λιθοκόλλητα τὰ πλεῖστα σμαράγδοις καὶ βηρύλλοις καὶ ἄνθραξιν Ἰνδικοῖς· καὶ ἐσθὴς δὲ ποικίλη χρυσόπαστος͵ καὶ βόνασοι καὶ παρδάλεις καὶ λέοντες τιθασοὶ καὶ τῶν ποικίλων ὀρνέων καὶ εὐφθόγγων πλῆθος. ὁ δὲ Κλείταρχός φησιν ἁμάξας τετρακύκλους͵ δένδρα κομιζούσας τῶν μεγαλοφύλλων͵ ἐξ ὧν ἀπήρτηται γένη τετιθασευμένων ὀρνέων͵ ὧν εὐφωνότατον μὲν εἴρηκε τὸν ὠρίωνα͵ λαμπρότατον δὲ κατὰ τὴν ὄψιν καὶ πλείστην ἔχοντα ποικιλίαν τὸν καλούμενον κατρέα· τὴν γὰρ ἰδέαν ταῶι μάλιστα ἐγγίζειν. τὴν δὲ λοιπὴν εἰκονογραφίαν παρ᾽ ἐκείνου ληπτέον.

1.70

Φιλοσόφους τε τοῖς Βραχμᾶσιν ἀντιδιαιροῦνται Πράμνας͵ ἐριστικούς τινας καὶ ἐλεγκτικούς· τοὺς δὲ Βραχμᾶνας φυσιολογίαν καὶ ἀστρονομίαν ἀσκεῖν͵ γελωμένους ὑπ᾽ ἐκείνων ὡς ἀλαζόνας καὶ ἀνοήτους. τούτων δὲ τοὺς μὲν ὀρεινοὺς καλεῖσθαι τοὺς δὲ γυμνήτας τοὺς δὲ πολιτικοὺς καὶ προσχωρίους· τοὺς μὲν ὀρεινοὺς δοραῖς ἐλάφων χρῆσθαι͵ πήρας δ᾽ ἔχειν ῥιζῶν καὶ φαρμάκων μεστάς͵ προσποιουμένους ἰατρικὴν μετὰ γοητείας καὶ ἐπωιδῶν καὶ περιάπτων. τοὺς δὲ γυμνήτας κατὰ τοὔνομα γυμνοὺς διαζῆν͵ ὑπαιθρίους τὸ πλέον͵ καρτερίαν ἀσκοῦντας ἣν ἔφαμεν πρότερον μέχρι ἑπτὰ [ἐτῶν] καὶ τριάκοντα· γυναῖκας δὲ συνεῖναι μὴ μιγνυμένας αὐτοῖς· τούτους δὲ θαυμάζεσθαι διαφερόντως.

1.71

Τοὺς δὲ πολιτικοὺς σινδονίτας κατὰ πόλιν ζῆν ἢ καὶ κατ᾽ ἀγρούς͵ καθημμένους νεβρίδας ἢ δορκάδων δοράς· ὡς δ᾽ εἰπεῖν͵ Ἰνδοὺς ἐσθῆτι λευκῆι χρῆσθαι καὶ σινδόσι λευκαῖς καὶ καρπάσοις͵ ὑπεναντίως τοῖς εἰποῦσιν εὐανθέστατα αὐτοὺς ἀμπέχεσθαι φορήματα· κομᾶν δὲ καὶ πωγωνοτροφεῖν πάντας͵ ἀναπλεκομένους δὲ μιτροῦσθαι τὰς κόμας.

1.72

Ἀρτεμίδωρος δὲ τὸν Γάγγην φησὶν ἐκ τῶν Ἠμωδῶν ὀρῶν καταφερόμενον πρὸς νότον͵ ἐπειδὰν κατὰ τὴν Γάγγην γένηται πόλιν͵ ἐπιστρέφειν πρὸς ἕω μέχρι Παλιβόθρων καὶ τῆς εἰς τὴν θάλατταν ἐκβολῆς· τῶν δὲ συρρεόντων εἰς αὐτὸν Οἰδάνην τινὰ καλεῖ· τρέφειν δὲ καὶ κροκοδείλους καὶ δελφῖνας· λέγει δὲ καὶ ἄλλα τινά͵ συγκεχυμένως δὲ καὶ ἀργῶς͵ ὧν οὐ φροντιστέον. προσθείη δ᾽ ἄν τις τούτοις καὶ τὰ παρὰ τοῦ Δαμασκηνοῦ Νικολάου.

1.73

Φησὶ γὰρ οὗτος ἐν Ἀντιοχείαι τῆι ἐπὶ Δάφνηι παρατυχεῖν τοῖς Ἰνδῶν πρέσβεσιν ἀφιγμένοις παρὰ Καίσαρα τὸν Σεβαστόν· οὓς ἐκ μὲν τῆς ἐπιστολῆς πλείους δηλοῦσθαι͵ σωθῆναι δὲ τρεῖς μόνους͵ οὓς ἰδεῖν φησι͵ τοὺς δ᾽ ἄλλους ὑπὸ μήκους τῶν ὁδῶν διαφθαρῆναι τὸ πλέον· τὴν δ᾽ ἐπιστολὴν ἑλληνίζειν ἐν διφθέραι γεγραμμένην͵ δηλοῦσαν ὅτι Πῶρος εἴη ὁ γράψας͵ ἑξακοσίων δὲ ἄρχων βασιλέων ὅμως περὶ πολλοῦ ποιοῖτο φίλος εἶναι Καίσαρι͵ καὶ ἕτοιμος εἴη δίοδόν τε παρέχειν ὅπηι βούλεται καὶ συμπράττειν ὅσα καλῶς ἔχει. ταῦτα μὲν ἔφη λέγειν τὴν ἐπιστολήν͵ τὰ δὲ κομισθέντα δῶρα προσενεγκεῖν ὀκτὼ οἰκέτας γυμνούς͵ ἐν περιζώμασι καταπεπασμένους ἀρώμασιν· εἶναι δὲ τὰ δῶρα τόν τε ἑρμᾶν͵ ἀπὸ τῶν ὤμων ἀφηιρημένον ἐκ νηπίου τοὺς βραχίονας͵ ὃν καὶ ἡμεῖς εἴδομεν͵ καὶ ἐχίδνας μεγάλας καὶ ὄφιν πηχῶν δέκα καὶ χελώνην ποταμίαν τρίπηχυν πέρδικά τε μείζω γυπός. συνῆν δέ͵ ὥς φησι͵ καὶ ὁ Ἀθήνησι κατακαύσας ἑαυτόν· ποιεῖν δὲ τοῦτο τοὺς μὲν ἐπὶ κακοπραγίαι ζητοῦντας ἀπαλλαγὴν τῶν παρόντων͵ τοὺς δ᾽ ἐπ᾽ εὐπραγίαι͵ καθάπερ τοῦτον· ἅπαντα γὰρ κατὰ γνώμην πράξαντα μέχρι νῦν ἀπιέναι δεῖν͵ μή τι τῶν ἀβουλήτων χρονίζοντι συμπέσοι· καὶ δὴ καὶ γελῶντα ἁλέσθαι γυμνὸν λίπ᾽ ἀληλιμμένον ἐν περιζώματι ἐπὶ τὴν πυράν· ἐπιγεγράφθαι δὲ τῶι τάφωι Ζαρμανοχηγὰς Ἰνδὸς ἀπὸ Βαργόσης κατὰ τὰ πάτρια Ἰνδῶν ἔθη ἑαυτὸν ἀπαθανατίσας κεῖται.


Κεφάλαιον 2

2.1

Μετὰ δὲ τὴν Ἰνδικήν ἐστιν ἡ Ἀριανή͵ μερὶς πρώτη τῆς ὑπὸ Πέρσαις τῆς μετὰ τὸν Ἰνδὸν ποταμὸν καὶ τῶν ἄνω σατραπειῶν τῶν ἐκτὸς τοῦ Ταύρου͵ τὰ μὲν νότια καὶ τὰ ἀρκτικὰ μέρη τῆι αὐτῆι θαλάττηι καὶ τοῖς αὐτοῖς ὄρεσιν ἀφοριζομένη οἷσπερ καὶ ἡ Ἰνδική͵ καὶ τῶι αὐτῶι ποταμῶι τῶι Ἰνδῶι͵ μέσον ἔχουσα αὐτὸν ἑαυτῆς τε καὶ τῆς Ἰνδικῆς͵ ἐντεῦθεν δὲ πρὸς τὴν ἑσπέραν ἐκτεινομένη μέχρι τῆς ἀπὸ Κασπίων πυλῶν εἰς Καρμανίαν γραφομένης γραμμῆς͵ ὥστε εἶναι τετράπλευρον τὸ σχῆμα. τὸ μὲν οὖν νότιον πλευρὸν ἀπὸ τῶν ἐκβολῶν ἄρχεται τοῦ Ἰνδοῦ καὶ τῆς Παταληνῆς͵ τελευτᾶι δὲ πρὸς Καρμανίαν καὶ τοῦ Περσικοῦ κόλπου τὸ στόμα͵ ἄκραν ἔχον ἐκκειμένην ἱκανῶς πρὸς νότον· εἶτα εἰς τὸν κόλπον λαμβάνει καμπὴν ὡς ἐπὶ τὴν Περσίδα. οἰκοῦσι δὲ Ἄρβιες πρῶτον͵ ὁμώνυμοι τῶι ποταμῶι Ἄρβει τῶι ὁρίζοντι αὐτοὺς ἀπὸ τῶν ἑξῆς Ὠριτῶν͵ ὅσον χιλίων σταδίων ἔχοντες παραλίαν͵ ὥς φησι Νέαρχος· Ἰνδῶν δ᾽ ἐστὶ μερὶς καὶ αὕτη· εἶτ᾽ Ὠρῖται ἔθνος αὐτόνομον· τούτων δ᾽ ὁ παράπλους χιλίων ὀκτακοσίων͵ ὁ δὲ τῶν ἑξῆς Ἰχθυοφάγων ἑπτακισχίλιοι τετρακόσιοι͵ ὁ δὲ τῶν Καρμανίων τρισχίλιοι ἑπτακόσιοι μέχρι Περσίδος· ὥσθ᾽ οἱ σύμπαντες μύριοι τρισχίλιοι ἐννακόσιοι.

2.2

Ἁλιτενὴς δ᾽ ἐστὶν ἡ τῶν Ἰχθυοφάγων καὶ ἄδενδρος ἡ πλείστη [πλὴν] φοινίκων καὶ ἀκάνθης τινὸς καὶ μυρίκης· καὶ ὑδάτων δὲ καὶ τροφῆς ἡμέρου σπάνις· τοῖς δ᾽ ἰχθύσι χρῶνται καὶ αὐτοὶ καὶ θρέμματα καὶ τοῖς ὀμβρίοις ὕδασι καὶ ὀρυκτοῖς· καὶ τὰ κρέα δὲ τῶν θρεμμάτων ἰχθύων προσβάλλει· οἰκήσεις δὲ ποιοῦνται τοῖς ὀστέοις τῶν κητῶν χρώμενοι καὶ κόγχοις ὀστρέων τὸ πλέον͵ δοκοῖς μὲν ταῖς πλευραῖς καὶ ὑπερείσμασι͵ θυρώμασι δὲ ταῖς σιαγόσιν· οἱ σπόνδυλοι δ᾽ αὐτοῖς εἰσιν ὅλμοι͵ ἐν οἷς πτίττουσι τοὺς ἰχθύας ἐν ἡλίωι κατοπτήσαντες͵ εἶτ᾽ ἀρτοποιοῦνται σίτου μικρὰ καταμίξαντες· καὶ γὰρ μύλοι αὐτοῖς εἰσι͵ σιδήρου μὴ ὄντος. καὶ τοῦτο μὲν ἧττον θαυμαστόν· καὶ γὰρ ἄλλοθεν ἐνέγκασθαι δυνατόν· ἀλλὰ πῶς ἐπικόπτουσιν ἀποτριβέντα; λίθοις μέντοι φασίν͵ οἷς καὶ τὰ βέλη καὶ τὰ ἀκοντίσματα πεπυρακτωμένα ἀποξύνουσι. τοὺς δ᾽ ἰχθύας τοὺς μὲν ἐν κλιβάνοις κατοπτῶσι͵ τοὺς δὲ πλείστους ὠμοφαγοῦσι· περιβάλλονται δὲ δικτύοις φλοιοῦ φοινικίνου.

2.3

Ὑπέρκειται δὲ τούτων ἡ Γεδρωσία͵ τῆς μὲν Ἰνδικῆς ἧττον ἔμπυρος τῆς δ᾽ ἄλλης Ἀσίας μᾶλλον͵ καὶ τοῖς καρποῖς καὶ τοῖς ὕδασιν ἐνδεὴς πλὴν θέρους͵ οὐ πολὺ ἀμείνων τῆς τῶν Ἰχθυοφάγων· ἀρωματοφόρος δὲ νάρδου μάλιστα καὶ σμύρνης͵ ὥστε τὴν Ἀλεξάνδρου στρατιὰν ὁδεύουσαν ἀντὶ ὀρόφου καὶ στρωμάτων τούτοις χρῆσθαι͵ εὐωδιαζομένην ἅμα καὶ ὑγιεινότερον τὸν ἀέρα ἔχουσαν παρὰ τοῦτο· γενέσθαι δ᾽ αὐτοῖς θέρους τὴν ἐκ τῆς Ἰνδικῆς ἄφοδον ἐπίτηδες συνέβη· τότε γὰρ ὄμβρους ἔχειν τὴν Γεδρωσίαν καὶ ποὺς ποταμοὺς πληροῦσθαι καὶ τὰ ὑδρεῖα͵ χειμῶνος δ᾽ ἐπιλείπειν· πίπτειν δὲ τοὺς ὄμβρους ἐν τοῖς ἄνω μέρεσι τοῖς προσαρκτίοις καὶ ἐγγὺς τῶν ὀρῶν· πληρουμένων δὲ τῶν ποταμῶν καὶ τὰ πεδία τὰ πλησιάζοντα τῆι θαλάττηι ποτίζεσθαι καὶ ὑδρείων εὐπορεῖν. προέπεμψε δ᾽ εἰς τὴν ἔρημον μεταλλευτὰς τῶν ὑδρείων ὁ βασιλεὺς καὶ τοὺς ναύσταθμα αὐτῶι καὶ τῶι στόλωι κατασκευάσοντας.

2.4

Τριχῆι γὰρ διελὼν τὰς δυνάμεις͵ τῆι μὲν αὐτὸς ὥρμησε διὰ τῆς Γεδρωσίας͵ ἀφιστάμενος τῆς θαλάττης τὸ πλεῖστον πεντακοσίους σταδίους͵ ἵν᾽ ἅμα καὶ τῶι ναυτικῶι τὴν παραλίαν ἐπιτηδείαν παρασκευάζοι͵ πολλάκις δὲ καὶ συνάπτων τῆι θαλάττηι καίπερ ἀπόρους καὶ τραχείας ἐχούσηι τὰς ἀκτάς· τὴν δὲ προέπεμψε μετὰ Κρατεροῦ διὰ τῆς μεσογαίας͵ ἅμα χειρουμένου τε τὴν Ἀριανὴν καὶ προϊόντος ἐπὶ τοὺς αὐτοὺς τόπους ἐφ᾽ οὓς Ἀλέξανδρος τὴν πορείαν εἶχε· τὸ δὲ ναυτικὸν Νεάρχωι καὶ Ὀνησικρίτωι τῶι ἀρχικυβερνήτηι παραδοὺς ἐκέλευσεν οἰκείας στάσεως ἐπιλαμβανομένους ἐπακολουθεῖν καὶ ἀντιπαραπλεῖν αὐτοῦ τῆι πορείαι.

2.5

Καὶ δὴ καί φησιν ὁ Νέαρχος͵ ἤδη τοῦ βασιλέως τελοῦντος τὴν ὁδόν͵ αὐτὸς μετοπώρου κατὰ πλειάδος ἐπιτολὴν ἑσπερίαν ἄρξασθαι τοῦ πλοῦ͵ μήπω μὲν τῶν πνευμάτων οἰκείων ὄντων͵ τῶν δὲ βαρβάρων ἐπιχειρούντων αὐτοῖς καὶ ἐξελαυνόντων· καταθαρρῆσαι γὰρ ἀπελθόντος τοῦ βασιλέως καὶ ἐλευθεριάσαι. Κρατερὸς δ᾽ ἀπὸ τοῦ Ὑδάσπου ἀρξάμενος δι᾽ Ἀραχωτῶν ἤιει καὶ Δραγγῶν εἰς Καρμανίαν. πολλὰ δ᾽ ἐταλαιπώρει ὁ Ἀλέξανδρος καθ᾽ ὅλην τὴν ὁδὸν διὰ λυπρᾶς ἰών· πόρρωθεν δ᾽ ὁμοίως ἐπεχορηγεῖτο μικρὰ καὶ σπάνια ὥστε λιμώττειν τὸ στράτευμα· καὶ τὰ ὑποζύγια ἐπέλιπε͵ καὶ τὰ σκεύη κατελείπετο ἐν ταῖς ὁδοῖς καὶ τοῖς στρατοπέδοις· ἀπὸ δὲ τῶν φοινίκων ἦν ἡ σωτηρία τοῦ τε καρποῦ καὶ τοῦ ἐγκεφάλου. φασὶ δὲ φιλονεικῆσαι τὸν Ἀλέξανδρον καίπερ εἰδότα τὰς ἀπορίας πρὸς τὴν κατέχουσαν δόξαν͵ ὡς Σεμίραμις μὲν ἐξ Ἰνδῶν φεύγουσα σωθείη μετὰ ἀνδρῶν ὡς εἴκοσι͵ Κῦρος δὲ ἑπτά͵ εἰ δύναιτο αὐτὸς τοσοῦτο στράτευμα διασῶσαι διὰ τῆς αὐτῆς χώρας͵ νικῶν καὶ ταῦτα.

2.6

Πρὸς δὲ τῆι ἀπορίαι χαλεπὸν ἦν καὶ τὸ καῦμα καὶ τὸ βάθος τῆς ψάμμου καὶ ἡ θερμότης͵ ἔστι δ᾽ ὅπου καὶ θῖνες ὑψηλοὶ ὥστε πρὸς τῶι δυσχερῶς ἀναφέρειν τὰ σκέλη καθάπερ ἐκ βυθοῦ καὶ ἀναβάσεις εἶναι καὶ καταβάσεις· ἀνάγκη δ᾽ ἦν καὶ σταθμοὺς ποιεῖσθαι μακροὺς διὰ τὰ ὑδρεῖα διακοσίων καὶ τετρακοσίων σταδίων͵ ἔστι δ᾽ ὅτε καὶ ἑξακοσίων͵ νυκτοποροῦντας τὸ πλέον. πόρρω δὲ τῶν ὑδρείων ἐστρατοπεδεύοντο ἐν τριάκοντα σταδίοις πολλάκις τοῦ μὴ ἐμφορεῖσθαι κατὰ δίψος· πολλοὶ γὰρ ἐμπίπτοντες σὺν ὅπλοις ἔπινον ὡς ἂν ὑποβρύχιοι͵ φυσώμενοι δ᾽ ἐπέπλεον ἐκπεπνευκότες καὶ τὰ ὑδρεῖα βραχέα ὄντα διέφθειρον· οἱ δ᾽ ἐν τῶι ἡλίωι κατὰ μέσην τὴν ὁδὸν ἀπηγορευκότες ἔκειντο ὑπὸ δίψους· ἔπειτα τρομώδεις μετὰ παλμοῦ χειρῶν καὶ σκελῶν ἔθνησκον παραπλησίως ὡς ἂν [ὑπὸ] ῥίγους καὶ φρίκης ἐχόμενοι. συνέβαινε δέ τισι καὶ ἐκτραπομένοις τὴν ὁδὸν καταδαρθεῖν κρατουμένοις ὑπὸ ὕπνου καὶ κόπου͵ ὑστερήσαντες δ᾽ οἱ μὲν ἀπώλοντο πλάνηι τῶν ὁδῶν καὶ ὑπὸ ἀπορίας ἁπάντων καὶ καύματος͵ οἱ δ᾽ ἐσώθησαν πολλὰ ταλαιπωρήσαντες· πολλὰ δὲ κατέκλυσε καὶ τῶν σωμάτων καὶ τῶν χρηστηρίων ἐπιπεσὼν χειμάρρους νύκτωρ· καὶ τῆς βασιλικῆς δὲ κατασκευῆς ἐξηλείφθη πολλή· καὶ τῶν καθοδηγῶν δὲ κατ᾽ ἄγνοιαν πολὺ εἰς τὴν μεσόγαιαν ἐκτραπομένων ὥστε μηκέτι ὁρᾶν τὴν θάλατταν͵ συνεὶς ὁ βασιλεὺς ἐξαυτῆς ὥρμησε ζητήσων τὴν ἠιόνα͵ καὶ ἐπειδὴ εὗρε καὶ ὀρύξας εἶδεν ὕδωρ πότιμον͵ μεταπέμπεται τὸ στρατόπεδον͵ καὶ λοιπὸν μέχρι ἡμερῶν ἑπτὰ πλησίον ἤιει τῆς ἠιόνος εὐπορῶν ὑδρείας· ἔπειτ᾽ αὖθις εἰς τὴν μεσόγαιαν ἀνεχώρησεν.

2.7

῏Ην δέ τι ὅμοιον τῆι δάφνηι φυτόν͵ οὗ τὸ γευσάμενον τῶν ὑποζυγίων ἀπέθνησκε μετὰ ἐπιληψίας καὶ ἀφροῦ· ἄκανθα δὲ τοὺς καρποὺς ἐπὶ γῆς κεχυμένη͵ καθάπερ οἱ σίκυοι͵ πλήρης ἦν ὀποῦ· τούτου δὲ ῥανίδες εἰς ὀφθαλμὸν ἐμπεσοῦσαι πᾶν ἀπετύφλουν ζῶιον· οἵ τε ὠμοὶ φοίνικες ἔπνιγον πολλούς. ἦν δὲ κίνδυνος καὶ ἀπὸ τῶν ὄφεων· ἐν γὰρ τοῖς θισὶν ἐπεφύκει βοτάνη͵ ταύτηι δ᾽ ὑποδεδυκότες ἐλάνθανον τοὺς δὲ πληγέντας ἀπέκτεινον. ἐν δὲ τοῖς Ὠρίταις τὰ τοξεύματα χρίεσθαι θανασίμοις φαρμάκοις ἔφασαν͵ ξύλινα ὄντα καὶ πεπυρακτωμένα· τρωθέντα δὲ Πτολεμαῖον κινδυνεύειν· ἐν ὕπνωι δὲ παραστάντα τινὰ τῶι Ἀλεξάνδρωι δεῖξαι ῥίζαν αὐτόπρεμνον͵ ἣν κελεῦσαι τρίβοντα ἐπιτιθέναι τῶι τρωθέντι· ἐκ δὲ τοῦ ὕπνου γενόμενον͵ μεμνημένον τῆς ὄψεως εὑρεῖν ζητοῦντα τὴν ῥίζαν πολλὴν πεφυκυῖαν καὶ χρήσασθαι καὶ αὐτὸν καὶ τοὺς ἄλλους· ἰδόντας δὲ τοὺς βαρβάρους εὑρημένον τὸ ἀλέξημα ὑπηκόους γενέσθαι τῶι βασιλεῖ. εἰκὸς δέ τινα μηνῦσαι τῶν εἰδότων͵ τὸ δὲ μυθῶδες προσετέθη κολακείας χάριν. ἐλθὼν δ᾽ εἰς τὸ βασίλειον τῶν Γεδρωσίων ἑξηκοσταῖος ἀπὸ Ὠρῶν͵ διαναπαύσας τὰ πλήθη μικρόν͵ ἀπῆρεν εἰς τὴν Καρμανίαν.

2.8

Τὸ μὲν δὴ νότιον τῆς Ἀριανῆς πλευρὸν τοιαύτην τινὰ ἔχει τὴν τῆς παραλίας διάθεσιν καὶ τῆς ὑπερκειμένης πλησίον γῆς τῆς τῶν Γεδρωσίων καὶ Ὠριτῶν. πολλὴ δ᾽ ἐστὶ καὶ εἰς τὴν μεσόγαιαν ἀνέχουσα καὶ ἡ Γεδρωσία μέχρι τοῦ συνάψαι Δράγγαις τε καὶ Ἀραχωτοῖς καὶ Παροπαμισάδαις͵ περὶ ὧν Ἐρατοσθένης οὕτως εἴρηκεν· οὐ γὰρ ἔχομέν τι λέγειν βέλτιον περὶ αὐτῶν. ὁρίζεσθαι μὲν γάρ φησι τὴν Ἀριανὴν ἐκ μὲν τῶν πρὸς ἕω τῶι Ἰνδῶι͵ πρὸς νότον δὲ τῆι μεγάληι θαλάττηι͵ πρὸς ἄρκτον δὲ τῶι Παροπαμισῶι καὶ τοῖς ἑξῆς ὄρεσι μέχρι Κασπίων πυλῶν͵ τὰ δὲ πρὸς ἑσπέραν τοῖς αὐτοῖς ὅροις οἷς ἡ μὲν Παρθυηνὴ πρὸς Μηδίαν ἡ δὲ Καρμανία πρὸς τὴν Παραιτακηνὴν καὶ Περσίδα διώρισται· πλάτος δὲ τῆς χώρας τὸ τοῦ Ἰνδοῦ μῆκος τὸ ἀπὸ τοῦ Παροπαμισοῦ μέχρι τῶν ἐκβολῶν μύριοι καὶ δισχίλιοι στάδιοι (οἱ δὲ τρισχιλίους φασί)· μῆκος δὲ ἀπὸ Κασπίων πυλῶν͵ ὡς ἐν τοῖς Ἀσιατικοῖς σταθμοῖς ἀναγέγραπται͵ διττόν. μέχρι μὲν Ἀλεξανδρείας τῆς ἐν Ἀρίοις ἀπὸ Κασπίων πυλῶν διὰ τῆς Παρθυαίας μία καὶ ἡ αὐτὴ ὁδός· εἶθ᾽ ἡ μὲν ἐπ᾽ εὐθείας διὰ τῆς Βακτριανῆς καὶ τῆς ὑπερβάσεως τοῦ ὄρους εἰς Ὀρτόσπανα ἐπὶ τὴν ἐκ Βάκτρων τρίοδον ἥτις ἐστὶν ἐν τοῖς Παροπαμισάδαις· ἡ δ᾽ ἐκτρέπεται μικρὸν ἀπὸ τῆς Ἀρίας πρὸς νότον εἰς Προφθασίαν τῆς Δραγγιανῆς· εἶτα πάλιν ἡ λοιπὴ μέχρι τῶν ὅρων τῆς Ἰνδικῆς καὶ τοῦ Ἰνδοῦ· ὥστε μακροτέρα ἐστὶν αὕτη ἡ διὰ τῶν Δραγγῶν καὶ Ἀραχωτῶν͵ σταδίων μυρίων πεντακισχιλίων τριακοσίων ἡ πᾶσα. εἰ δή τις ἀφέλοι τοὺς χιλίους τριακοσίους͵ ἔχοι ἂν τὸ λοιπὸν τὸ ἐπ᾽ εὐθείας μῆκος τῆς χώρας͵ μυρίων καὶ τετρακισχιλίων· οὐ πολὺ γὰρ ἔλαττον [τὸ] τῆς παραλίας͵ κἂν παραύξωσί τινες αὐτὸ πρὸς τοῖς μυρίοις τὴν Καρμανίαν ἑξακισχιλίων τιθέντες· ἢ γὰρ σὺν τοῖς κόλποις φανοῦνται τιθέντες ἢ σὺν τῆι ἐντὸς τοῦ Περσικοῦ κόλπου παραλίαι τῆι Καρμανικῆι. ἐπεκτείνεται δὲ τοὔνομα τῆς Ἀριανῆς μέχρι μέρους τινὸς καὶ Περσῶν καὶ Μήδων καὶ ἔτι τῶν πρὸς ἄρκτον Βακτρίων καὶ Σογδιανῶν· εἰσὶ γάρ πως καὶ ὁμόγλωττοι παρὰ μικρόν.

2.9

Ἡ δὲ τάξις τῶν ἐθνῶν τοιαύτη· παρὰ μὲν τὸν Ἰνδὸν οἱ Παροπαμισάδαι͵ ὧν ὑπέρκειται ὁ Παροπαμισὸς ὄρος͵ εἶτ᾽ Ἀραχωτοὶ πρὸς νότον͵ εἶτ᾽ ἐφεξῆς πρὸς νότον Γεδρωσηνοὶ σὺν τοῖς ἄλλοις τοῖς τὴν παραλίαν ἔχουσιν· ἅπασι δὲ παρὰ τὰ πλάτη τῶν χωρίων παράκειται ὁ Ἰνδός. τούτων δ᾽ ἐκ μέρους τῶν παρὰ τὸν Ἰνδὸν ἔχουσί τινα Ἰνδοὶ πρότερον ὄντα Περσῶν͵ ἃ ἀφείλετο μὲν ὁ Ἀλέξανδρος τῶν Ἀριανῶν καὶ κατοικίας ἰδίας συνεστήσατο͵ ἔδωκε δὲ Σέλευκος ὁ Νικάτωρ Σανδροκόττωι͵ συνθέμενος ἐπιγαμίαν καὶ ἀντιλαβὼν ἐλέφαντας πεντακοσίους. τοῖς Παροπαμισάδαις δὲ παράκεινται πρὸς τὴν ἑσπέραν Ἄριοι͵ τοῖς δὲ Ἀραχωτοῖς Δράγγαι καὶ τοῖς Γεδρωσίοις· οἱ δ᾽ Ἄριοι τοῖς Δράγγαις ἅμα καὶ πρὸς ἄρκτον παράκεινται καὶ πρὸς ἑσπέραν͵ ἐγκυκλούμενοι μικρά πως· ἡ δὲ Βακτριανὴ τῆι τε Ἀρίαι πρὸς ἄρκτον παράκειται καὶ τοῖς Παροπαμισάδαις͵ δι᾽ ὧνπερ Ἀλέξανδρος ὑπερέβαλε τὸν Καύκασον ἐλαύνων τὴν ἐπὶ Βάκτρων· πρὸς ἑσπέραν δὲ ἐφεξῆς εἰσι τοῖς Ἀρίοις Παρθυαῖοι καὶ τὰ περὶ τὰς Κασπίους πύλας· πρὸς νότον δὲ τούτοις ἡ ἔρημος τῆς Καρμανίας͵ εἶθ᾽ ἡ λοιπὴ Καρμανία καὶ Γεδρωσία.

2.10

Γνοίη δ᾽ ἄν τις τὰ περὶ τὴν λεχθεῖσαν ὀρεινὴν ἔτι μᾶλλον προσιστορήσας τὴν ὁδὸν ἧι ἐχρήσατο διώκων τοὺς περὶ Βησσὸν ὡς ἐπὶ Βάκτρων Ἀλέξανδρος ἐκ τῆς Παρθυηνῆς· εἰς γὰρ τὴν Ἀρίαν ἧκεν͵ εἶτ᾽ εἰς Δράγγας͵ ὅπου Φιλώταν ἀνεῖλε τὸν Παρμενίωνος υἱὸν φωράσας ἐπιβουλήν· ἔπεμψε δὲ καὶ εἰς Ἐκβάτανα τοὺς καὶ τὸν πατέρα αὐτοῦ ἀνελοῦντας ὡς κοινωνὸν τῆς ἐπιβουλῆς· φασὶ δ᾽ αὐτοὺς ἐπὶ δρομάδων καμήλων ὁδὸν ἡμερῶν τριάκοντα ἢ καὶ τετταράκοντα ἑνδεκαταίους διανύσαι καὶ τελευτῆσαι τὴν πρᾶξιν. οἱ δὲ Δράγγαι περσίζοντες τἆλλα κατὰ τὸν βίον οἴνου σπανίζουσι͵ γίνεται δὲ παρ᾽ αὐτοῖς καττίτερος. εἶτ᾽ ἐκ Δραγγῶν ἐπί τε τοὺς Εὐεργέτας ἧκεν͵ οὓς ὁ Κῦρος οὕτως ὠνόμασε͵ καὶ τοὺς Ἀραχωτούς͵ εἶτα διὰ τῶν Παροπαμισαδῶν ὑπὸ πλειάδος δύσιν· ἔστι δ᾽ ὀρεινὴ καὶ κεχιονοβόλητο τότε ὥστε χαλεπῶς ὡδεύετο· πυκναὶ μέντοι κῶμαι δεχόμεναι πάντων εὔποροι πλὴν ἐλαίου παρεμυθοῦντο τὰς δυσκολίας· εἶχόν τε ἐν ἀριστερᾶι τὰς ἀκρωρείας. ἔστι δὲ τὰ μεσημβρινὰ μὲν τοῦ ὄρους τοῦ Παροπαμισοῦ Ἰνδικά τε καὶ Ἀριανά· τὰ δὲ προσάρκτια τὰ μὲν πρὸς ἑσπέραν Βάκτρια ... τοῖς Βακτρίοις βαρβάρων. διαχειμάσας δ᾽ αὐτόθι ὑπερδέξιον ἔχων τὴν Ἰνδικὴν καὶ πόλιν κτίσας ὑπερήκρισεν εἰς τὴν Βακτριανὴν διὰ ψιλῶν ὁδῶν πλὴν τερμίνθου θαμνώδους ὀλίγης͵ ἀπορούμενος καὶ τροφῆς ὥστε ταῖς τῶν κτηνῶν σαρξὶ χρῆσθαι͵ καὶ ταύταις ὠμαῖς διὰ τὴν ἀξυλίαν· πρὸς δὲ τὴν ὠμοσιτίαν πεπτικὸν ἦν αὐτοῖς τὸ σίλφιον πολὺ πεφυκός. πεντεκαιδεκαταῖος δὲ ἀπὸ τῆς κτισθείσης πόλεως καὶ τῶν χειμαδίων ἧκεν εἰς Ἄδραψα͵ πόλιν τῆς Βακτριανῆς.

2.11

Περὶ ταῦτα δέ που τὰ μέρη τῆς ὁμόρου τῆι Ἰνδικῆι καὶ τὴν Χααρηνὴν εἶναι συμβαίνει· ἔστι δὲ τῶν ὑπὸ τοῖς Παρθυαίοις αὕτη προσεχεστάτη τῆι Ἰνδικῆι· διέχει δὲ τῆς Ἀριανῆς δι᾽ Ἀραχωτῶν καὶ τῆς λεχθείσης ὀρεινῆς σταδίους μυρίους ἐνακισχιλίους. ταύτην δὲ τὴν χώραν διεξιὼν Κρατερὸς καταστρεφόμενος ἅμα τοὺς ἀπειθοῦντας ἤιει συμμῖξαι τὴν ταχίστην σπεύδων τῶι βασιλεῖ· καὶ δὴ περὶ τοὺς αὐτοὺς χρόνους σχεδόν τι συνέδραμον εἰς τὴν Καρμανίαν αἱ πεζαὶ δυνάμεις ἀμφότεραι· καὶ μικρὸν ὕστερον οἱ περὶ Νέαρχον εἰσέπλεον εἰς τὸν Περσικὸν κόλπον͵ πολλὰ ταλαιπωρήσαντες διὰ τὴν ἄλην καὶ τὴν ταλαιπωρίαν καὶ τὰ μεγέθη τῶν κητῶν.

2.12

Εἰκὸς μὲν οὖν πρὸς ὑπερβολὴν ἠδολεσχηκέναι πολλὰ τοὺς πλεύσαντας͵ ὅμως δ᾽ οὖν εἰρήκασι παραδηλοῦντες ἅμα καὶ τὸ παραστὰν αὐτοῖς πάθος͵ διότι προσδοκία μᾶλλον ἢ κίνδυνος ὑπῆρχε τοῖς ἀληθέσι. τὸ δὲ μάλιστα ταράττον φυσητήρων μεγέθη ῥοῦν ἀπεργαζομένων μέγαν ἀθρόον καὶ ἀχλὺν ἐκ τῶν ἀναφυσημάτων͵ ὥστε τὰ πρὸ ποδῶν μέρη μὴ ὁρᾶσθαι· ἐπεὶ δ᾽ οἱ καθηγεμόνες τοῦ πλοῦ͵ δεδιότων ταῦτα τῶν ἀνθρώπων τὴν δ᾽ αἰτίαν οὐχ ὁρώντων͵ ἐμήνυσαν ὅτι θηρία εἴη͵ τάχα δ᾽ ἀπαλλάττοιτο σάλπιγγος ἀκούσαντα καὶ κρότου͵ ἐκ τούτου Νέαρχος ταῖς ναυσὶν ἐπῆγε μὲν τὸ ῥόθιον καθ᾽ ἅπερ ἐκώλυον͵ καὶ ἅμα ταῖς σάλπιγξιν ἐφόβει͵ τὰ δὲ θηρία ἔδυνεν· εἶτ᾽ ἀνεφαίνετο κατὰ πρύμναν ὥστε ναυμαχίας ἀγωνίαν παρεῖχεν͵ ἀλλ᾽ αὐτίκα ἀφίστατο.

2.13

Λέγουσι μὲν οὖν καὶ οἱ νῦν πλέοντες εἰς Ἰνδοὺς μεγέθη θηρίων καὶ ἐπιφανείας͵ ἀλλ᾽ οὔτε ἀθρόων οὔτ᾽ ἐπιφερομένων πολλάκις͵ ἀλλ᾽ ἀποσοβηθέντα τῆι κραυγῆι καὶ τῆι σάλπιγγι ἀπαλλάττεσθαι. φασὶ δ᾽ αὐτὰ μὲν μὴ πλησιάζειν τῆι γῆι͵ τὰ δ᾽ ὀστᾶ διαλυθέντων ψιλωθέντα ἐκκυμαίνεσθαι ῥαιδίως καὶ χορηγεῖν τὴν λεχθεῖσαν ὕλην τοῖς Ἰχθυοφάγοις περὶ τὰς καλυβοποιίας. μέγεθος δὲ τῶν κητῶν φησιν ὁ Νέαρχος τριῶν καὶ εἴκοσιν ὀργυιῶν. πιστευθέν τι δὲ ἱκανῶς ὑπὸ τῶν ἐν τῶι στόλωι φησὶν ὁ Νέαρχος ἐξελέγξαι ψεῦδος ὄν͵ ὡς εἴη τις ἐν τῶι πόρωι νῆσος ἡ ἀφανίζοι τοὺς προσορμισθέντας· κέρκουρον γάρ τινα πλέοντα͵ ἐπειδὴ κατὰ τὴν νῆσον ταύτην ἐγεγόνει͵ μηκέτι ὁραθῆναι· πεμφθέντας δέ τινας ἐπὶ τὴν ζήτησιν ἐκβῆναι μὲν μὴ θαρρεῖν εἰς τὴν νῆσον͵ ἐκπλέοντας δ᾽ ἀνακαλεῖν κραυγῆι τοὺς ἀνθρώπους͵ μηδενὸς δ᾽ ὑπακούοντος ἐπανελθεῖν. ἁπάντων δ᾽ αἰτιωμένων τὴν νῆσον αὐτὸς ἔφη πλεῦσαι καὶ προσορμισθεὶς ἐκβῆναι μετὰ μέρους τῶν συμπλευσάντων καὶ περιελθεῖν τὴν νῆσον· ὡς δ᾽ οὐδὲν εὕρισκεν ἴχνος τῶν ζητουμένων͵ ἀπογνόντα ἐπανελθεῖν καὶ διδάξαι τοὺς ἀνθρώπους ὡς ἡ μὲν νῆσος ψευδῆ τὴν αἰτίαν ἔχοι (καὶ γὰρ αὐτῶι καὶ τοῖς συνεκβᾶσιν ὁ αὐτὸς ὑπάρξαι [ἂν] φθόρος)͵ ἄλλος δέ τις τῶι κερκούρωι τρόπος τοῦ ἀφανισμοῦ συμβαίη͵ μυρίων ὄντων δυνατῶν.

2.14

Ἡ δὲ Καρμανία τελευταία μέν ἐστι τῆς ἀπὸ τοῦ Ἰνδοῦ παραλίας͵ ἀρκτικωτέρα δ᾽ ἐστὶ πολὺ τῆς τοῦ Ἰνδοῦ ἐκβολῆς· τὸ μέντοι πρῶτον αὐτῆς ἄκρον ἔκκειται πρὸς νότον εἰς τὴν μεγάλην θάλατταν͵ ποιήσασα δὲ τὸ στόμα τοῦ Περσικοῦ κόλπου πρὸς τὴν ἀπὸ τῆς εὐδαίμονος Ἀραβίας ἄκραν ἐν ἀπόψει οὖσαν͵ κάμπτεται πρὸς τὸν Περσικὸν κόλπον ἕως ἂν συνάψηι τῆι Περσίδι· πολλὴ δὲ κἀν τῆι μεσογαίαι ἐστὶν ἐκτεινομένη μεταξὺ τῆς Γεδρωσίας καὶ τῆς Περσίδος͵ παραλλάττουσα πλέον τῆς Γεδρωσίας πρὸς τὴν ἄρκτον. δηλοῖ δ᾽ ἡ εὐκαρπία· καὶ γὰρ πάμφορος καὶ μεγαλόδενδρος πλὴν ἐλαίας καὶ ποταμοῖς κατάρρυτος. ἡ δὲ Γεδρωσία διαφέρει μικρὸν τῆς τῶν Ἰχθυοφάγων͵ ὥστ᾽ ἀκαρπία κατέχει πολλάκις· διὸ φυλάττουσι τὸν ἐνιαύσιον καρπὸν εἰς ἔτη πλείω ταμιευόμενοι. Ὀνησίκριτος δὲ λέγει ποταμὸν ἐν τῆι Καρμανίαι καταφέροντα ψήγματα χρυσοῦ· καὶ ὀρυκτοῦ δὲ εἶναι μέταλλον καὶ ἀργύρου καὶ χαλκοῦ καὶ μίλτου· ὄρη τε εἶναι δύο τὸ μὲν ἀρσενικοῦ τὸ δὲ ἁλός. ἔχει δέ τινα καὶ ἔρημον συνάπτουσαν ἤδη τῆι Παρθυαίαι καὶ τῆι Παραιτακηνῆι. γεώργια δ᾽ ἔχει παραπλήσια τοῖς Περσικοῖς τά τε ἄλλα καὶ ἄμπελον· ταύτης δ᾽ ἡ Καρμανία λεγομένη παρ᾽ ἡμῖν καὶ δίπηχυν ἔχει πολλάκις τὸν βότρυν πυκνορρῶγά τε ὄντα καὶ μεγαλορρῶγα͵ ἣν εἰκὸς ἐκεῖ εὐερνεστέραν εἶναι. χρῶνται δ᾽ ὄνοις οἱ πολλοὶ καὶ πρὸς πόλεμον σπάνει τῶν ἵππων· ὄνον τε θύουσι τῶι Ἄρει͵ ὅνπερ σέβονται θεῶν μόνον͵ καὶ εἰσὶ πολεμισταί· γαμεῖ δ᾽ οὐδεὶς πρὶν ἂν πολεμίου κεφαλὴν ἀποτεμὼν ἀνενέγκηι ἐπὶ τὸν βασιλέα· ὁ δὲ τὸ κρανίον μὲν ἐπὶ τῶν βασιλείων ἀνατίθησι͵ τὴν δὲ γλῶτταν λεπτοτομήσας [καὶ] καταμίξας ἀλεύρωι γευσάμενος αὐτὸς δίδωσι τῶι ἀνενέγκαντι καὶ τοῖς οἰκείοις κατασιτήσασθαι· ἐνδοξότατος δ᾽ ἐστὶν ὧι πλεῖσται κεφαλαὶ ἀνηνέχθησαν. Νέαρχος δὲ τὰ πλεῖστα ἔθη καὶ τὴν διάλεκτον τῶν Καρμανιτῶν Περσικά τε καὶ Μηδικὰ εἴρηκε. τὸ δὲ στόμα τοῦ Περσικοῦ κόλπου [οὐ] μεῖζον διάρματος ἡμερησίου.


Κεφάλαιον 3

3.1

Μετὰ δὲ Καρμανίαν ἡ Περσὶς ἔστι͵ πολλὴ μὲν ἐν τῆι παραλίαι τοῦ ἀπ᾽ αὐτῆς ὀνομαζομένου κόλπου͵ πολὺ δὲ μείζων ἐν τῆι μεσογαίαι͵ καὶ μάλιστα ἐπὶ μῆκος τὸ ἀπὸ τοῦ νότου καὶ τῆς Καρμανίας ἐπὶ τὰς ἄρκτους καὶ τὰ περὶ Μηδίαν ἔθνη. τριττὴ δ᾽ ἐστὶ καὶ τῆι φύσει καὶ τῆι τῶν ἀέρων κράσει. ἡ μὲν γὰρ παραλία καυματηρά τε καὶ ἀμμώδης καὶ σπανιστὴ καρποῖς ἐστι πλὴν φοινίκων͵ ὅσον ἐν τετρακισχιλίοις καὶ τετρακοσίοις ἢ τριακοσίοις ἐξεταζομένη σταδίοις͵ καταστρέφουσα εἰς ποταμὸν μέγιστον τῶν ταύτηι καλούμενον Ὀρόατιν· ἡ δ᾽ ὑπὲρ ταύτης ἐστὶ πάμφορος καὶ πεδινὴ καὶ θρεμμάτων ἀρίστη τροφός͵ ποταμοῖς τε καὶ λίμναις πληθύει. τρίτη δ᾽ ἐστὶν ἡ πρὸς βορρᾶν χειμέριος καὶ ὀρεινή· πρὸς δὲ ταῖς ἐσχατιαῖς εἰσιν οἱ καμηλοβοσκοί. μῆκος μὲν οὖν ἐστι κατ᾽ Ἐρατοσθένη τὸ ἐπὶ τὰς ἄρκτους καὶ * τὰς Κασπίους πύλας περὶ ὀκτακισχιλίων ... κατά τινας προπιπτούσας ἄκρας. λοιπὴ δ᾽ ἐστὶν ἐπὶ Κασπίους πύλας οὐ πλεῖον ἢ τῶν τρισχιλίων. πλάτος δὲ τὸ ἐν τῆι μεσογαίαι τὸ ἀπὸ Σούσων εἰς Περσέπολιν στάδιοι τετρακισχίλιοι διακόσιοι͵ κἀντεῦθεν ἐπὶ τοὺς τῆς Καρμανίας ὅρους ἄλλοι χίλιοι ἑξακόσιοι. φῦλα δὲ οἰκεῖ τὴν χώραν οἵ τε Πατεισχορεῖς λεγόμενοι καὶ οἱ Ἀχαιμενίδαι καὶ [οἱ] Μάγοι· οὗτοι μὲν οὖν σεμνοῦ τινός εἰσι βίου ζηλωταί͵ Κύρτιοι δὲ καὶ Μάρδοι ληιστρικοί͵ ἄλλοι δὲ γεωργικοί.

3.2

Σχεδὸν δέ τι καὶ ἡ Σουσὶς μέρος γεγένηται τῆς Περσίδος μεταξὺ αὐτῆς κειμένη καὶ τῆς Βαβυλωνίας͵ ἔχουσα πόλιν ἀξιολογωτάτην τὰ Σοῦσα. οἱ γὰρ Πέρσαι κρατήσαντες Μήδων καὶ ὁ Κῦρος͵ ὁρῶντες τὴν μὲν οἰκείαν γῆν ἐπ᾽ ἐσχάτοις που ταττομένην͵ τὴν δὲ Σουσίδα ἐνδοτέρω καὶ πλησιαιτέραν τῆι Βαβυλωνίαι καὶ τοῖς ἄλλοις ἔθνεσιν͵ ἐνταῦθα ἔθεντο τὸ τῆς ἡγεμονίας βασίλειον· ἅμα καὶ τὸ ὅμορον τῆς χώρας ἀποδεξάμενοι καὶ τὸ ἀξίωμα τῆς πόλεως καὶ κρεῖττον τὸ μηδέποτε καθ᾽ ἑαυτὴν τὴν Σουσίδα πραγμάτων μεγάλων ἐπήβολον γεγονέναι͵ ἀλλ᾽ ἀεὶ ὑφ᾽ ἑτέροις ὑπάρξαι καὶ ἐν μέρει τετάχθαι συστήματος μείζονος͵ πλὴν εἰ ἄρα τὸ παλαιὸν τὸ κατὰ τοὺς ἥρωας. λέγεται γὰρ δὴ κτίσμα Τιθωνοῦ τοῦ Μέμνονος πατρός͵ κύκλον ἔχουσα ἑκατὸν καὶ εἴκοσι σταδίων͵ παραμήκης τῶι σχήματι· ἡ δ᾽ ἀκρόπολις ἐκαλεῖτο Μεμνόνιον· λέγονται δὲ καὶ Κίσσιοι οἱ Σούσιοι· φησὶ δὲ καὶ Αἰσχύλος τὴν μητέρα Μέμνονος Κισσίαν. ταφῆναι δὲ λέγεται Μέμνων περὶ Πάλτον τῆς Συρίας παρὰ Βαδᾶν ποταμόν͵ ὡς εἴρηκε Σιμωνίδης ἐν Μέμνονι διθυράμβωι τῶν Δηλιακῶν. τὸ δὲ τεῖχος ὠικοδόμητο τῆς πόλεως καὶ ἱερὰ καὶ βασίλεια παραπλησίως ὥσπερ τὰ τῶν Βαβυλωνίων ἐξ ὀπτῆς πλίνθου καὶ ἀσφάλτου͵ καθάπερ εἰρήκασί τινες· Πολύκλειτος δὲ διακοσίων φησὶ τὸν κύκλον καὶ ἀτείχιστον.

3.3

Κοσμήσαντες δὲ τὰ ἐν Σούσοις βασίλεια μάλιστα τῶν ἄλλων οὐδὲν ἧττον καὶ τὰ ἐν Περσεπόλει καὶ τὰ ἐν Πασαργάδαις ἐξετίμησαν· καὶ ἥ γε γάζα καὶ οἱ θησαυροὶ καὶ τὰ μνήματα ἐνταῦθα ἦν τοῖς Πέρσαις͵ ὡς ἐν τόποις ἐρυμνοτέροις καὶ ἅμα προγονικοῖς. ἦν δὲ καὶ ἄλλα βασίλεια τὰ ἐν Γάβαις ἐν τοῖς ἀνωτέρω που μέρεσι τῆς Περσίδος καὶ τὰ ἐν τῆι παραλίαι τὰ κατὰ τὴν Ταόκην λεγομένην· ταῦτα μὲν τὰ κατὰ τὴν τῶν Περσῶν ἀρχήν͵ οἱ δ᾽ ὕστερον ἄλλοις καὶ ἄλλοις ἐχρήσαντο͵ ὡς εἰκός͵ εὐτελεστέροις τισίν͵ ἅτε καὶ τῆς Περσίδος ἠλαττωμένης ὑπό τε τῶν Μακεδόνων καὶ ἔτι μᾶλλον ὑπὸ τῶν Παρθυαίων. καὶ γὰρ εἰ βασιλεύονται μέχρι νῦν ἴδιον βασιλέα ἔχοντες οἱ Πέρσαι͵ τῆι γε δυνάμει πλεῖστον ἀπολείπονται καὶ τῶι Παρθυαίων προσέχουσι βασιλεῖ.

3.4

Τὰ μὲν οὖν Σοῦσα ἐν μεσογαίοις κεῖται ἐπὶ τῶι Χοάσπηι ποταμῶι περαιτέρω κατὰ τὸ ζεῦγμα͵ ἡ δὲ χώρα μέχρι τῆς θαλάττης καθήκει· καὶ ἔστιν αὐτῆς ἡ παραλία μέχρι τῶν ἐκβολῶν σχεδόν τι τοῦ Τίγριος ἀπὸ τῶν ὅρων τῆς Περσικῆς παραλίας σταδίων ὡς τρισχιλίων. ῥεῖ δὲ διὰ τῆς χώρας ὁ Χοάσπης εἰς τὴν αὐτὴν τελευτῶν παραλίαν͵ ἀπὸ τῶν Οὐξίων τὰς ἀρχὰς ἔχων. παρεμπίπτει γάρ τις ὀρεινὴ τραχεῖα καὶ ἀπότομος μεταξὺ τῶν Σουσίων καὶ τῆς Περσίδος͵ στενὰ ἔχουσα δυσπάροδα καὶ ἀνθρώπους ληιστάς͵ οἳ μισθοὺς ἐπράττοντο καὶ αὐτοὺς τοὺς βασιλέας κατὰ τὴν ἐκ Σούσων εἰς Πέρσας εἰσβολήν. φησὶ δὲ Πολύκλειτος εἰς λίμνην τινὰ συμβάλλειν τόν τε Χοάσπην καὶ τὸν Εὔλαιον καὶ ἔτι τὸν Τίγριν͵ εἶτ᾽ ἐκεῖθεν εἰς τὴν θάλατταν ἐκδιδόναι· πρὸς δὲ τῆι λίμνηι καὶ ἐμπόριον εἶναι͵ τῶν ποταμῶν μὲν οὐ δεχομένων τὰ ἐκ τῆς θαλάττης͵ οὐδὲ καταπεμπόντων διὰ τοὺς καταράκτας ἐπίτηδες γενομένους͵ πεζῆι δ᾽ ἐμπορευομένων· ὀκτακοσίους γὰρ εἶναι σταδίους εἰς Σοῦσα * λέγουσιν ἄλλοι· ἄλλοι δέ φασι τοὺς διὰ Σούσων ποταμοὺς εἰς ἓν ῥεῦμα τὸ τοῦ Τίγριος συμπίπτειν κατὰ τὰς μεταξὺ διώρυγας τοῦ Εὐφράτου· διὰ δὲ τοῦτο κατὰ τὰς ἐκβολὰς ὀνομάζεσθαι Πασίτιγριν.

3.5

Νέαρχος δὲ τὸν παράπλουν τῆς Σουσίδος τεναγώδη φήσας πέρας αὐτοῦ λέγει τὸν Εὐφράτην ποταμόν· πρὸς δὲ τῶι στόματι κώμην οἰκεῖσθαι τὴν ὑποδεχομένην τὰ ἐκ τῆς Ἀραβίας φορτία· συνάπτειν γὰρ ἐφεξῆς τὴν τῶν Ἀράβων παραλίαν τῶι στόματι τοῦ Εὐφράτου καὶ τοῦ Πασιτίγριος͵ τὸ δὲ μεταξὺ πᾶν ἐπέχειν λίμνην τὴν ὑποδεχομένην τὸν Τίγριν. ἀναπλεύσαντι δὲ τῶι Πασιτίγρει σταδίους πεντήκοντα καὶ ἑκατὸν τὴν σχεδίαν εἶναι τὴν ἄγουσαν ἐπὶ Σούσων ἐκ τῆς Περσίδος͵ ἀπέχουσαν Σούσων σταδίους * ἑξήκοντα· τὸν δὲ Πασίτιγριν ἀπὸ τοῦ Ὀροάτιδος διέχειν περὶ δισχιλίους σταδίους· διὰ δὲ τῆς λίμνης ἐπὶ τὸ στόμα τοῦ Τίγριος τὸν ἀνάπλουν εἶναι σταδίων ἑξακοσίων· πλησίον δὲ τοῦ στόματος κώμην οἰκεῖσθαι * τὴν Σουσιανὴν διέχουσαν τῶν Σούσων σταδίους πεντακοσίους· ἀπὸ δὲ τοῦ στόματος τοῦ Εὐφράτου καὶ μέχρι Βαβυλῶνος τὸν ἀνάπλουν εἶναι διὰ γῆς οἰκουμένης καλῶς σταδίων πλειόνων ἢ τρισχιλίων. Ὀνησίκριτος δὲ πάντας φησὶν ἐκβάλλειν εἰς τὴν λίμνην τόν τε Εὐφράτην καὶ τὸν Τίγριν͵ ἐκπεσόντα δὲ πάλιν τὸν Εὐφράτην ἐκ τῆς λίμνης ἰδίωι στόματι πρὸς τὴν θάλατταν συνάπτειν.

3.6

Ἔστι δὲ καὶ ἄλλα πλείω στενὰ διεκβάλλοντι τὰ ἐν τοῖς Οὐξίοις κατ᾽ αὐτὴν τὴν Περσίδα͵ ἃ καὶ αὐτὰ βίαι διῆλθεν Ἀλέξανδρος͵ κατά τε τὰς Περσικὰς πύλας καὶ κατ᾽ ἄλλους τόπους διεξιὼν τὴν χώραν͵ καὶ κατοπτεῦσαι σπεύδων τὰ κυριώτατα μέρη καὶ τὰ γαζοφυλάκια͵ ἃ τοσούτοις χρόνοις ἐξεπεπλήρωτο͵ οἷς ἐδασμολόγησαν Πέρσαι τὴν Ἀσίαν· ποταμοὺς δὲ διέβη πλείους τοὺς διαρρέοντας τὴν χώραν καὶ καταφερομένους εἰς τὸν Περσικὸν κόλπον. μετὰ γὰρ τὸν Χοάσπην ὁ Κοπράτας ἐστὶ καὶ ὁ Πασίτιγρις͵ ὃς ἐκ τῆς Οὐξίας καὶ αὐτὸς ῥεῖ· ἔστι δὲ καὶ Κῦρος ποταμὸς διὰ τῆς κοίλης καλουμένης Περσίδος ῥέων περὶ Πασαργάδας͵ οὗ μετέλαβε τὸ ὄνομα βασιλεὺς ἀντὶ Ἀγραδάτου μετονομασθεὶς Κῦρος. πρὸς αὐτῆι δὲ τῆι Περσεπόλει τὸν Ἀράξην διέβη· ἦν δὲ ἡ Περσέπολις μετὰ Σοῦσα κάλλιστα κατεσκευασμένη μεγίστη πόλις͵ ἔχουσα βασίλεια ἐκπρεπῆ͵ καὶ μάλιστα τῆι πολυτελείαι τῶν κειμένων. ῥεῖ δ᾽ ὁ Ἀράξης ἐκ τῶν Παραιτακῶν· συμβάλλει δ᾽ εἰς αὐτὸν ὁ Μῆδος ἐκ Μηδίας ὁρμηθείς. φέρονται δὲ δι᾽ αὐλῶνος παμφόρου συνάπτοντος τῆι Καρμανίαι καὶ τοῖς ἑωθινοῖς μέρεσι τῆς χώρας͵ καθάπερ καὶ αὐτὴ ἡ Περσέπολις. ἐνέπρησε δὲ ὁ Ἀλέξανδρος τὰ ἐν Περσεπόλει βασίλεια τιμωρῶν τοῖς Ἕλλησιν͵ ὅτι κἀκείνων ἱερὰ καὶ πόλεις οἱ Πέρσαι πυρὶ καὶ σιδήρωι διεπόρθησαν.

3.7

Εἶτ᾽ εἰς Πασαργάδας ἧκε· καὶ τοῦτο δ᾽ ἦν βασίλειον ἀρχαῖον. ἐνταῦθα δὲ καὶ τὸν Κύρου τάφον εἶδεν ἐν παραδείσωι͵ πύργον οὐ μέγαν͵ τῶι δάσει τῶν δένδρων ἐναποκεκρυμμένον͵ κάτω μὲν στερεὸν ἄνω δὲ στέγην ἔχοντα καὶ σηκὸν στενὴν τελέως ἔχοντα τὴν εἴσοδον͵ δι᾽ ἧς παρελθεῖν εἴσω φησὶν Ἀριστόβουλος κελεύσαντος τοῦ βασιλέως καὶ κοσμῆσαι τὸν τάφον· ἰδεῖν δὲ κλίνην τε χρυσῆν καὶ τράπεζαν σὺν ἐκπώμασι καὶ πύελον χρυσῆν καὶ ἐσθῆτα πολλὴν κόσμον τε λιθοκόλλητον· κατὰ μὲν οὖν τὴν πρώτην ἐπιδημίαν ταῦτ᾽ ἰδεῖν͵ ὕστερον δὲ συληθῆναι͵ καὶ τὰ μὲν ἄλλα ἐκκομισθῆναι τὴν δὲ κλίνην θραυσθῆναι μόνον καὶ τὴν πύελον͵ μεταθέντων τὸν νεκρόν͵ δι᾽ οὗ δῆλον γενέσθαι διότι προνομευτῶν ἔργον ἦν͵ οὐχὶ τοῦ σατράπου͵ καταλιπόντων ἃ μὴ δυνατὸν ἦν ῥαιδίως ἐκκομίσαι· συμβῆναι δὲ ταῦτα͵ καίπερ φυλακῆς περικειμένης Μάγων͵ σίτισιν λαμβανόντων καθ᾽ ἡμέραν πρόβατον͵ διὰ μηνὸς δ᾽ ἵππον. ἀλλ᾽ ὁ ἐκτοπισμὸς τῆς Ἀλεξάνδρου στρατιᾶς εἰς Βάκτρα καὶ Ἰνδοὺς πολλά τε ἄλλα νεωτερισθῆναι παρεσκεύασε͵ καὶ δὴ καὶ τοῦθ᾽ ἓν τῶν νεωτερισθέντων ὑπῆρξεν. οὕτω μὲν οὖν Ἀριστόβουλος εἴρηκε͵ καὶ τὸ ἐπίγραμμα δὲ ἀπομνημονεύει τοῦτο ὦ ἄνθρωπε͵ ἐγὼ Κῦρός εἰμι͵ ὁ τὴν ἀρχὴν τοῖς Πέρσαις κτησάμενος καὶ τῆς Ἀσίας βασιλεύς· μὴ οὖν φθονήσηις μοι τοῦ μνήματος. Ὀνησίκριτος δὲ τὸν μὲν πύργον δεκάστεγον εἴρηκε· καὶ ἐν μὲν τῆι ἀνωτάτω στέγηι κεῖσθαι τὸν Κῦρον· ἐπίγραμμα δ᾽ εἶναι Ἑλληνικόν͵ Περσικοῖς κεχαραγμένον γράμμασιν ἐνθάδ᾽ ἐγὼ κεῖμαι Κῦρος βασιλεὺς βασιλήων. καὶ ἄλλο περσίζον πρὸς τὸν αὐτὸν νοῦν.

3.8

Μέμνηται δ᾽ Ὀνησίκριτος καὶ τὸ ἐπὶ τοῦ Δαρείου τάφωι γράμμα τόδε φίλος ἦν τοῖς φίλοις· ἱππεὺς καὶ τοξότης ἄριστος ἐγενόμην· κυνηγῶν ἐκράτουν· πάντα ποιεῖν ἠδυνάμην. Ἄριστος δ᾽ ὁ Σαλαμίνιος πολὺ μέν ἐστι νεώτερος τούτων͵ λέγει δὲ δίστεγον τὸν πύργον καὶ μέγαν͵ ἐν δὲ τῆι Περσῶν διαδοχῆι ἱδρῦσθαι͵ φυλάττεσθαι δὲ τὸν τάφον· ἐπίγραμμα δὲ τὸ λεχθὲν Ἑλληνικὸν καὶ ἄλλο Περσικὸν πρὸς τὸν αὐτὸν νοῦν. τοὺς δὲ Πασαργάδας ἐτίμησε Κῦρος͵ ὅτι τὴν ὑστάτην μάχην ἐνίκησεν Ἀστυάγην ἐνταῦθα τὸν Μῆδον͵ καὶ τὴν ἀρχὴν τῆς Ἀσίας μετήνεγκεν εἰς ἑαυτὸν καὶ πόλιν ἔκτισε καὶ βασίλειον κατεσκεύασε τῆς νίκης μνημεῖον.

3.9

Πάντα δὲ τὰ ἐν τῆι Περσίδι χρήματα ἐξεσκευάσατο εἰς τὰ Σοῦσα καὶ αὐτὰ θησαυρῶν καὶ κατασκευῆς μεστά· οὐδὲ τοῦθ᾽ ἡγεῖτο τὸ βασίλειον͵ ἀλλὰ τὴν Βαβυλῶνα͵ καὶ διενοεῖτο ταύτην προσκατασκευάζειν· κἀνταῦθα δ᾽ ἔκειντο θησαυροί. φασὶ δὲ χωρὶς τῶν ἐν Βαβυλῶνι καὶ τῶν ἐν τῶι στρατοπέδωι τῶν παρὰ ταῦτα μὴ ληφθέντων αὐτὰ τὰ ἐν Σούσοις καὶ τὰ ἐν Περσίδι τέτταρας μυριάδας ταλάντων ἐξετασθῆναι· τινὲς δὲ καὶ πέντε λέγουσιν· ἄλλοι δὲ πάντα πάντοθεν συναχθῆναι παραδεδώκασιν εἰς Ἐκβάτανα ὀκτωκαίδεκα μυριάδας ταλάντων· τὰ δὲ Δαρείωι φυγόντι ἐκ τῆς Μηδίας συνεκκομισθέντα τάλαντα ὀκτακισχίλια διήρπασαν οἱ δολοφονήσαντες αὐτόν.

3.10

Τὴν γοῦν Βαβυλῶνα ὁ Ἀλέξανδρος προέκρινεν ὁρῶν καὶ τῶι μεγέθει πολὺ ὑπερβάλλουσαν καὶ τοῖς ἄλλοις. εὐδαίμων δ᾽ οὖσα ἡ Σουσὶς ἔκπυρον τὸν ἀέρα ἔχει [καὶ] καυματηρὸν καὶ μάλιστα τὸν περὶ τὴν πόλιν͵ ὥς φησιν ἐκεῖνος· τὰς γοῦν σαύρας καὶ τοὺς ὄφεις θέρους ἀκμάζοντος τοῦ ἡλίου κατὰ μεσημβρίαν διαβῆναι μὴ φθάνειν τὰς ὁδοὺς τὰς ἐν τῆι πόλει͵ ἀλλ᾽ ἐν μέσαις περιφλέγεσθαι͵ ὅπερ τῆς Περσίδος μηδαμοῦ συμβαίνειν καίπερ νοτιωτέρας οὔσης· λουτρὰ δὲ ψυχρὰ προτεθέντα ἐκθερμαίνεσθαι παραχρῆμα͵ τὰς δὲ κριθὰς διασπαρείσας εἰς τὸν ἥλιον ἅλλεσθαι καθάπερ ἐν τοῖς ἰπνοῖς τὰς κάχρυς· διὸ καὶ ταῖς στέγαις ἐπὶ δύο πήχεις γῆν ἐπιτίθεσθαι͵ ὑπὸ δὲ τοῦ βάρους ἀναγκάζεσθαι στενοὺς μὲν μακροὺς δὲ ποιεῖσθαι τοὺς οἴκους͵ ἀπορουμένους μακρῶν μὲν δοκῶν δεομένους δὲ μεγάλων οἴκων διὰ τὸ πνῖγος. ἴδιον δέ τι πάσχειν τὴν φοινικίνην δοκόν· στερεὰν γὰρ οὖσαν͵ παλαιουμένην οὐκ εἰς τὸ κάτω τὴν ἔνδοσιν λαμβάνειν͵ ἀλλ᾽ εἰς τὸ ἄνω μέρος κυρτοῦσθαι τῶι βάρει καὶ βέλτιον ἀνέχειν τὴν ὀροφήν. αἴτιον δὲ τῶν καυμάτων λέγεται τὸ ὑπερκεῖσθαι πρὸς ἄρκτον ὄρη ὑψηλὰ τὰ προεκδεχόμενα ἅπαντας τοὺς βορείους ἀνέμους· ὑπερπετεῖς δὴ πνέοντες ἀπὸ τῶν ἀκρωτηρίων μετέωροί τε τῶν πεδίων οὐ προσάπτονται͵ ἀλλὰ παρελαύνουσιν εἰς τὰ νοτιώτερα τῆς Σουσίδος· αὕτη δὲ νηνεμίαις κατέχεται͵ καὶ μάλιστα τότε ἡνίκα ἐτησίαι τὴν ἄλλην γῆν καταψύχουσιν ἐκκαομένην ὑπὸ τῶν καυμάτων.

3.11

Πολύσιτος δ᾽ ἄγαν ἐστὶν ὥστε ἑκατοντάχουν δι᾽ ὁμαλοῦ καὶ κριθὴν καὶ πυρὸν ἐκτρέφειν͵ ἔστι δ᾽ ὅτε καὶ διακοσιοντάχουν· διόπερ οὐδὲ πυκνὰς τὰς αὔλακας τέμνουσι· πυκνούμεναι γὰρ κωλύουσιν αἱ ῥίζαι τὴν βλάστην. τὴν δ᾽ ἄμπελον οὐ φυομένην πρότερον Μακεδόνες κατεφύτευσαν κἀκεῖ καὶ ἐν Βαβυλῶνι͵ οὐ ταφρεύοντες ἀλλὰ παττάλους κατασεσιδηρωμένους ἐξ ἄκρων πήττοντες͵ εἶτ᾽ ἐξαιροῦντες͵ ἀντὶ δ᾽ αὐτῶν τὰ κλήματα καθιέντες εὐθέως. ἡ μὲν δὴ μεσόγαια τοιαύτη· ἡ δὲ παραλία τεναγώδης ἐστὶ καὶ ἀλίμενος· διὰ τοῦτο γοῦν καὶ φησὶν ὁ Νέαρχος μηδὲ καθοδηγῶν ἐπιχωρίων τυγχάνειν ἡνίκα τῶι στόλωι παρέπλει πρὸς τὴν Βαβυλωνίαν ἐκ τῆς Ἰνδικῆς͵ ὅτι προσόρμους οὐκ εἶχεν͵ οὐδ᾽ ἀνθρώπων εὐπορεῖν οἷός τ᾽ ἦν τῶν ἡγησομένων κατ᾽ ἐμπειρίαν.

3.12

Γειτνιᾶι δὲ τῆι Σουσίδι τῆς Βαβυλωνίας ἡ Σιτακηνὴ μὲν πρότερον Ἀπολλωνιᾶτις δὲ ὕστερον προσαγορευθεῖσα. ἀπὸ τῶν ἄρκτων δ᾽ ὑπέρκεινται ἀμφοῖν πρὸς ἕω Ἐλυμαῖοί τε καὶ Παραιτακηνοί͵ ληιστρικοὶ ἄνδρες καὶ ὀρεινῆι τραχείαι πεποιθότες· μᾶλλον δ᾽ οἱ Παραιτακηνοὶ τοῖς Ἀπολλωνιάταις ἐπίκεινται͵ ὥστε καὶ χεῖρον ἐκείνους διατιθέασιν. οἱ δὲ Ἐλυμαῖοι κἀκείνοις καὶ τοῖς Σουσίοις͵ τούτοις δὲ καὶ οἱ Οὔξιοι προσπολεμοῦσιν· ἧττον δὲ νῦν͵ ὡς εἰκός͵ διὰ τὴν τῶν Παρθυαίων ἰσχύν͵ ὑφ᾽ οἷς εἰσιν ἅπαντες οἱ ταύτηι. εὖ μὲν οὖν πραττόντων ἐκείνων͵ εὖ πράττουσιν ἅπαντες καὶ οἱ ὑπήκοοι αὐτῶν· στασιαζόντων δέ͵ ὅπερ συμβαίνει πολλάκις͵ καὶ δὴ καὶ ἐφ᾽ ἡμῶν͵ ἄλλοτ᾽ ἄλλως συμβαίνει καὶ οὐ τὰ αὐτὰ πᾶσι· τοῖς μὲν γὰρ συνήνεγκεν ἡ ταραχή͵ τοῖς δὲ παρὰ γνώμην ἀπήντησεν. ἡ μὲν δὴ χώρα ἥ τε Περσὶς καὶ ἡ Σουσιανὴ τοιαύτη.

3.13

Τὰ [δ᾽] ἔθη τὰ Περσικὰ καὶ τούτοις καὶ Μήδοις τὰ αὐτὰ καὶ ἄλλοις πλείοσι͵ περὶ ὧν εἰρήκασι μὲν πλείους͵ τὰ δὲ καίρια καὶ ἡμῖν λεκτέον. Πέρσαι τοίνυν ἀγάλματα μὲν καὶ βωμοὺς οὐχ ἱδρύονται͵ θύουσι δ᾽ ἐν ὑψηλῶι τόπωι τὸν οὐρανὸν ἡγούμενοι Δία· τιμῶσι δὲ καὶ ἥλιον͵ ὃν καλοῦσι Μίθρην͵ καὶ σελήνην καὶ Ἀφροδίτην καὶ πῦρ καὶ γῆν καὶ ἀνέμους καὶ ὕδωρ· θύουσι δ᾽ ἐν καθαρῶι τόπωι κατευξάμενοι παραστησάμενοι τὸ ἱερεῖον ἐστεμμένον· μελίσαντος δὲ τοῦ Μάγου τὰ κρέα τοῦ ὑφηγουμένου τὴν ἱερουργίαν ἀπίασι διελόμενοι͵ τοῖς θεοῖς οὐδὲν ἀπονείμαντες μέρος· τῆς γὰρ ψυχῆς φασι τοῦ ἱερείου δεῖσθαι τὸν θεόν͵ ἄλλου δὲ οὐδενός· ὅμως δὲ τοῦ ἐπίπλου τι μικρὸν τιθέασιν͵ ὡς λέγουσί τινες͵ ἐπὶ τὸ πῦρ.

3.14

Διαφερόντως δὲ τῶι πυρὶ καὶ τῶι ὕδατι θύουσι͵ τῶι μὲν πυρί͵ προστιθέντες ξηρὰ ξύλα τοῦ λέπους χωρὶς πιμελὴν ἐπιτιθέντες ἄνωθεν· εἶθ᾽ ὑφάπτουσιν ἔλαιον καταχέοντες͵ οὐ φυσῶντες ἀλλὰ ῥιπίζοντες· τοὺς δὲ φυσήσαντας ἢ νεκρὸν ἐπὶ πῦρ θέντας ἢ βόλβιτον θανατοῦσι· τῶι δ᾽ ὕδατι͵ ἐπὶ λίμνην ἢ ποταμὸν ἢ κρήνην ἐλθόντες͵ βόθρον ὀρύξαντες εἰς τοῦτον σφαγιάζονται͵ φυλαττόμενοι μή τι τοῦ πλησίον ὕδατος αἱμαχθείη͵ ὡς μιανοῦντες· εἶτ᾽ ἐπὶ μυρρίνην ἢ δάφνην διαθέντες τὰ κρέα ῥάβδοις λεπτοῖς ἐφάπτονται οἱ Μάγοι καὶ ἐπάιδουσιν͵ ἀποσπένδοντες ἔλαιον ὁμοῦ γάλακτι καὶ μέλιτι κεκραμένον οὐκ εἰς πῦρ οὐδ᾽ ὕδωρ͵ ἀλλ᾽ εἰς τοὔδαφος· τὰς δ᾽ ἐπωιδὰς ποιοῦνται πολὺν χρόνον ῥάβδων μυρικίνων λεπτῶν δέσμην κατέχοντες.

3.15

Ἐν δὲ τῆι Καππαδοκίαι (πολὺ γὰρ ἐκεῖ τὸ τῶν Μάγων φῦλον͵ οἳ καὶ πύραιθοι καλοῦνται· πολλὰ δὲ καὶ τῶν Περσικῶν θεῶν ἱερά)͵ οὐδὲ μαχαίραι θύουσιν͵ ἀλλὰ κορμῶι τινι ὡς ἂν ὑπέρωι τύπτοντες. ἔστι δὲ καὶ πυραιθεῖα͵ σηκοί τινες ἀξιόλογοι· ἐν δὲ τούτοις μέσοις βωμός͵ ἐν ὧι πολλή τε σποδός͵ καὶ πῦρ ἄσβεστον φυλάττουσιν οἱ Μάγοι· καὶ καθ᾽ ἡμέραν δὲ εἰσιόντες͵ ἐπάιδουσιν ὥραν σχεδόν τι πρὸ τοῦ πυρὸς τὴν δέσμην τῶν ῥάβδων ἔχοντες͵ τιάρας περικείμενοι πιλωτὰς καθεικυίας ἑκατέρωθεν μέχρι τοῦ καλύπτειν τὰ χείλη τὰς παραγναθίδας. ταὐτὰ δ᾽ ἐν τοῖς τῆς Ἀναΐτιδος καὶ τοῦ Ὠμάνου ἱεροῖς νενόμισται· τούτων δὲ καὶ σηκοί εἰσι͵ καὶ ξόανον τοῦ Ὠμάνου πομπεύει. ταῦτα μὲν οὖν ἡμεῖς ἑωράκαμεν͵ ἐκεῖνα δ᾽ ἐν ταῖς ἱστορίαις λέγεται καὶ τὰ ἐφεξῆς.

3.16

Εἰς γὰρ ποταμὸν οὔτ᾽ οὐροῦσιν οὔτε νίπτονται Πέρσαι͵ οὐδὲ λούονται͵ οὐδὲ νεκρὸν ἐμβάλλουσιν οὐδ᾽ ἄλλα τῶν δοκούντων εἶναι μυσαρῶν· ὅτωι δ᾽ ἂν θύσωσι θεῶι͵ πρώτωι τῶι πυρὶ εὔχονται.

3.17

Βασιλεύονται δ᾽ ὑπὸ τῶν ἀπὸ γένους· ὁ δ᾽ ἀπειθῶν ἀποτμηθεὶς κεφαλὴν καὶ βραχίονα ῥίπτεται. γαμοῦσι δὲ πολλὰς καὶ ἅμα παλλακὰς τρέφουσι πλείους πολυτεκνίας χάριν. τιθέασι δὲ καὶ οἱ βασιλεῖς ἆθλα πολυτεκνίας κατ᾽ ἔτος· τὰ δὲ τρεφόμενα μέχρι ἐτῶν τεττάρων οὐκ ἄγεται τοῖς γονεῦσιν εἰς ὄψιν. οἱ δὲ γάμοι κατὰ τὰς ἀρχὰς τῆς ἐαρινῆς ἰσημερίας ἐπιτελοῦνται .... παρέρχεται δ᾽ ἐπὶ τὸν θάλαμον προφαγὼν μῆλον ἢ καμήλου μυελόν͵ ἄλλο δ᾽ οὐδὲν τὴν ἡμέραν ἐκείνην.

3.18

Ἀπὸ δὲ πέντε ἐτῶν ἕως τετάρτου καὶ εἰκοστοῦ παιδεύονται τοξεύειν καὶ ἀκοντίζειν καὶ ἱππάζεσθαι καὶ ἀληθεύειν͵ διδασκάλοις τε λόγων τοῖς σωφρονεστάτοις χρῶνται͵ οἳ καὶ τὸ μυθῶδες πρὸς τὸ συμφέρον ἀνάγοντες παραπλέκουσι͵ καὶ μέλους χωρὶς καὶ μετ᾽ ὠιδῆς ἔργα θεῶν τε καὶ ἀνδρῶν τῶν ἀρίστων ἀναδιδόντες. συνάγουσι δ᾽ εἰς ἕνα τόπον͵ ψόφωι χαλκοῦ πρὸ ὄρθρου διεγείροντες ὡς ἐπὶ ἐξοπλισίαν ἢ θήραν· τάξαντες δ᾽ ἀνὰ πεντήκοντα ἡγεμόνα τῶν βασιλέως τινὰ παίδων αὐτοῖς ἢ σατράπου τρέχοντι κελεύουσιν ἕπεσθαι͵ χωρίον ἀφορίσαντες τριάκοντα ἢ τετταράκοντα σταδίων. ἀπαιτοῦσι δὲ καὶ λόγον ἑκάστου μαθήματος͵ ἅμα καὶ μεγαλοφωνίαν καὶ πνεῦμα καὶ πλευρὰν ἀσκοῦντες͵ καὶ πρὸς καῦμα δὲ καὶ πρὸς ψῦχος καὶ ὄμβρους καὶ χειμάρρων διαβάσεις ὥστ᾽ ἄβροχα φυλάττειν καὶ ὅπλα καὶ ἐσθῆτα͵ καὶ ποιμαίνειν δὲ καὶ ἀγραυλεῖν καὶ καρποῖς ἀγρίοις χρῆσθαι͵ τερμίνθωι δρυοβαλάνοις ἀχράδι. ἡ δὲ καθ᾽ ἡμέραν δίαιτα ἄρτος μετὰ τὸ γυμνάσιον καὶ μᾶζα καὶ κάρδαμον καὶ ἁλῶν χόνδρος καὶ κρέα ὀπτὰ ἢ ἑφθὰ ἐξ ὕδατος͵ ποτὸν δ᾽ ὕδωρ. θηρεύουσι δὲ σαύνια ἀφ᾽ ἵππων βάλλοντες καὶ τοξεύματα καὶ σφενδονῶντες. δείλης δὲ φυτουργεῖν καὶ ῥιζοτομεῖν ἀσκοῦσι καὶ ὁπλοποιεῖν καὶ λίνα καὶ ἄρκυς φιλοτεχνεῖν. οὐχ ἅπτονται δὲ τῶν θηρευμάτων οἱ παῖδες͵ ἀλλὰ κομίζειν οἴκαδε ἔθος. τίθεται δ᾽ ὑπὸ τοῦ βασιλέως ἆθλα δρόμου καὶ τῶν [ἄλλων τῶν] ἐν τοῖς πεντάθλοις. κοσμοῦνται δ᾽ οἱ παῖδες χρυσῶι͵ τὸ πυρωπὸν τιθεμένων ἐν τιμῆι· διὸ οὐδὲ νεκρῶι προσφέρουσι καθάπερ οὐδὲ τὸ πῦρ κατὰ τιμήν.

3.19

Στρατεύονται δὲ καὶ ἄρχουσιν ἀπὸ εἴκοσιν ἐτῶν ἕως πεντήκοντα πεζοί τε καὶ ἱππεῖς· ἀγορᾶς δὲ οὐχ ἅπτονται· οὔτε γὰρ πωλοῦσιν οὔτ᾽ ὠνοῦνται. ὁπλίζονται δὲ γέρρωι ῥομβοειδεῖ͵ παρὰ δὲ τὰς φαρέτρας σαγάρεις ἔχουσι καὶ κοπίδας͵ περὶ δὲ τῆι κεφαλῆι πίλημα πυργωτόν͵ θώραξ δ᾽ ἐστὶν αὐτοῖς φολιδωτός. ἐσθὴς δὲ τοῖς ἡγεμόσι μὲν ἀναξυρὶς τριπλῆ͵ χιτὼν δὲ χειριδωτὸς διπλοῦς ἕως γόνατος͵ ὁ ὑπενδύτης μὲν λευκός͵ ἄνθινος δ᾽ ὁ ἐπάνω· ἱμάτιον δὲ θέρους μὲν πορφυροῦν ἢ ἰάνθινον͵ χειμῶνος δ᾽ ἄνθινον͵ τιᾶραι παραπλήσιαι ταῖς τῶν Μάγων͵ ὑπόδημα κοῖλον διπλοῦν͵ τοῖς δὲ πολλοῖς χιτὼν ἕως μεσοκνημίου διπλοῦς͵ ῥάκος δὲ σινδόνιόν τι περὶ τῆι κεφαλῆι· ἔχει δ᾽ ἕκαστος τόξον καὶ σφενδόνην. δειπνοῦσι [δὲ] πολυτελῶς Πέρσαι τιθέντες καὶ ὁλομελῆ καὶ πολλὰ καὶ ποικίλα· κόσμος τε λαμπρὸς στρωμνῆς ἐκπωμάτων τε [καὶ] τῶν ἄλλων ὥστε χρυσῶι καὶ ἀργύρωι καταλάμπεσθαι.

3.20

Ἐν οἴνωι τὰ μέγιστα βουλεύονται͵ καὶ βεβαιότερα τῶν ἐν νήψει τίθενται. τῶν κατὰ τὰς ὁδοὺς συναντώντων τοὺς μὲν γνωρίμους καὶ ἰσοτίμους φιλοῦσι προσιόντες͵ τοῖς δὲ ταπεινοτέροις παραβάλλουσι τὴν γνάθον καὶ δέχονται ταύτηι τὸ φίλημα· οἱ δ᾽ ἔτι ταπεινότεροι προσκυνοῦσι μόνον. θάπτουσι δὲ κηρῶι περιπλάσαντες τὰ σώματα͵ τοὺς δὲ Μάγους οὐ θάπτουσιν͵ ἀλλ᾽ οἰωνοβρώτους ἐῶσι· τούτοις δὲ καὶ μητράσι συνέρχεσθαι πάτριον νενόμισται. τοιαῦτα μὲν τὰ ἔθη.

3.21

Ἔστι δ᾽ ἴσως καὶ ταῦτα τῶν ἐθίμων͵ ἅ φησι Πολύκλειτος. ἐν γὰρ Σούσοις ἑκάστωι τῶν βασιλέων ἐπὶ τῆς ἄκρας ἰδίαι πεποιῆσθαι οἴκησιν καὶ θησαυροὺς καὶ παραθέσεις ὧν ἐπράττοντο φόρων͵ ὑπομνήματα τῆς οἰκονομίας· πράττεσθαι δ᾽ ἐκ μὲν τῆς παραλίας ἀργύριον͵ ἐκ δὲ τῆς μεσογαίας ἃ φέρει ἑκάστη χώρα͵ ὥστε καὶ χρώματα καὶ φάρμακα καὶ τρίχα [ἢ] ἐρέαν ἤ τι τοιοῦθ᾽ ἕτερον καὶ θρέμματα ὁμοίως. τὸν δὲ διατάξαντα τοὺς φόρους Δαρεῖον εἶναι. τὸν δὲ πλεῖστον χρυσὸν καὶ ἄργυρον ἐν κατασκευαῖς εἶναι͵ νομίσματι δὲ οὐ πολλῶι· πρός τε τὰς δωρεὰς ἐκεῖνα κεχαρισμένα νομίζειν μᾶλλον καὶ πρὸς κειμηλίων ἀπόθεσιν· τὸ δὲ νόμισμα τὸ πρὸς τὰς χρείας ἀρκοῦν ἱκανὸν εἶναι͵ κόπτειν δὲ πάλιν τὸ τοῖς ἀναλώμασι σύμμετρον.

3.22

Τὰ μὲν οὖν ἔθη σωφρονικὰ τὰ πλείω͵ διὰ δὲ τὸν πλοῦτον εἰς τρυφὴν ἐξέπεσον οἱ βασιλεῖς͵ ὥστε πυρὸν μὲν ἐξ Ἄσσου τῆς Αἰολίδος μετήιεσαν͵ οἶνον δ᾽ ἐκ Συρίας τὸν Χαλυβώνιον͵ ὕδωρ δὲ ἐκ τοῦ Εὐλαίου πάντων ἐλαφρότατον ὥστ᾽ ἐν Ἀττικῆι κοτύληι δραχμῆι ἀφολκότερον εἶναι.

3.23

Συνέβη δὲ τοῖς Πέρσαις ἐνδοξοτάτοις γενέσθαι τῶν βαρβάρων παρὰ τοῖς Ἕλλησιν͵ ὅτι τῶν μὲν ἄλλων οὐδένες τῶν τῆς Ἀσίας ἀρξάντων Ἑλλήνων ἦρξαν͵ οὐδ᾽ ἤιδεισαν οὔτ᾽ ἐκεῖνοι τούτους οὔθ᾽ οἱ Ἕλληνες τοὺς βαρβάρους ἀλλ᾽ ἐπὶ μικρὸν μόνον ἐκ τῆς πόρρωθεν ἀκοῆς. Ὅμηρος γοῦν οὔτε τὴν τῶν Σύρων οὔτε τὴν τῶν Μήδων ἀρχὴν οἶδεν· οὐδὲ γὰρ ἂν Θήβας Αἰγυπτίας ὀνομάζων καὶ τὸν ἐκεῖ καὶ τὸν ἐν Φοινίκηι πλοῦτον͵ τὸν ἐν Βαβυλῶνι καὶ Νίνωι καὶ Ἐκβατάνοις παρεσιώπησε. πρῶτοι δὲ Πέρσαι Ἑλλήνων ἐπῆρξαν͵ Λυδοὶ δὲ ἐπῆρξαν μέν͵ ἀλλ᾽ οὔτε τῆς Ἀσίας ὅλης ἀλλὰ μέρους τινὸς μικροῦ τοῦ ἐντὸς Ἅλυος μόνον͵ καὶ ταῦτ᾽ ἐπ᾽ ὀλίγον χρόνον τὸν κατὰ Κροῖσον καὶ Ἀλυάττην. κρατηθέντες δ᾽ ὑπὸ Περσῶν͵ εἰ καί τι τῆς δόξης ἦν αὐτοῖς͵ ἀφηιρέθησαν τοῦθ᾽ ὑπ᾽ ἐκείνων. Πέρσαι δ᾽ ἀφ᾽ οὗ κατέλυσαν τὰ Μήδων εὐθὺς καὶ Λυδῶν ἐκράτησαν καὶ τοὺς κατὰ τὴν Ἀσίαν Ἕλληνας ὑπηκόους ἔσχον· ὕστερον δὲ καὶ διέβησαν εἰς τὴν Ἑλλάδα͵ καὶ ἡττηθέντες πολλοῖς καὶ πολλάκις ἀγῶσιν ὅμως διετέλεσαν τὴν Ἀσίαν μέχρι τῶν ἐπὶ θαλάττηι τόπων κατέχοντες ἕως ὑπὸ Μακεδόνων κατεπολεμήθησαν.

3.24

Ὁ μὲν οὖν εἰς τὴν ἡγεμονίαν καταστήσας αὐτοὺς Κῦρος ἦν· διαδεξάμενος δὲ τοῦτον Καμβύσης υἱὸς ὑπὸ τῶν Μάγων κατελύθη· τούτους δ᾽ ἀνελόντες οἱ ἑπτὰ Πέρσαι Δαρείωι τῶι Ὑστάσπεω παρέδοσαν τὴν ἀρχήν· εἶθ᾽ οἱ ἀπὸ τούτου διαδεχόμενοι κατέληξαν εἰς Ἄρσην͵ ὃν ἀποκτείνας Βαγῶος ὁ εὐνοῦχος κατέστησε Δαρεῖον οὐκ ὄντα τοῦ γένους τῶν βασιλέων. τοῦτον δὲ καταλύσας Ἀλέξανδρος αὐτὸς ἦρξε δέκα ἢ ἕνδεκα ἔτη· εἶτ᾽ εἰς πλείους τοὺς διαδεξαμένους καὶ τοὺς ἐπιγόνους τούτων μερισθεῖσα ἡ ἡγεμονία τῆς Ἀσίας διελύθη· συνέμεινε δ᾽ ὅσον πεντήκοντα ἐπὶ τοῖς διακοσίοις ἔτη. νῦν δ᾽ ἤδη καθ᾽ αὑτοὺς συνεστῶτες οἱ Πέρσαι βασιλέας ἔχουσιν ὑπηκόους ἑτέροις βασιλεῦσι͵ πρότερον μὲν Μακεδόσι νῦν δὲ Παρθυαίοις.